Kanawaza xanim: “Sherqiy türkistanning yaponiye üchün muhim dölet ikenlikini tonup yettuq”

Enqeredin ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim teyyarlidi
2024.04.12
poyiz-bekitide-teshwiqat-Saytama-shehri Poyiz békitide teshwiqat élip bériwatqan körünüsh, 2024-yili 6-april, saytama shehiri
RFA/Erkin Tarim

Waqitning ötüshi bilen Uyghur irqiy qirghinchiliqi mesilisi dunya taratqulirida, shu jümlidin yaponiye taratquliri bilen awam puqralar arisida “Qiziq nuqta” bolushtin töwenleshke bashlighan. Mana mushundaq bir mezgilde, yaponiyening her qaysi chong ölkiliride Uyghur qirghinchiliqini tonushturush pa'aliyiti kéngeymekte. Bu pa'aliyetlerdiki aktip qollighuchi kanawaza xanim ziyaritimizni qobul qilip, özlirining pa'aliyet qilish jeryanida sherqiy türkistanning yaponiye üchün muhim dölet ikenlikini tonup yetkenlikini tekitlidi.

Yaponiye Uyghur jem'iyitining eng aktip qollighuchiliridin biri bolghan, her qaysi pa'aliyetler jeryanida yéqindin hemkarlashqan kanawaza xanim mundaq dédi: “Dunyada eng wehshiy jinayetning qurbanigha ayliniwatqan Uyghurlarni qollash üchün pa'aliyet bashlighan iduq. Yerlik parlaméntlargha Uyghur mesilisi toghrisida telep sunush qatarliq ishlarni dawam qiliwatimiz. Uyghurlardiki chiqishqaq hem yumuristik mijez-xaraktér, eqil-paraset bizge rohi ozuq ata qildi. Pa'aliyet qilish jeryanida sherqiy türkistanning yaponiye üchün muhim dölet ikenlikini tonup yettuq. ”

Yaponiye Uyghur jem'iyitining mes'ullirining bildürüshiche, 6-aprél küni yaponiye saytama ölkisining saytama shehiride Uyghur medeniyiti we Uyghur irqiy qirghinchiliqi tonushturulghan höjjetlik filim körsitish pa'aliyiti bilen chong béket aldida teshwiqat pa'aliyiti, 4-aprél künidin 16-aprél künigiche dawamlishidighan ibaraki ölkisining mito sheherlik hökümet binasining ichide Uyghurlar we Uyghur irqiy qirghinchiliqi tonushturulghan resim körgezmisi échilghan. 7-Aprél küni guwahliq bérish yighini ötküzülgen. Mezkur yighin'gha bir neper parlamént ezasi qatniship söz qilghan. Hazir wezipidiki yaponiye sana'et we iqtisad ministirliqining mu'awin ministiri tebrik xéti ewetken. 8 Neper yerlik parlamént ezasi söz qilghan. Bu, 2024-yili kirgendin buyan yaponiyede ötküzülgen tötinchi qétimliq chong pa'aliyet bolup, Uyghurlarning nöwettiki weziyitini pütün yaponiye xelqige we siyasetchilerge anglitishta zor ehmiyetke ige iken.

Ibaraki ölkisining mito sheherlik hökümet binasining ichide Uyghurlar we Uyghur irqiy qirghinchiliqi tonushturulghan resim körgezmisi. 2024-Yili 7-april, mito shehiri
Ibaraki ölkisining mito sheherlik hökümet binasining ichide Uyghurlar we Uyghur irqiy qirghinchiliqi tonushturulghan resim körgezmisi. 2024-Yili 7-april, mito shehiri
RFA/Erkin Tarim

Yaponiye Uyghur jem'iyitining idare hey'et ezasi, dunya Uyghur qurultiyining yaponiyediki wekili sawut memet ependining bildürüshiche, bu qétimqi bir yürüsh pa'aliyetler yaponiye Uyghur jem'iyiti bilen xitay we shimaliy koréyening kishilik hoquq mesilisini hel qilish jem'iyiti, saytama qutquzush guruppisi qatarliq 3 teshkilatning hemkarliqida élip bérilghan. Shimaliy koréyediki kishilik hoquq mesilisi bilen xitaydiki kishilik hoquq mesilisi oxshap kétidighan bolup, mezkur ikkila dölet mustebit tüzüm bilen idare qiliniwatqan döletler iken, shunga bu xil ortaq ötküzülgen yighinlarning ünümi zor bolidiken. Sawut memet ependi bu heqte mundaq dédi: “Yaponiyede shimaliy koréyelikler bulap ketken yaponiyelikler mesilisi mewjut. Bu mesile yaponiyede nahayiti keng da'iride tonulup ketken bir mesile. Meyli awam puqralar bolsun yaki siyasiyonlar bolsun, mushu heqte pa'aliyet qiliwatqanlarni qollaydighanlar nahayiti köp. Bizning yaponiye Uyghur jem'iyitini qollighuchilarning ichidimu mushularni qollawatqan yaponluqlar köp. Biz mushu ehwallarni nezerde tutup, shimaliy koréye mesilisi we bulap kétilgen yaponluqlar mesilisini Uyghur mesilisi bilen birlikte otturigha qoyushni oylap, mushu pa'aliyetni uyushturghan iduq. Bulap kétilgen yaponiyelikler mesilisige köngül bölüwatqan kishilerge bu mesilini anglatsaq yaxshi chüshinidiken. Chünki shimaliy koréye bilen xitay ikkisila mustebit dölet. Bu ikki dölettiki kishilik hoquq depsendichilikimu oxshap kétidu.”

Guwahliq bérish yighini körünüshi. 2024-Yili 7-april, mito shehiri
Guwahliq bérish yighini körünüshi. 2024-Yili 7-april, mito shehiri
RFA/Erkin Tarim

Guwahliq bérish yighinida 3 neper Uyghur özlirining xitayning ziyankeshlikige uchrighan sergüzeshtlirini misal arqiliq otturigha qoyghan. Sawut memet ependi bu toghriliq melumat berdi.

 4-Ayning 6-küni saytama shehiride ötküzülgen höjjetlik filim körsitish pa'aliyitige bir neper parlamént ezasi tebrik xéti yollighan bolup, bir neper parlamént ezasi söz qilghan. Exmet létip ependi 6-apréldiki pa'aliyetning hökümet binasida ötküzülüshining zor ehmiyetke ige ikenlikini tekitlidi.

Exmet litip ependi, 7-aprélda ibaraka ölkisining mita shehiride ötküzülgen guwahliq bérish yighinining eng köp parlamént ezasi ishtirak qilghan yighin bolghanliqini ilgiri sürdi.

Exmet litipning bildürüshiche, guwahliq bérish yighinida yaponiye Uyghur jem'iyiti bilen yaponiyediki dangliq kino shirkiti bolghan “To'éy shirkiti” bilen hemkarliship ishligen Uyghur kishilik hoquq depsendichiliki bayan qilin'ghan filim körsitilgen. Mezkur yighin'gha bu höjjetlik filimning rézhissori xunma ependimu qatniship söz qilghan. Mezkur höjjetlik filim yaponiyediki filim féstiwallirida 2 chong mukapatqa érishken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.