Ayman ömerowa: "Teptish da'iriliri sérikjan bilash'oghligha qaritilghan eyibleshni özgertkendek qilidu"

Muxbirimiz erkin
2019-06-11
Élxet
Pikir
Share
Print
"Ata yurt jem'iyiti" ning qurghuchisi, qazaq pa'aliyetchi sérikjan bilash'oghli sot mehkimisining sirtida muxbirlarning so'aligha jawab bermekte. 2019-Yili 13-mart, almuta.
"Ata yurt jem'iyiti" ning qurghuchisi, qazaq pa'aliyetchi sérikjan bilash'oghli sot mehkimisining sirtida muxbirlarning so'aligha jawab bermekte. 2019-Yili 13-mart, almuta.
REUTERS

Qazaqistan paytexti nursultandiki bir sot mehkimisi ötken hepte "Atayurt pida'iyliri" ning rehbiri sérikjan bilash'oghlining sotini kéchiktürüp, uning mirzaqamiqini 10‏-iyulgha qeder uzartqan. Sot mehkimisi mirzaqamaqni uzartishta teptish organlirining uning "Jinayiti" ge alaqidar delillerni yéterlik toplap bolalmighanliqi, shuningdek 9‏-iyun küni ötküzülgen qazaqistan prézidéntliq saylimini seweb qilip körsetken. Bu qazaqistan sot mehkimisining bilash'oghlini miraza qamaqta tutup turushni 2‏-qétim uzartishi idi.

Bu yil 3‏-ayda almutada qolgha élinip, nursultan shehirige élip kétilgen bilash'oghli Uyghur aptonom rayonida yighiwélish lagérlirigha qamalghan qazaq tutqunlirining qazaqistandiki a'ile ezalirini guwahliq bérish pa'aliyetlirige teshkillep, xelq'ara taratqularda zor ghulghula qozghighan. Qazaqistan teptish da'iriliri uni qolgha alghanda uninggha "Milliy öchmenlikke qutratquluq qilish", "Qanunsiz teshkilat qurush jinayiti" artqanidi. Lékin bilash'oghlining adwokati ayman ömerowaning muxbirimizgha bildürüshiche, nöwette qazaqistan teptish da'iriliri burun uninggha artqan "Jinayetler" ni bikar qilip, uni "Jihadqa qutratquluq qilish" bilen eyibleshke intilmektiken.

Ayman ömerowa 11‏-iyun küni ziyaritimizni qobul qilghanda mundaq dédi: "Bilash'oghli étnik öchmenlikke qutratquluq qilish bilen eyiblen'genidi. Lékin teptish emeldari uninggha artilghan burunqi eyibleshning özgiridighanliqini éytiptu. Bilash'oghlining mangqa bildürüshiche, u yéngi eyibleshning tepsilatliridin xewiri yoq iken. Bu délogha mes'ul teptish emeldari uninggha buning tepsilatlirini chüshendürmeptu. Shunga, u méning uninggha artilghan yéngi eyibnamining qanuni höjjetlirini iltimas qilishimni hawale qildi. Men jüme küni yeni 14‏-iyun küni bilash'oghli bilen körüshimen. Shundaqla teptish emeldari bilen uchriship, uninggha artilghan yéngi eyibleshning tepsilatlirini igileymen".

Ayman ömerowaning bildürüshiche, teptish emeldari bilash'oghligha yéngi eyibname hazirlashta uning bu yil 2‏-ayda almuta shehiridiki bir réstoranda qazaqistandiki qazaq, Uyghur, qirghiz we bashqa étnik ammiwi teshkilatlarning mes'ullirini yighin'gha chaqirip, ulargha qilghan sözini delil qilip körsetken. Teptish emeldari bilash'oghlining shu qétimqi sözide bashqilarni xitaygha qarshi "Jihat" qa chaqirghanliqini ilgiri sürgen. Lékin, ayman ömerowa bilash'oghlining kishilerni "Jihat" qa chaqirghanliqini ret qildi. Uning qeyt qilishiche, bilash'oghli yighinda xelq'ara axbarat we ijtima'iy taratqularni toluq qollinip, xitayning kishilik hoquq depsendichilikige qarshi "Axbarat jihati" élip bérishni tekitligen iken.

Ayman ömerowa bilash'oghlining bu yerde uchur wasitilirini toluq seperwer qilishni közde tutqanliqini bildürüp: "Uning bu yerde jihat dégini uchurni közde tutqan. U hergiz qoralliq jihatni közde tutqan emes. U bu peqet uchur kürishi élip bérishni tekitligen. Uning sözining bashqa yaqqa burmilinishi bek ghelite. U bu yerde axbarat jihati déyish arqiliq uchur téxnologiyesidin paydilinishni ilgiri sürgen. Shunga, men nursultan'gha bérip, ular bilen derhal körüshüshüm kérek. U burun xuddi siz éytip ötkendek étnik öchmenlikke qutratquluq qilish bilen eyiblen'genliki seweblik türmidin mirza qamaqqa yötkelgen."

Blash'oghlining 7‏-iyun küni échilghan soti del qazaqistan prézidént saylimining harpisigha toghra kelgen. Bu, qazaqistanning nursultan nazarbayéf namzat bolmighan tunji prézidént saylimi bolup, qasim jümert toqayéf mutleq köp sanliq awaz bilen prézidéntliqqa saylan'ghanidi. Qazaqistandiki Uyghur siyasiy analizchi qehriman ghojamberdining 11‏-iyun küni muxbirimizgha bildürüshiche, bilash'oghligha mirza qamaqning uzartilishi weziyetning murekkeplishiwatqanliqini körsitidiken. Qehriman ghojamberdi: "Ming epsus, qazaqistan xitay bilen bolghan iqtisadi menpe'etini 1‏-orun'gha qoyup, özining puqralirining insan heqlirini himaye qilmidi. Emma 'atayurt'ning bergen tizimlik we pakitlar asasida xitay bilen her xil söhbetlerni ötküzüsh jeryanida 2 mingdek qazaqni boshatti. Emdi meyli atayurt bolsun, meyli Uyghurlar bolsun ularning xitayning dehshetlik milliy siyasitige qarshi heriketlerni cheklesh küchiyidu. Buni biz saylam jeryanida körduq. Sérikjan bilash'oghligha mana 2‏-qétim mirza qamaqni uzartiwatidu. Shuninggha qarighanda mesile xéli murekkeplishiwatidu"

Qehriman ghojamberdining qarishiche, qazaqistanning xitaygha qaratqan siyasiti yéqin arida özgermeydiken. U, prézidént toqayéfning xitaygha qaratqan siyasitini yene 2-3 yil közitidighanliqi, uning qazaqistan menpe'etige bergen payda-ziyinigha qarap, özgertish yaki özgertmeslikni qarar qilidighanliqini bildürdi.

Ayman ömerowaning ilgiri sürüshiche, ötken heptidiki sotta u mirzaqamaqning bikar qilinip, bilash'oghlining kapaletke qoyup bérilishini, héchbolmisa uning almutagha yötkilip, a'iliside mirzaqamaqqa élishini telep qilghan bolsimu, emma sot uning telipini ret qilip, teptish emeldarining mirzaqamaqni uzartish heqqidiki telipini qobul qilghan. Ayman ömerowa mundaq dédi: "Sotta teptish emeldari tekshürüsh waqti we mirzaqamaqning uzartilishini telep qildi. Lékin teptish emeldarining telipini ret qilinishini telep qildim. Shuning yene bilash'oghlining qoyup bérilishi kéreklikini, uning héchbolmisa a'iliside mirzaqamaqqa élinishini tewsiye qildim. Chünki sotchi uni qoyup bermigen teqdirdimu, nursultandin almutagha yötkilip, a'ilisi bilen birge turushigha ruxset qilalaytti. Chünki, bilash'oghlining ayali bilen uning ikki balisi almutada turatti.".

Ayman ömerowaning qarishiche, nöwette qazaqistan teptish da'iriliri sérikjan bilash'oghlini qoyup bermeslikning bahanisini izdimektiken. U, buning arqisida xitayning qoli barliqini, xitay hökümitining qazaqistan'gha bésim ishlitiwatqanliqigha ishinidighanliqini bildürdi. Sérikijan bilash'oghlining "Atayurt pida'iylar" kishilik hoquq teshkilatini qurup, Uyghur aptonom rayonidiki lagérlargha qamalghan qazaq tutqunlarning a'ile ezalirini guwahliq bérishke teshkillishi qazaqistan da'irilirini ongaysiz ehwalgha chüshürüp qoyghan. U bu yil 3‏-ayda qolgha élinishning sel aldida almutadiki bir sot mehkimiside "Qanunsiz teshkilatqa rehberlik qilish" bilen eyiblinip, 670 dollar jerimane töligenidi.

Toluq bet