5-Nöwetlik en'eniwi tenheriket we medeniyet féstiwalida Uyghur medeniyiti körgezmisi échildi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2022.06.10
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
5-Nöwetlik en'eniwi tenheriket we medeniyet féstiwalida Uyghur medeniyiti körgezmisi échildi 5-Nöwetlik en'eniwi tenterbiye we medeniyet féstiwalida Uyghur ösmürler. 2022-Yili 9-iyun, istanbul, türkiye.
RFA/Arslan

Dunya en'eniwi tenheriket fédératsiyesi teripidin uyushturulghan en'eniwi tenterbiye we medeniyet féstiwalining 5-nöwetliki 9-iyun peyshenbe küni istanbulda resmiy bashlandi.

Istanbuldiki atatürk ayrodromi meydanida bu yil 5-nöwetliki ötküzülüwatqan en'eniwi tenheriket we medeniyet féstiwalida Uyghurlargha mexsus bir chédir teyyarlan'ghan bolup, sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti bilen sherqiy türkistan nuzugum hemkarliq jem'iyitining birlikte teshkillishi bilen sherqiy türkistan medeniyet körgezmisi échildi.

6-Ayning 9-künidin 12-künigiche 4 kün dawamlishidighan bu féstiwalning échilish murasimida, türkiye yashlar we tenterbiye ministiri mehmet muherrem, dunya en'eniwi tenheriket fédératsiyesi re'isi bilal erdughan, istanbul waliyisi aliy yerlikaya ependiler söz qilip, türk dunyasining en'eniwi tenterbiyesi we medeniyitini janlandurushning ehmiyiti toghrisida toxtaldi.

5-Nöwetlik en'eniwi tenterbiye we medeniyet féstiwalida uyghuler. 2022-Yili 9-iyun, istanbul, türkiye.
5-Nöwetlik en'eniwi tenterbiye we medeniyet féstiwalida uyghuler. 2022-Yili 9-iyun, istanbul, türkiye.
RFA/Arslan

Türkiye yashlar we tenterbiye ministiri mehmet muherrem mundaq dédi: “2016-Yilidin bashlap on nechche dölettin kelgen yüz minglighan ziyaretchilerning qatnishishidiki bilen dunya en'eniwi tenheriket fédératsiyesi teripidin sahibxaniliq qilip kéliwatqan bu féstiwalda en'eniwi tenterbiye, medeniyet we sen'et saheliride nurghunlighan pa'aliyetler élip bérildi. Bu féstiwal medeniyet we tenterbiye bayrimigha aylandi. En'eniwi tenheriketning birleshtürüsh küchi bizning ittipaqliq we qérindashliq munasiwitimizni mustehkemlesh, jem'iyetlerning öz-ara yéqinlishishi üchün intayin ehmiyetlik bir purset”.

Échilish murasimida söz qilghan dunya en'eniwi tenheriket fédératsiyesining re'isi bilal erdughanning bildürüshiche, bu féstiwalgha 26 dölet we rayondin 1000 din artuq kishi 20 dölet we rayonning her xil tenterbiye, medeniyet we tamaq temlirini tonushturush pa'aliyiti élip bamaqtiken.

Bilal erdughanning bildürüshiche, bu féstiwalgha töt kün boyiche bir milyondin artuq kishining qatnishidighanliqi texmin qilinmaqtiken.

5-Nöwetlik en'eniwi tenterbiye we medeniyet féstiwalida Uyghur ösmürler. 2022-Yili 9-iyun, istanbul, türkiye.

Uyghur ashpez ilhamjan ustamning bildürüshiche bu pa'aliyette Uyghur tamaqlirini tonushturush üchün istanbuldiki “Méhman réstorani” her küni 1000 kishilik polu étip heqsiz tarqatmaqtiken.

Igilinishiche, féstiwalda 60 xildin artuq oyun, at beygisi, oghlaq tartish, oq étish, türk dunyasi xelqlirining medeniyetlirini tonushturush, tamaq temlirini tétish, qol-hüner sen'etlirimi körsitish, naxsha-muzika orundash qatarliq köp xil pa'aliyetlet élip bérilmaqtiken.

Biz Uyghur medeniyet körgezmisini ziyaret qilghan mehmet démir isimlik bir kishi bilen Uyghurlar toghrisida söhbet élip barduq. Mehmet démir ependi Uyghurlar toghrisida toxtilip mundaq dédi: “Meyli sherqiy türkistanda bolsun meyli dunyaning bashqa jaylirida bolsun her qandaq bir türk ziyankeshlikke uchrisa xuddi méning yürikimge xenjer sanjilghandek hés qilimen, oxshash azab tartimen, elwette bizning dinimizmu ashundaq bolushqa buyruydu. Wujudning bir ezasi aghrip qalsa pütün ezaliri aghriq hés qilghandek, bir türk azab tartsa dunyadiki pütün türkler azab hés qilishi kérek we buning üchün qolidin néme ish kelse uni qilishi lazim”.

Mehmet démir ependi, Uyghurlarning medeniyiti toghrisidiki so'alimizgha jawab bérip mundaq dédi: “Uyghurlarning xitayning shunche bésim we zulumigha uchrap turupmu özlirining milliy medeniyet-örüp-adetlirini onutmighanliqi we qoghdap kelgenliki men üchün intayin güzel we pexirlinerlik bir ish. Xudayim buyrusa bir küni tarixtikige oxshash küchke ige bolimiz we xitayghimu sözimiz ötidighan künlerning kélidighanliqigha ishinimen, buning üchün her türlük maddiy we meniwi pidakarliq qilishqa teyyarmen”.

Istanbul ma'arip idarisi teripidin istanbuldiki pütün ottura mektepning oqughuchiliri bu féstiwalgha teklip qilin'ghan bolup féstiwalni nurghunlighan oqughuchilar guruppa halda ziyaret qildi. Uyghur medeniyet körgezmisini ziyaret qiliwatqan yüsüp jenggere isimlik bir oqughuchi Uyghurlarni bilemsiz dégen so'alimizgha jawab bérip mundaq dédi: “Uyghurlar sherqiy türkistanda yashaydu”.

Exmet isimlik ottura mektep oqughuchisi: “Uyghurlar xitay ishghal astida yashaydu, ular bizning qan we din qérindashlirimiz, xudayim buyrusa ular bir küni erkinliklirige érishidu” dédi.

Biz yene bu pa'aliyet toghrisida pikir-qarashlirini élish üchün pa'aliyetke medeniyet yermenkisi échiwatqan sherqiy türkistan nuzugum jem'iysining re'isi munewwer özUyghurxanim bilen söhbet élip barduq. Ziyaritimizni qobul qilghan munewwer özUyghur xanim, bu pa'aliyetning peqetla sherqiy türkistan medeniyitini tonushturupla qalmastin belki sherqiy türkistan dewasigha téximu köp insanlarni köngül bölüshke ündeydighan, sherqiy türkistan xelqining xitaylar bilen medeniyet, en'eniwi örp-adet, ijtima'iy hayat we kiyim kiyishte bolsun her jehette héch qandaq oxshimaydighan bir millet ikenlikini namayan qilidighan we Uyghurlarning medeniyetlik bir millet ikenlikini ipadileydighan yaxshi bir pa'aliyet ikenlikini tekitlidi.

Munewwer özUyghur xanim bu pa'aliyetning ehmiyiti toghrisida toxtilip mundaq dédi: “Xitay hazir bizning tilimizni, medeniyitimizni, milliy kimlikimizni yoq qilip, özlirige oxshash pütünley xitaylashturush üchün nurghun oyunlarni oynap, siyaset yürgüzüp, assimilyatsiye qiliwatidu, lékin biz bu xil pa'aliyetlirimiz arqiliq, medeniyitimiz we milliy kimlikimiz bilen yoq bolmaydighanliqimizni ispatlaymiz”.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.