Шаирә ташгүл һезиярова: «мениң қолумға қәләм елишимға йетимлиқим сәвәб болди»

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2020-09-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Шаирә ташгүл һезиярова. (Орни вә вақти ениқ әмәс.)
Шаирә ташгүл һезиярова. (Орни вә вақти ениқ әмәс.)
RFA/Oyghan

Әйни вақитларда қазақистандики уйғур аяллири арисидин атақлиқ алимлар, язғучилар, мәрипәтчиләр, сәнәткарлар, қәһриман деһқанлар вә башқилар йетишип чиқип, уларниң исимлирини кейинки әвладлар һелиғичә унтумай кәлмәктә. Айшәм шәмийева, мәрйәм сәмәтова, патигүл сабитова, маһинур әлийева, бүвихан әлахунова, рошәнгүл елахунова, мәрийәм ниязова, раһиләм сейитова вә башқилар қазақистан уйғурлириниң пәхригә айланған иди.

Қазақистандики уйғур аяллири ичидин болупму кейинки йилларда шаир вә язғучиларниңму көпләп чиқип, уларниң һазирму әдәбий иҗадийәт билән шуғуллинип келиватқанлиқи мәлум. Шуларниң бири һазир алмута вилайитиниң әмгәкчиқазақ наһийәсигә қарашлиқ қорам йезисида яшаватқан ташгүл һезияровадур.

Ташгүл һезиярова уйғур елидә туғулған болсиму, тәқдир тәқазиси билән қазақистанға чиқип орунлишип, қәләм тәвриптип келиватқан һәмдә қазақистан уйғур әдәбиятиға бир кишилик төһписини қошуватқан әдибләрниң бири. У узун вақит өз юртида игилик ишлири билән шуғуллинип, кейинки йилларда болса йәнә «асия бүгүн» намлиқ җумһурийәтлик мустәқил гезитини башқуруватмақта. Биз ташгүл һезиярованиң һаят йоли, турмуш-тирикчилики, иҗадий паалийити билән тонушуш мәқситидә қорам йезисида болуп қайттуқ.

Радийомиз зияритини қобул қилған ташгүл һезиярова ханим өзиниң қолиға қәләм елишиға немә сәвәб болғанлиқини мундақ дәп чүшәндүрди: «мениң қолумға қәләм елишимға биринчи сәвәб болған ялғузлуқум, йетимлиқим болуп һесаблиниду, чүнки мән 12 яшқа киргәндә апам йүрәк кесилидин вапат болған. Апам или инқилаби башлинип, һәрәмбағда турған икән. Шу йәрдә аяллар бирләшмисиниң башлиқи болуп, үрүмчи, бейҗиңларғичә мени көтүрүп, йиғинларға қатнашқанкән. 1956-Йили бу яққа көчүп чиққанда мән икки яшта идим. Апамниң қошақ билән өзиниң һаятини баян қилғиниға һәйран қалаттим. Биринчи шеиримни ‹аппақ, аппақ қар яғди, дәл-дәрәқләр сарғайди' дәп йезиптимәнкән. Апам буниңға хушал болуп, ‹әмгәк туғи' гезитидә ишләйдиған сейитҗан розийеф дегән кишигә апарған.»

Аниси вапат болғандин кейин 5-синипта оқуватқан ташгүл һезиярованиң шеирлири «әмгәк туғи» гезитидә елан қилинишқа башлиған. Униң ейтишичә, 1970-йили шу вақиттики «коммунизм туғи», йәни һазирқи «уйғур авази» гезитиниң әрәб йезиқидики қошумчиси «йеңи һаят» гезити чиқишқа башлап, униң биринчи санида «биринчи қар» намлиқ шеири бесилғанкән. Кейинки йилларда турмуш-тирикчиликниң еғир болушиға қаримай, яш шаирә өз иҗадини давам қилип, әсәрлири түрлүк мәтбуатларда елан қилинип кәлгәниди.

Ташгүл һезиярова өзиниң «қәлбим нидаси» дәп аталған тунҗи шеирлар топлиминиң йоруқ көрүшидә, болупму тонулған тиҗарәтчи дилмурат қузийеф вә униң аниси шарапәтханниң маддий вә мәнивий җәһәттин қоллиғанлиқини алаһидә тәкитлиди. У кейинки топламлириниң қандақ шараитта нәшр қилинғанлиқиға тохтилип, йәнә мундақ деди: «йошуридиғиним йоқ, мениң китаб чиқиридиған җағдийимму йоқ иди. У вақтида иккинчи йолдишимниң аяли туғутта қайтиш болуп, униң билән өйләндуқ. Униң бәш бала, анисиз, мениң төрт бала, атисиз. Шу балиларни хәқниң көзигә қаратмайли дәп, етиз-ериқта, деһқан игиликини қуруп ишлидуқ. Шу еғирчилиқларда рәйһан һаҗимниң ярдими билән ‹ахирқи япрақ' дегән иккинчи китабим чиқти. Шуниңдин кейин 60 йешимға толғинимда ‹долана' дегән китабим чиқти.»

Ташгүл һезиярованиң пәқәт шеир йезиш биләнла чәкләнмәй, публистика, проза саһәлиридиму һәр хил мавзуларға беғишлап әсәрләрни яратқанлиқи мәлум. Бу һәқтә у мундақ деди: «биз йеза адәмлири болғачқа, бу йеза адәмлириниң өмрини, тарихини, аилә мәсилилирини билимән. Аҗришидиған аилиләрни, яман болуп қалған адәмләрни илаҗи болса, яраштурушқа тиришимән. Шуниң үчүн шу тоғрилиқ җиқ һекайиләрни яздим. Таллап алған йолум шу хәлқимниң ана тили, тарихи, сәнити. Чүнки хәлқимниң тәқдири бизниң тәқдиримиздур.»

Язғучи қазақ хәлқиниң улуғ шаири абайниң әсәрлирини сөйүп оқуйдиғанлиқини, уйғур язғучилиридин болупму мөмин һәмрайефниң иҗадийитиниң өзиниң шаир болуп йетилишидә муһим рол ойниғанлиқини оттуриға қойди.

У өз сөзидә аилә, турмуш-тирикчилик, хизмәт, иҗадийәттин башқа җәмийәт ишлириғиму арилишишқа тиришип келиватқанлиқини билдүрди.

Сөһбитимиз ахирида ташгүл һезиярова юртдашлириға, тиҗарәтчиләргә, яшларға мураҗиәт қилип, өзини ойландуридиған, тәшвишләндүрүватқан бәзи мәсилиләр һәққидә тохталди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт