'Heptilik xewer' zhurnilining 2010 ‏- yil heqqidiki 10 mölcheri

Amérikida chiqidighan 'heptilik xewer' zhurnili 2010 ‏- yilida amérikining awghanistan'gha esker köpeytishning netijisi qandaq boludighanliqi, pakistanning siyasiy weziyitide we xitayning iqtisadiy weziyide qandaq özgürüsh peyda bolidighanliqi, amérika-kuba munasiwiti'i yaxshilinishqa yüzlinishi qatarliq mesililerde 10 mölcher otturigha qoydi.
Muxbirimiz weli
2009-12-28
Élxet
Pikir
Share
Print
Süret, fransiye agéntlighining dunyadiki kündülük weqeler süret tor bétide bérilgen süretlik körünüshler neshir qilinghan bettin bir körünüsh.
Süret, fransiye agéntlighining dunyadiki kündülük weqeler süret tor bétide bérilgen süretlik körünüshler neshir qilinghan bettin bir körünüsh.
AFP Tor bétidin tartilghan süret.

Dunyaning her qaysi jaylirida hazir, yétip kéliwatqan 2010 ‏- yilida weziyette qandaq özgirish bolidighanliqi heqqide herxil mulahize we mölcherler otturigha qoyuluwatidu. Buning ichide, amérikida chiqidighan 'heptilik xewer Newsweek zhurnili' da otturigha qoyulghan 10 mölcher kishilerning déqqitini bekrek jelp qildi.

Buning qisqiche mezmunliri mundaq:

Amérikining afghanistan'gha esker köpeytishining netijisi körülidu

'Heptilik xewer zhurnili'ning amérikining afghanistan'gha esker köpeytishining netijisi qandaq bolidighanliqi heqqidiki mölcheride mundaq dep bayan qilinidu: iraqta 2007‏ - yili ichki urush partlap, herküni 40‏- 50 biguna xelq depne qiliniwatqanda, amérika prézidénti jorji bush iraqqa esker köpeytken idi. Shu waqitta esker köpeytishning netijisidin ümid kütken adem nahayiti az bolghan idi. Emma köpeytilgen eskerler xelqni qoghdashni asas qilghanliqtin, iraq xelqning ichki urushta bihude qan töküshi üch yildin buyanqi eng töwen derijige chüshüp, buning netijiside, iraqta ichki urush qozghawatqan tereplerning xelqning hayatigha jiddiy xewp yetküzüsh arqiliq dunyada jama'et pikri toplash taktikisi meghlup bolghan idi.

Amérika bu yil afghanistan'gha esker köpeytishni qarar qilghandimu,, buninggha ümidwar pozitsiyide tutqan adem nahayiti az boldi. Emma qomandan stenli mikkristal xelqning bixeterlikige kapaletlik qilishni birinchi orun'gha qoyidighan istratégiye qollan'ghanliqtin, amérika qisimliri taghliq rayonlargha kirgende, yerlik xelqning hémayisige ériship, buning netijiside, talibanlar héchqandaq herbiy mexpiyetlikini saqliyalmaydighan halgha chüshüp qaldi. Emdi 2010‏- yilida afghanistan'gha esker köpeytishning netijisi körilidu, talibanlargha qarshi urushning ghelibilik bolushi dunyada yéngi weziyet peyda qilidu.

Pakistanda siyasi özgirish yüz bérishi mumkin

'Heptilik xewer zhurnili'ning pakistan heqqidiki mölcheride mundaq dep bayan qilinidu: kishiler hazir afghanistan prézidénti xemit karzaydin endishe qilidu, uni ajiz dep qaraydu. Emma atom qoralliri bar pakistanning prézidénti asip eli zardarini anche chüshenmise kérek. Emeliyette bu erbab 2008‏- yilidiki saylamda qollashqa érishken binezer butto xanim qestke uchrighandin kéyin, uning ornigha hoquq tutuwatqan kishi, uni pakistanda qollaydighan awaz aran 20%, uning hökümiti barghansiri özining iqtidarsizliqini ashkarilimaqta.

Amérika merkizi axbarat agéntliqining mölcherlishiche, 2010 ‏- yili pakistanda zardari dawamliq prézidént bolup toralishi natayin, belki uni aghduridighan siyasi özgirish yüz bérishi mumkin. Eger shundaq bolsa, bu rayonda amérikigha bash aghriqi bolidighan yene bir hemdos dölet peyda bolidu.

Xitaydiki iqtisadiy mazghap téshilidu

'Heptilik xewer zhurnili'ning xitay heqqidiki mölcheride mundaq dep bayan qilinidu: xitay hökümiti élan qilghan sanliq melumatlar buyiche éytqanda, xitayning iqtisadi yer shari xaraktérlik iqtisadiy krizista yenila 8% örligen, bu döletning xelqi héchqandaq iqtisadiy krizisni sezmigen. Hélimu xitayning dölet igilikidiki shirketliri alliqachan éhtiyajtin éship ketken polat, simunt, xémiye mehsulatlirini töpe-töpilep ashuruwatidu. Özining yéshil téxnika mehsulatlirini bolsa, dölet ichide qollanmay, pütünley chet'ellerge ikisport qiliwatidu.

Emeliyette bolsa, bundaq ehwal astida xitay bankiliri tarqatqan ösümi töwen qerzler pay sodisi bilen yer - toralghu sodisini yuqiri örlitip, iqtisadiy mazghap peyda qildi. Xitay hökümiti özi hazir buningdin qattiq endishe qiliwatidu.

Yawropa soda jem'iyitining agahlandurushiche, eger xitay hökümiti peyda qilghan iqtisadiy mazghap, xitay bankiliridiki kespi krizis, dunyaning xitay bilen soda urushliri teng dawamlishiwatqan hazirqi waqitta, iqtisadiy pilan tormuzlanmisa, xitay pütün yer shari xaraktérlik pul paxalliqigha sewebchi bolidu. Shu chaghda xitaydiki iqtisadiy mazghaplarning téshilip, partlap-chéchilghan awazi dunyagha anglinidu.

Iran xelq'araning iqtisadiy jazasigha uchraydu

'Heptilik xewer zhurnili'ning iran heqqidiki mölcheride mundaq dep bayan qilinidu: hazir iranda pat-patla namayish partlap turidu. Bu, saylam béliti yasap hoquqqa érishken hazirqi prézidéntni qattiq qolluq qilishqa mejbur qildi. Hazir uning kontrolluqidiki 'iran inqilabi qoghdighuchiliri' dep atalghan qoralliq guruh hedep dölet mülkini igilep, özining siyasi we iqtisadiy küchini kéngeytip, hökümetke narazi boluwatqan xelqni qattiq basturuwatidu.

Bundaq ehwal astida, eger b d t iranning yadro mexpiyetlikining pakitlirini qolgha chüshürgen haman iqtisadiy jaza élan qilsa, pütün néft bayliqining 40%ni yémek- ichmekke we sana'et boyumlirigha almashturup kün köchüridighan bu dölet üchün éytqanda, iqtisadiy jaza, bir hayat-mamatliq halaket bolghusi. Iranda bundaq sewebtin yüz bergüsi iqtisadiy qéyinchiliqning derdini namratlar we otturahal iqtisad égiliri tartidu. Buning netijiside iranda hazirqi hakimiyetke bolghan qarshiliq ashidu we kéngiyidu. Xitayning iran'gha xelq'ara bilen muresse qilmasliq üchün bériwatqan ilhami aqmaydu.

Yuqiridiki mölcherlerdin bashqa yene, amérikida chiqidighan 'heptilik xewer zhurnilida ' 2010‏- yili, yawropada yene bir qétim iqtisadiy krizis yüz béridighanliqi we milletchilik qozghilidighanliqi؛ en'giliyide konsérwatiplar bilen démokratlarning hemkarlishish asasi küchlük bolmighanliqtin, muhim iqtisadiy islahat tedbirlerni yolgha qoyushqa mumkin bolmay, netijide, en'gilyining iqtisadi chüshkünlükke uchrap, bashqa yawropa döletlirining keynide qalidighanliqi؛ kubada fédral kastéroning ukisi ra'ul kastéro resmiy hoquq tutushqa bashlaydighanliqi hem kuba bilen amérikining munasiwiti yaxshilinishqa yüzlinidighanliqi؛ 21‏ - esrde pütün latin amérikisini sots'alisitik döletke aylandurushni nishan qilghan wénsu'ila prézidénti chawezning, iqtisadiy hemdosti kolumbiya bilen bolghan munasiwiti yérikliship kétip, netijide wénsu'ilaning iqtisadi chüshkünliship, siyasiy özgirishke duch kélidighanliqi؛ déngizda bayqalghan néft bilen iqtisadni téz yuqiri örlitiwatqan béraziliye bolsa, 2016‏ - yili olimpik musabiqisi ötküzgende xitayni doraydighanliqi we hazirdin bashlap iqtisadiy mazghap peyda qiliwatqanliqi, buning netijiside, bu dölette milletler mesilisi qozghilidighanliqi qatarliqlar mölcherlen'gen.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikirler (2)
Share

Isimsiz oqurmen

B d t hahahaha!!!hemmisi quruq gep.Eshu biguna 20qirindishimizning tutulup kitishge pütün dunya sewepchi.Chünki xittaylarning paskine puligha hemme dölet bizni soda obikti qilghili turdi.Uyghurning bahasi nifittinmu bek iship kitiwatamdu qandaq?qaltis tijaret de bu?????

Dec 30, 2009 10:45 AM

Isimsiz oqurmen

B d t irangha nisbeten chong sözlimisun .Xuddi zerdayi hökimiti özining ﯪjizliqini ﯪshkarlap salghandek b d t mu özining neqeder ﯪjizliqini bizning 20 uyghurimiz ﯪldida ﯪshkarlap qoydi .

Dec 29, 2009 01:00 PM

Toluq bet