Tarixchi we edib muhemmed qasim imin türkistani mekkide wapat boldi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2020-11-17
Share

Mekkide yashawatqan Uyghur tarixchi, edib muhemmed qasim imin türkistani 14-noyabir küni se'udi erebistanning mekke shehiride 93 yéshida wapat boldi. Merhum mekkidiki mu'ela qebristanliqigha depine qilindi.

Biz merhumning hayat kechmishliri we ish-izliri toghrisida melumatqa érishish üchün merhumni yéqindin tonuydighan we merhum bilen bir mezgil jidde radiyosining türkistan bölümide bille xizmet qilghan Uyghur tetqiqatchi abdul'ehed uchqun we sirajiddin ezizi ependiler bilen söhbet élip barduq.

Sherqiy türkistan ölimalar birlikining mu'awin re'isi Uyghur zhurnalist sirajiddin ezizining bildürüshiche, tarixchi, edib, sha'ir we terjiman, muhemmed qasim imin türkistani 1930-yili qeshqerde tughulghan bolup, bashlan'ghuch mektepni qeshqerde oqughan we bir qisim ustazlarda ilim tehsil qilghan. U 1949-yili ata-anisi se'udi erebistan'gha hijret qilghan we mekke shehiride olturaqlashqan. U mekkide "Falah" namdiki medréside ilim tehsil qilghandin sirt yene heremdiki muderrislerde uzun yil ilim tehsil qilghan. Uningdin kéyin bir muddet tijaret bilen shughullan'ghan. Kéyin jidde radi'osi türkistan bölümining qurughuchiliridin biri bolup, bir mezgil mezkur radiyoning türkistan bölümi bashliqi bolup wezipe ötigen iken. Merhum uningdin bashqa yene "Elbilad" we "Ukaz" gézitliride yazghuchi bolup her xil témilarda maqale yazghan.

Abdul'ehed uchqun ependining bildürüshiche, merhum muhemmed qasim imin türkistani hem tarix hem edebiyat saheside köpligen ilmiy maqale we kitablarni yazghan iken. Yüsüp xas hajipning "Qutadghubilik" dégen eserini, muhemmed imin bughraning "Sherqiy türkistan tarixi", türghun almasning "Honlarning qisqiche tarixi" dégen eserlerni erebchige terjime qilip neshr qildurghan iken. U 1500 ge yéqin türkistan'gha alaqidar alimlarning terjimihalini toplap "Türkistanning muhim shexslirini tonushturush", "Büyük türkistanning ötmüshi we bügüni", "Sherqiy türkistandiki ta'ipilerge bölün'gen beglikler" dégen namlardiki kitablarni ereb tilida yazghan iken.

Sirajiddin ezizi ependining bildürüshiche, merhum muhemmed qasimhajim türkistani xush-chaqchaq, méhmandost kishi bolup, u mekkining Uyghurlar köp olturaqlashqan mesfele mehelliside bir kutupxana achqan iken. Bu kutupxana dost-yarenlirining öz'ara uchrishish makani, edibler, alimlar we ziyaretchilerning söhbet soruni bolghan iken.

Abdul'ehed uchqun ependi merhumning hayatidin alghan tesirati toghrisida toxtilip, merhumning tirishchan we heriketchan bir shexs ikenlikini, bir ömür sherqiy türkistan dewasi we uni anglitish yolida tinimsiz küresh qilghan bir kishi ikenlikini bildürdi.

Janabiy allah merhumning yatqan yérini jennette qilghay!

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet