Xitay dölet re'isi shi jinping ichki bixeterlik saheside "Tazilash" bashlighan

Muxbirimiz irade
2020-08-25
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay re'isi shi jinping xitay memliketlik xelq qurultiyining yépilish murasimida. 2020-Yili 28-may, béyjing.
Xitay re'isi shi jinping xitay memliketlik xelq qurultiyining yépilish murasimida. 2020-Yili 28-may, béyjing.
AP

Yéqinda xitay boyiche az dégende 21 saqchi we edliye emeldari wezipisidin qaldurulup tekshürüshke élin'ghan bolup, bular ichide shangxey sheherlik saqchi idarisi bashliqi hem shundaqla ilgiri xizmet körsetken dep teqdirlen'gen saqchi emeldarlirimu bar iken.

"Wal sirt zhurnili" ning bu heqtiki xewiride éytilishiche, yuqiridiki bu heriket xitay dölet re'isi shi jinpingning eng ishenchlik ademlirining biri, merkiziy siyasiy we qanun ishliri komitétining bash sékrétari chén yishin ötken ayda xitayning dölet ichi bixeterlik apparatlirini maw zidung uslubida tazilashni telep qilip "Tighni ichige burap, söngektiki zeherni yoqitidighan peyt keldi" dégendin kéyin uzun ötmeyla bashlan'ghan. Bu tekshürüsh shi jinpingning tunji qétim küchlük we sistémiliq halda dölet ichi bixeterlik apparatlirida tazilash élip bérishi bolup hésablinidiken.

Amérikadiki weziyet analizchisi élshat hesen ependining bildürüshiche, shi jinpingning xitayni radikal markizisimliq yoligha élip méngishi xitay ichidimu naraziliq peyda qiliwatqan bolup, buninggha qarshi awazlarmu ochuq-ashkara otturigha chiqqan. Shunga shi jinping özige qarshi awazlarni jimiqturush üchün heriketke ötken.

"Wal sitrit zhurnili" ning xewiridin qarighanda, xitay dölet re'isi shi jinpingning "Mutleq sadiq, mutleq sap we mutleq ishenchlik" saqchi, teptish we sotchilarni telep qilishi uning hazir qattiq endishide turuwatqanliqidin dérek béridighan bolup, tajsiman wirus yuqumi sewebidin keynige chékin'gen iqtisad we amérika bilen bolghan ziddiyetning küchiyishi xitayda uning rehberlikige qarshi ijtima'iy naraziliq qozghighan. Shunga shi jinping ichki muqimliqni we öz ornini qoghdashta intayin muhim bolghan organlar üstidiki kontrolluqini kücheytiwatqan iken.

Amérikadiki siyasiy ishlar mutexessisi doktor andérs korning bizge éytishiche, eger bu heriket dawam qilsa xitay hökümiti yenimu qatmallashqan yenimu étik haletke kélidiken. Andérs kor ependi bizge élxet arqiliq qilghan sözide töwendikilerni dédi: "Xitayda döletni qanun arqiliq idare qilish kemchil bolghachqa shi jinping uzun yillardin buyan öz riqabetchilirini chiriklikke qarshi turush heriketlendürgüch küchi astida tazilidi. Bu qétimliq heriket belkim shi jinpingning hoquqini mustehkemlishi mumkin. Biraq u yene, xitay hökümiti we kompartiye rehberlik qatlimidikilerni yenimu qatmallashturup, uni yenimu békinme haletke ekep qoyushi mumkin. Xitay hökümiti siyasiylashturulghan chiriklikke qarshi turush urushining derdini tartiwatidu. Eger bu dawam qilsa emeldarlar téximu qorqunchaq, téximu yalghanchi bolushqa mejbur bolidu. Partiye ichidiki kibirlik emeliyette xitay üchünla emes, belki pütün dunya üchün xeterlik".

Melum bolushiche, shi jinping hazir peqetla zor türkümdiki emeldarlarni tekshürüshke alghandin bashqa yene, kishilerni shi jinping idiyisi we nutuqliri bilen terbiyeleydighan keng kölemde idiyewi terbiyileshlernimu yolgha qoyghan. Élshat hesen ependi shi jinpingning hazir ichki we tashqi jehettin duch kéliwatqan iqtisadiy we siyasiy bésimliri küchiyip, uni qéyin ehwalda qoyuwatqanliqini éytti.

Derweqe, amérikaning "CNBC" namliq xewer torida élan qilin'ghan bir parche xewerde körsitilishiche, xitay iqtisadi hazir her jehettin heqiqeten zor riqabetke uchrawatqan bolup, buninggha xitaydiki nopusning qérishi, chong shirketlerning erzan emgek küchini asiyadiki döletlerde izdep yötkilip chiqip kétishi, xitayning erkin bolmighan soda tüzümi we uning amérika bilen bolghan soda ixtilapi qatarliq bir qatar amillar seweb bolghan iken.

Andirs kor ependi bolsa radiyomizgha qilghan sözide eskertip amérikaning xitaygha iqtisadini küchlendüridighan purset bermesliki kéreklikini tekitlidi. U sözide "Amérikaning xitay bilen munasiwetliri yirikleshken bolghachqa xitay belkim tijaret we iqtisadiy munasiwetlirini yawropa, sherqiy jenubiy asiya, afriqa we latin amérikisigha yötkeshke tirishidu. Eger u muweppeqiyet qazansa, xitay amérikani bashqa döletlerdin ayrip yalghuz qoyushi mumkin. Shunga amérika özini xitaydin ayrish emes belki xitayni dunyadin ayriwétishke heriket qilishi kérek" dep körsetti.

Toluq bet