Уйғур хәлқиниң сөзи билән 18-қурултай вәкиллириниң ейтқанлири охшимайду

Хитай компартийисиниң 18-қурултийи давамида хитай ахбаратлириниң уйғур аптоном райони һәққидә елип барған тәшвиқатлирида, уйғур елиниң болупму, 17-қурултайдин кейинки иқтисадий тәрәққиятиниң алаһидә тез болғанлиқини, тәшвиқ қилмақта.
Мухбиримиз гүлчеһрә
2012.11.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
xu-jintaw-18-qurultay-305.jpg Хитай президенти ху җинтав хитай 18-қурултийида ечилиш нутқи сөзлиди. 2012-Йили 8-ноябир, бейҗиң.
AFP

Хитай компартийисиниң 18-қурултийида “2020-йилиға барғанда дөләт омумий ишләпчиқириш қиммитини вә шәһәр, базар, йеза вә кәнтләрдики хәлқниң йиллиқ оттуричә киримини һазирқидин бир һәссә ашуримиз” дәп вәдә берилиш билән тәң, хитай мәтбуатлири йеқинқи 10 йилдин буян хәлқ турмушиниң алаһидә яхшилинип иқтисадий тәрәққиятиниң һәссиләп артқанлиқини нуқтилиқ һалда тилға елип тәшвиқ қилип кәлмәктә. Шинхуа агентлиқи вә “хәлқ гезит” қатарлиқ ахбарат васитилиридә тәшвиқ қилинишичә, хитай даирилириниң 10 йилдин буянқи истатестикисини селиштуруп көргәндә, хитай бойичә шәһәр вә базарлардики хәлқниң йиллиқ оттуричә кирими 2010-йилидикидин бир һәссә ашқан, йеза нопусидикиләрниң болса 1.8 Һәссә ашқанлиқи мәлум болған.

Хитай президенти ху җинтав хитай 18-қурултийида ечилиш нутқи сөзлиди. 2012-Йили 8-ноябир, бейҗиң.
Хитай президенти ху җинтав хитай 18-қурултийида ечилиш нутқи сөзлиди. 2012-Йили 8-ноябир, бейҗиң.
AFP

Җүмлидин тәңритағ тори 12-ноябир, уйғур елидә деһқанларниң иқтисадиниң барғанчә ешиватқанлиқини тема қилип хәвәр елан қилди. Униңда хитай компартийиси 17-қурултийи ечилип һазирғичә болған бәш йил җәрянида уйғур елиниң йезилирида асман земин пәрқләр мәйданға келип деһқанларни һәр җәһәттин мәнпәәтләндүридиған яхши сиясәтләр йүргүзүлгәнликтин деһқанларниң кириминиң һәссиләп көтүрүлгәнлики тилға елинған. Мисал үчүн “қәшқәр маралбеши наһийиси түгмән беши йезисидики деһқанларниң йиллиқ кирими бәш йил бурунқи 4118 йүәндин һазирқи 7489 йүәнгә көтүрүлди” дәп көрситилди.

Мәзкур тәшвиқат васитилиридә йәнә вә һәр милләт хәлқиниң хитай компартийиси вә һөкүмитидин интайин рази икәнлики, партийә-һөкүмәткә миннәтдарлиқ билдүрүп, 18-қурултайниң ғәлибилик ечилишини күтүватқанлиқи тәсвирләнди.

Әмма, хитай һөкүмитиниң бу хил тәшвиқатлири радиомиз мухбирлириниң уйғур елидики хәлқтин игилигән мәлуматлири билән пүтүнләй охшимайду.

Өткән йили ахиридин һазирғичә болған бир йил җәрянида уйғурларниң пәқәт иқтисадий турмуш әһвалини мәркәз қилип елип барған зиярәтләрдин, уйғур елидә йүз бериватқан иқтисадий тәрәққиятлардин уйғурларниң чәттә қалдурулуватқанлиқи, баравәрсиз сиясәтләр түпәйли йәрлик милләтләр билән көчмәнләрниң иқтисадий кирим пәрқиниң ешиватқанлиқи,деһқанларниң кириминиң өрлимәй, мал баһасиниң барғанчә өрләп бериши, һәр хил баҗ вә селиқларниң көпийиши билән әмәлийәттә деһқанларниң турмуш әһвалиниң барғанчә начарлишиватқанлиқи һәтта нурғун деһқанларниң йәрлирини сетишқа мәҗбур болуватқанлиқидәк әһваллар ашкарилинип кәлмәктә.

Мана бу деһқанларниң кирими 7489 йүәнгә йәтти дәп тәшвиқ қилинған маралбешидики бир деһқан аялниң баянлири. У әмәлийәттә бир йил ишләп деһқанларниң қолиға пул қалмайдиғанлиқини билдүрди. Пәйзават наһийисидики бир яш деһқан ишчи хизмәтчиләрниң мааши өскән билән деһқанниң турмушида өзгириш болмиғанлиқини, пәқәт мал баһасиниң барғанчә өрләватқанлиқини ейтти.

Йеқиндин буян хитай һөкүмитиниң уйғур елидә йеңилиқ яратқучи, иқтисадий саһәдә түрләр бойичә мәбләғ салғучи, игилик тиклигүчиләргә алаһидә ярдәм вә қоллаш сиясәтлири йүргүзгәнлики мәлум, ундақта сода саһәсидики бу хил әвзәл сиясәтләр уйғурларғиму мәнпәәт әкәлдиму? әпсус бу соалғиму “яқ” дегән җавабларға ериштуқ. Ақсудики бир йәрлик мәһсулатлар завутиниң қурғучиси, йәрлик мәһсулатларниң уйғур елидин сиртқа чиқалмиғанлиқтин тәрәққият йолиниң интайин тар вә қийин икәнликини билдүрди.

Корлидики бир ширкәтниң директори, гәрчә өзигә охшаш иқтисадий саһәдә өз күчигә тайинип ширкәт қуруватқан уйғурлар көпийиватқан болсиму уларниң техиму зор тәрәққиятларға еришидиған пурсити йоқлуқи, бу хил мәбләғ селиш характерлик чоң содиларда пәқәт хитай көчмәнлириниң мәнпәәтлиниватқанлиқини билдүргән иди.

Хотән қарақаш наһийисидә, хитай көчмәнлирини көпәйтиш үчүн наһийиниң шәһәр-базар қурулушини кеңәйтиш баһанисидә деһқанларниң йәрлирини мәҗбурий тартивалғанлиқини әрз қилған бир деһқан, өзиниң вә кәнттики башқа нурғун деһқанниң сортлуқ яңақ дәрәхлириниң наһәқ һалда наһийигә өтүп кәткәнликини шикайәт қилди.

Бир нәччә ай илгири қәшқәрдики мәлум йезиниң бир кадири болса йеза кадирлириниң сапасиниң төвәнлики, өз мәнпәитини көзләп хәлқниң әмәлий әһвалини юқириға йәткүзмәйдиғанлиқини, әмәлийәттә көп сандики деһқанларниң турмушиниң қийин әһвалда икәнликини билдүргән иди.

Хитай тәшвиқатлирида көрүватқинимиздәк уйғур ели хәлқиниң бизгә йәткүзгән инкаслириниң әксичә,хитай компартийиси 18-қурултийиға уйғур елидин барған вәкилләр, хитай һөкүмитигә уйғур хәлқиниң турмуш вә иқтисадиниң гүллинип, бай-баяшат, бәхт ичидә яшаватқанлиқини йәткүзмәктә.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.