Истанбулда хитайға қарши 26 - июл намайиши

2009 ‏ - Йили 7 ‏ - айниң 26 ‏ - күни хитайниң истанбулда турушлуқ консулханиси алдида намайиш өткүзүлди. Намайишқа истанбулда паалийәт қиливатқан шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити, шәрқий түркистан вәхпи, шәрқий түркистан яшлар тәшкилати қатарлиқ шәрқий түркистан аммивий тәшкилатларниң әзалири иштирак қилди.
Мухбиримиз арислан
2009-07-27
Share
Istanbul-26-iyul-urumqi-namayish-305 2009 ‏- Йили 7 - айниң 26 - күни, хитайниң истанбулда турушлуқ консулханиси алдида өткүзүлгән, истанбулда паалийәт қиливатқан шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити, шәрқий түркистан вәхпи, шәрқий түркистан йашлар тәшкилати қатарлиқ шәрқий түркистан аммивий тәшкилатларниң әзалири иштирак қилған кәң көләмлик намайиштин бир көрүнүш.
RFA Photo / Arslan

Намайишқа йәнә, истанбулда яшаватқан уйғур, қазақ, түркләрдин болуп 400 дин нурғун киши қатнашти.

Намайишниң асасий мәқсити, 5 ‏ - июл үрүмчи вәқәси йүз бәргән вақиттин һазирғичә хитай әскәрлириниң өйму ‏ - өй кирип уйғурларни тутуватқанлиқиға қарши туруш вә тутқун қилинған бигунаһ миңлиған уйғурларни шәртсиз қоюп бериш үчүн дуня җамаитини хитайға қарши бесим қилишқа чақириқ қилиштин ибарәт икән.

Намайишчилар қоллирида үрүмчидики қанлиқ вәқәдә өлүп кәткән уйғурларниң рәсимлирини вә тутқун қилинғанлар қоюп берилсун, шәрқий түркистан көйүватиду. Қатил хитай шәрқий түркситандин чиқип кәт! уйғурларға әркинлик! дегәндәк чоң хәтләр йезилған вивиска ‏ - тахтиларни көтүрүвалған болуп, қатил хитай шәрқий түркистандин чиқип кәт, яшисун мустәқил шәрқий түркситан! һәқ ‏ - һоқуқ, адаләт, уйғурларға һөррийәт ! үрүмчигә салам, қаршилишиш давам дегәндәк шоарни товлап хитай консулханиси алдиға йиқинлап кәлди.

Намайишчиларниң ғәзәп ‏ - нәпирити толуп ташқан болуп, улар хитай консулхансиға бесип киришкә урунди, сақчиларниң тосқунлуқ қилиши билән намайишчилар билән сақчилар оттурисида тонуқуш йүз бәрди, намайишчилар сақчиларни иттирип хитай консулханси дәрвазиси алдиға йеқинлап кәлди, әмма намайишчиларни контрол қилалмиған сақчилар ахири намайишчиларға қаритип яш аққузүш бомбиси атти, яш аққузүш бомбисиниң тәсиригә учриған намайишчилар сақчиларни бөсүп өтәлмиди вә хитай байриқиға от яқти.

Сақчилар намайишчиларни қайтип кетишкә чақирди, намайиш җәрянида бәзи аяллар йиғлиди. Үст кийимлирини селивитип бәдәнлирини қизил рәң билән боювалған 6 нәпәр намайишчи қоллири бағланған һаләттә намайишчиларниң алдида маңди. Икки нәпәр яш, хитай консолханисиниң темиға чиқип ай юлтузлук көк байрақни қадиди. Шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийтиниң башлиқи һидайәтуллаһ оғузхан вә яшлар тәшкилати башлиқи тибәт йүҗәтүрк қатарлиқ 5 киши хитай дәрвазисиниң алдиға қара чәмбирәк қойди. Түркийидә қара чәмбирәк инсанийәткә қарши җинайәт өткүзгәнләр үчүн қойилиду.

Намайиш җәрянида ахбарат елан қилиш йиғини өткүзүлди, ахбарат елан қилиш йиғиниға нурғун радио ‏ - телевизийә вә гезит, журнал мухбирлири қатнашти. Ахбарат елан йиғинида шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийитиниң рәиси һидайәтулла оғузхан сөз қилди.

Һидайәтулла оғузхан хитай сақчилириниң үрүмчидә бигунаһ уйғурларни тутқун қиливатқанлиқини әйибләп мундақ деди: "террорчи хитай һакимийити шәрқи түркистанда елип бериватқан қәтлиамни бир минутму тохтатмай давамлаштурмақта вә омумйүзлүк тутуш буйруқи чиқирип, кечилири өй  өй ахтуруп йүрүп, бигунаһ яшлиримизни әр  аял айримай тутуп кетиватиду. Әмма сахтипәз хитайлар бурунқи вә һазирқи җинайи қилмишлирини йошуруш үчүн дуня хәлқигә вәқәниң омумйүзлүк бастурулғанлиқини, һаятий паалийәтниң нормаллашқанлиқини, хәлқниң тинч вә һузур ичидә һаятини давамлаштуруватқанлиқини елан қилмақта. Әмма шәрқий түркистанға йетип барған түрк вә башқа чәтәллик мухбирлар йәткүзгән хәвәрләрдин биливалалаймизки, шәрқий түркистан хәлқи һелиму һәм әндишә, вәһимә ичидә яшаватиду, һәтта бәзилири кочиға чиқишқиму җүрәт қилалмайватиду, һаяти хәвп ичидә болғачқа һечким вәқә һәққидә еғиз ачалмайватиду, униң үстигә кочилар чөлдәрәп, гәп қилғудәк бирәр адәмму тепилмайватиду. Һазир уйғурлар топлишип олтурақлашқан мәһәллә  кочилардин һечкимни тапқили болмайду. Қени бу кишиләр? қошна ‏ - қошнисидин хәвәр алалмайватиду, яшанған ата  анилар балилири вә нәврилириниң, аяллар болса, хитай әскәрлири тәрипидин тутулуп кәткән әрлири вә қериндашлириниң из  дерикини қилалмайватиду. Силәрдин сорап бақайли, бу дәврдә, дуняниң башқа бир йеридә мушундақ әһвалниң йүз бериши мумкинму?"

Һидайәтулла оғузхан сөзидә йәнә, хитай даирилири өлгән вә тутқун қилинған уйғурларниң санини йошуруватқанлиқини ипадиләп мундақ деди: "хитай қатиллири вәқәдә өлгән вә қолға елинғанларниң сани һәққидә техичә ялған ейтип, дуня хәлқини алдаватиду. Дөләт түсини еливалған бу қатиллиқ тәшкилатидин сорап бақайли, әгәр сениң ейтқиниңдәк 197 адәм өлгән вә 1840 адәм қолға елинған болса, қалған адәмләр қени, яшлиримиз қени, қизлиримиз қени? бу қәтлиамни өз көзи билән көргәнләрниң ағзидин һазирғичә 4  5 миң адәмниң өлтүрүлгәнлики вә 30 миңға йеқин адәмниң тутулғанлиқини аңлидуқ. Хитай әскәрлири 15 яштин 60 яшқичә болған әр  аял һәммәйләнни сәвәбсизла қолға еливатиду вә буларни қипялиңач қилип қоюп сораққа тартиватиду, қаттиқ қийнап өлтүрүватиду, көпинчисини қирип ташлаватиду. Хитай хәлқи коча  койларда қорал, калтәк вә палтиларни тутқан һалда чөргиләп йүриду, алдиға учриған уйғурларға тил  һақарәт яғдуруватиду, уларға қаршилиқ көрсәткән уйғурлар болса, сақчилар тәрипидин етип өлтүрүлүватиду. Биз хитай әскәрлири тәрипидин тутулуп кәткән яшлиримизниң ақивитидин вә уларниң һаятидин қаттиқ әндишә қиливатимиз. Шәрқий түркистан йеңи кәлгәнләрдин тутулуп кәткән яшлиримиздин көпинчисиниң қирғин қилинғанлиқини, хитай һөкүмитиниң адвокатларни тутулған уйғурларниң делосини үстигә алмаслиқ үчүн қаттиқ агаһландуруватқанлиқини билдуқ. Силәрчә бу ишлар неминиң бешарити? әгәр әһвал бундақ болмиса, бунчивала инсан нәгә йоқап кәтти?"

Һидайәтулла оғузхан сөзидә йәнә, мәтбуат арқилиқ б д т вә инсан һәқлирини қоғдаш тәшкилатлириға хитаб қилип мундақ деди: "қиммәтлик ахбарат хадимлири! биз бүгүн силәр арқилиқ пүтүн дуняни бу қәтлиамға, бу қанлиқ қирғинға сүкүт қилмаслиққа йәнә бир қетим чақиримиз! бирләшкән дөләтләр тәшкилати вә башқа инсан һәқлири тәшкилатлириниң шәрқий түркистанға дәрһал һәйәт әвәтип, тутулған яшлиримизниң шәртсиз қоюп берилиши; яридарларниң давалиниши; шәрқий түркистанға йөткәп келингән әскәрләрниң дәрһал чиқип кетиши; яш қизлиримизниң хитайға мәҗбурий йөткилишиниң тохтитилиши вә бурун йөткәлгәнләрниң дәрһал юртлириға қайтуруп келиниши; шәрқий түркистанға көчмән хитай йөткәш, планлиқ туғут, мәҗбурий бала чүшүрүш қатарлиқ сиясәтләрниң дәрһал тохтитилиши һәққидә бесим ишлитишини тәләп қилимиз!"

Үрүмчидин йеңидин кәлгән бир уйғур яш, үрүмчидә көзи билән көргәнлирини ахбаратчиларға аңлитип мундақ деди: "у йәрдә бир вәһшийлик йүз бәрди, йолларда өз көзүм билән йүзлигән җәсәтләрни көрдум. У йәрдә нурғунлиған җәсәт бар иди. Вәзийәт бәк қорқунчлуқ, хитай сақчилириниң муамилири бәк начар."

Биз намайиш җәрянида намайишқа қатнашқан шәхсләр билән сөһбәт елип бардуқ.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт