Тарихчи вә әдиб муһәммәд қасим имин түркистани мәккидә вапат болди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2020-11-17
Share

Мәккидә яшаватқан уйғур тарихчи, әдиб муһәммәд қасим имин түркистани 14-ноябир күни сәуди әрәбистанниң мәккә шәһиридә 93 йешида вапат болди. Мәрһум мәккидики муәла қәбристанлиқиға дәпинә қилинди.

Биз мәрһумниң һаят кәчмишлири вә иш-излири тоғрисида мәлуматқа еришиш үчүн мәрһумни йеқиндин тонуйдиған вә мәрһум билән бир мәзгил җиддә радийосиниң түркистан бөлүмидә биллә хизмәт қилған уйғур тәтқиқатчи абдуләһәд учқун вә сираҗиддин әзизи әпәндиләр билән сөһбәт елип бардуқ.

Шәрқий түркистан өлималар бирликиниң муавин рәиси уйғур журналист сираҗиддин әзизиниң билдүрүшичә, тарихчи, әдиб, шаир вә тәрҗиман, муһәммәд қасим имин түркистани 1930-йили қәшқәрдә туғулған болуп, башланғуч мәктәпни қәшқәрдә оқуған вә бир қисим устазларда илим тәһсил қилған. У 1949-йили ата-аниси сәуди әрәбистанға һиҗрәт қилған вә мәккә шәһиридә олтурақлашқан. У мәккидә «фалаһ» намдики мәдресидә илим тәһсил қилғандин сирт йәнә һәрәмдики мудәррисләрдә узун йил илим тәһсил қилған. Униңдин кейин бир муддәт тиҗарәт билән шуғулланған. Кейин җиддә радиоси түркистан бөлүминиң қуруғучилиридин бири болуп, бир мәзгил мәзкур радийониң түркистан бөлүми башлиқи болуп вәзипә өтигән икән. Мәрһум униңдин башқа йәнә «әлбилад» вә «указ» гезитлиридә язғучи болуп һәр хил темиларда мақалә язған.

Абдуләһәд учқун әпәндиниң билдүрүшичә, мәрһум муһәммәд қасим имин түркистани һәм тарих һәм әдәбият саһәсидә көплигән илмий мақалә вә китабларни язған икән. Йүсүп хас һаҗипниң «қутадғубилик» дегән әсәрини, муһәммәд имин буғраниң «шәрқий түркистан тарихи», түрғун алмасниң «һонларниң қисқичә тарихи» дегән әсәрләрни әрәбчигә тәрҗимә қилип нәшр қилдурған икән. У 1500 гә йеқин түркистанға алақидар алимларниң тәрҗимиһалини топлап «түркистанниң муһим шәхслирини тонуштуруш», «бүйүк түркистанниң өтмүши вә бүгүни», «шәрқий түркистандики таипиләргә бөлүнгән бәгликләр» дегән намлардики китабларни әрәб тилида язған икән.

Сираҗиддин әзизи әпәндиниң билдүрүшичә, мәрһум муһәммәд қасимһаҗим түркистани хуш-чақчақ, меһмандост киши болуп, у мәккиниң уйғурлар көп олтурақлашқан мәсфәлә мәһәллисидә бир кутупхана ачқан икән. Бу кутупхана дост-ярәнлириниң өзара учришиш макани, әдибләр, алимлар вә зиярәтчиләрниң сөһбәт соруни болған икән.

Абдуләһәд учқун әпәнди мәрһумниң һаятидин алған тәсирати тоғрисида тохтилип, мәрһумниң тиришчан вә һәрикәтчан бир шәхс икәнликини, бир өмүр шәрқий түркистан дәваси вә уни аңлитиш йолида тинимсиз күрәш қилған бир киши икәнликини билдүрди.

Җанабий аллаһ мәрһумниң ятқан йерини җәннәттә қилғай!

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт