"Tembür weqesi" de shé'ir oqughan sha'ir tursunjan emetning midong rayonluq qamaqxanida ikenliki ashkarilandi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-05-12
Élxet
Pikir
Share
Print
Ürümchidiki xelq sariyida ötküzülgen sen'etkar nurmemet tursunning "Tembür kéchiliki" de "Qan'gha boyalghan naxul" dégen shé'irini déklamatsiye qilghan sha'ir tursunjan emet ependi ayali bilen. (Waqti we orni éniq emes)
Ürümchidiki xelq sariyida ötküzülgen sen'etkar nurmemet tursunning "Tembür kéchiliki" de "Qan'gha boyalghan naxul" dégen shé'irini déklamatsiye qilghan sha'ir tursunjan emet ependi ayali bilen. (Waqti we orni éniq emes)
RFA/Erkin Tarim

2001‏-Yili kirgen yéngi yil kechqurun ürümchidiki xelq sariyida ötküzülgen sen'etkar nurmemet tursunning "Tembür kéchiliki" de sha'ir tursunjan emet "Qan'gha boyalghan naxul" dégen shé'irini déklamatsiye qilip, kéchilikke qatnashqan tamashibinlarning qelbini lerzige salghan idi. Bu kéchiliktin chöchügen xitay da'iriliri etisidin bashlap "Tembür weqesi" heqqide mexsus uqturush chiqirip, ürümchi we Uyghur aptonom rayonining bashqa jaylirida "Idé'ologiye sahesidiki milliy bölgünchilikke qarshi küresh" herikiti élip barghan idi. Shu kündin buyan xitay saqchilirining awarichilikidin qutulalmay kéliwatqan sha'ir tursunjan emetning nöwette ürümchi midong rayonluq qamaqxanida ikenliki ashkarilandi.

Melum bolushiche, 2001‏-yili yéngi yilda ürümchide ötküzülgen mezkur tembür kéchiliki sha'ir tursunjan emet oqughan "Qan'gha boyalghan naxul" namliq shé'ir bilen tarixiy bir weqege aylan'ghan. Shu kéchilik seweblik talantliq tembürchi merhum nurmemet tursun xizmitidin ayrilghan. "Shinjang géziti" ning xitayche we Uyghurche sanlirida "Idé'ologiye sahesidiki milliy bögünchilikke qarshi turush" heqqide bash maqale élan qilin'ghan hemde sha'ir tursunjan emet "Tembür kéchiliki" de "Milliy qutratquluq qilidighan shé'ir oqughan" dégen ibariler bilen isharetlik halda tenqid qilin'ghan. Shu kéchiliktin kéyin ürümchi we Uyghur aptonom rayonining medeniyet, ma'arip, teshwiqat saheliride "Id'éologiye sahesidiki milliy bölgünchilikke qarshi küresh" dégen namda dölet ximzetchilirige 20 künche siyasiy öginish orunlashturulghan.

Weziyettin xewerdar kishilerdin birining ashkarilishiche, shu kéchiliktin kéyin 24 sa'et solap qoyulghan sha'ir tursunjan emet xitay saqchilirining közitish obyéktigha aylan'ghan. U Uyghur rayonida her yili her qétimliq murasim xaraktérlik pa'aliyetler mezgilide birqanche kündin nezerbend qilinidighan bolghan. U 2008‏-yilidiki béyjing olimpik mezgilide 21 kün, yeni olimpik tenterbiye musabiqisi axirlashquche qamaqxanida tutup turulghan. 16 Yil mushu xil shekilde awarichilikke uchrap kelgen tursunjan emet 2018‏-yili 9‏-ayda ghulja shehiridiki öyidin tutup kétilginiche iz-dériki bolmighan. Weziyettin xewerdar kishining ötken hepte radiyomizgha inkas qilishiche, tursunjan emetning nöwette türmide shéker késili qozghilip, hayati éghir tehditke duch kelgen.

Emma inkasta tursunjan emetning qaysi türmide ikenliki bayan qilinmighan. Ghuljadiki alaqidar saqchi organlirigha téléfon qilghinimizda tursunjan emetning ürümchi sheherlik dölet xewpsizliki etriti teripidin tutulghanliqi melum boldi. Mezkur etrettiki bir xadim tursunjan emetni özining tutqanliqini inkar qilmidi. U bu heqte ürümchi sheherlik j. X. Idarisidin buyruq kelgendin kéyinla melumat béreleydighanliqini éytti. Inkaschi tursunjan emetning 18 yil burunqi "Tembür kéchiliki" de oqughan shé'iri we türkiye wetendishi bolghan küy'oghli seweblik tutqun qilin'ghanliqini eskertken. Emma küy'oghligha téléfon qilghanliqi we yaki qizini türkiyege yatliq qilghanliqi üchün tutulghanliqi heqqide izahat bérilmigen.

Mezkur dölet xewpsizliki saqchi xadimi tursunjan emetning tutulush sewebi heqqide bir éghizmu gep qilip bérelmeydighanliqini tekrarlidi. Mezkur saqchining tewsiyesi boyiche ürümchi sheherlik saqchi idarisige téléfon qilduq. Xadimlardin biri Uyghur rayonida edebiyat-sen'et saheside tutulghanlarning ürümchi midong rayonluq qamaqxanisida ikenlikini ashkarilidi. Tursunjan emetning tutulush sewebidin xewiri yoqluqini bildürgen yene bir xadim uning midong rayonluq türmide bolush éhtimalliqini tilgha aldi. Yene bir xadim tursunjan emetning midong rayoni qamaqxanisida ikenlikidin xewiri barliqini éytti.

Tursunjan emetning tutqunda ikenliki heqqide ilgiri radiyomizda ishlen'gen xewerde tursunjan emet bilen birlikte uning kichik qizi nazile tursunningmu tutqunda ikenliki tilgha élin'ghan idi. Tursunjan emetning nöwette türkiyede yashawatqan küy'oghli dogan erdoghan qéynatisi we qéyinsinglisi heqqide ularning tutqunda ikenlikidin bashqa héchqandaq melumati yoqluqini bayan qildi. Melum bolushiche, qéynatisi we qéyinsinglisining salametliki we bixeterlikidin endishe qiliwatqan doghan erdoghan türkiye tashqi ishlar ministirliqi we türkiyening béyjingdiki elchixanisidin qéynatisi bilen qéyinsinglisini qutuldurush üchün izchil halda yardem telep qilmaqtiken.

Toluq bet