5 - Ийол үрүмчи вәқәсидин кейин уйғурлар йезип тарқатқан 'тәклип вә тәвисийәләр' дегән һөҗҗәтниң нусхиси һазир америкида (2)

2009‏ - Йилидики бәшинчи ийол үрүмчи вәқәсидин кейин, уйғурлар өзлириниң 'тәклип вә тәвисийәләр'ини хитай һөкүмитигә уйғурчә йезип йоллиған. 'Тәклип вә тәвисийәләр' дәп аталған бу уйғурчә һөҗҗәтниң копи нусхилири әйни вақитта җәмийәткә кәң даиридә тарқилип кәткән. Бу һөҗҗәтниң бир копи нусхиси һазир әркин асия радиосида.
Мухбиримиз вәли
2010-10-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Сүрәт, уйғурлар йезип тарқатқан 'тәклип вә тәвисийәләр' дегән һөҗҗәтниң нусхиси.
Сүрәт, уйғурлар йезип тарқатқан 'тәклип вә тәвисийәләр' дегән һөҗҗәтниң нусхиси.
RFA Photo / Qurban Weli

2009‏ - Йили үрүмчидә йүз бәргән бәшинчи ийол вәқәсидин кейин, уйғурлар өз тил - йезиқида йезип хитай һөкүмитигә йоллиған, копи нусхилири җәмийәткә тарқитилған 'тәклип вә тәвисийәләр' дегән уйғурчә һөҗҗәтниң иккинчи қисмида, уйғур аптоном районида йүз бериватқан мәсилиләр мундақ дәп баян қилиниду: бир пүтүн уйғур миллитиниң һәр саһәдики паалийәтлирини 'дөләтниң бирликини парчилайду', 'шинҗаңниң муқимлиқиға дәхли йәткүзиду', партийигә, дөләткә, қанунға қарши җинайи һәрикәт, дәп чәкләш нәтиҗисидә, уйғурлар мәдәнийәт вә иқтисадий җәһәтләрдә илгириләш қәдимидин айрилип қалди. Уйғурларниң пуқралиқ һоқуқини, чәтәлләрдики туғқанлири билән болған алақисини чәклиди. Паспортлирини йиғивалди.

Хәнзучә билмәйдиған 90% уйғурни йеңи учур, билим, сиясәтләрдин мәһрум қалдурди

Хәнзучә билидиған уйғурлар пүтүн уйғур нопусиниң 10% ға йәтмисиму, аптономийә қанунини дәпсәндә қилип, 'қош тиллиқ маарип' дегән нам астида уйғур тилидики маарипни
Сүрәт, уйғурлар йезип тарқатқан 'тәклип вә тәвисийәләр' дегән һөҗҗәтниң 2 - бәт нусхиси.
Сүрәт, уйғурлар йезип тарқатқан 'тәклип вә тәвисийәләр' дегән һөҗҗәтниң 2 - бәт нусхиси. RFA Photo / Qurban
Чәкләп, хәнзу тилидики маарипни зому -зо йолға қойди. Уйғур аптоном районниң һәр қайси органлиридила әмәс, һәтта мәһәллиләрдә, уйғур мәктәплиридиму уйғурчә тил -йезиқни чәклиди. Хәнзучә билмәйдиған 90% уйғурни йеңи учур, билим, сиясәтләрдин мәһрум қалдурди. Хусусийлар ачқан һәрхил мәктәпләрни тақиди. яшларниң өз хирадити билән чәтәлләргә берип оқуш арзулириға тосқунлуқ қилди.

Ахбарат - нәшрият саһәсидә, тарихта қолланған 'йезиқ җинайити' ни йеңичә шәкилдә оттуриға қоюп, уйғур тилидики сөз -ибариләрни ғәрәзлик бормилиди. Уйғурларни һәтта җуңго тарихини һәр қайси милләтләр ортақ яратқан дәйдиған китабларни оқуштинму мәһрум қалдурди.

Партийиниң диний сиясәтлири динни йоқитидиған маһийитини ашкарилиди

'Тәклип вә тәвисийәләр' дегән бу уйғурчә һөҗҗәтниң иккинчи қисмида, уйғур аптоном районида йүз бериватқан мәсилиләр вә мәсилиләрни һәл қилиш һәққидики тәклипләр мундақ дәп баян қилиниду: партийиниң диний сиясәтлири қанун рамкисидин һалқип, динни йоқитидиған маһийитини ашкарилиди. Турмуш әнәниси муәййән диний чүшәнчә билән зич бириккән уйғурларниң, нормал диний паалийәт әркинликигә тосқунлуқ қилип, уйғурларни миллий кризис вә әхлақий чекиниш йолиға башлиди.

Уйғурларниң 98% и деһқан, чарвичи, булар һазир техникилиқ йеза игиликини бәрпа қилиш имканийитидин мәһрум

Иқтисадий җәһәттин қариғанда, уйғурларниң 98% и деһқан, чарвичи. Натурал игилик асасий орунда туридиған әһвалда. Бу милләт техникилиқ йеза игиликини бәрпа қилиш имканийитидинму мәһрум қалдурулди. Бу милләт санаәтлишиш үчүн, алди билән өзиниң зор түркүм кәсп әһлини йетиштүрүшкә муһтаҗ. Униң һазирқи иқтисадий шараити алий мәктәп расхотлирини қамдаштин толиму йирақ. Шинҗаңдики аз санлиқ милләтләр үчүн алий маарипни һәқсизләштүрүш билән бир вақитта, йәрликтә миллий санаәт тармақлирини көп қуруп, уларни иш пурсәтлиригә игә қилиш лазим. Уйғурларниң ичидики иқтисадий паалийәтләргә мәбләғ, қәрз вә қолай шараит яритилиши керәк. Ташқи сода паалийитини қоллаш, чәтәл базарлириға кириш һоқуқини қоғдаш вә чәтәлләрдә бихәтәр турушға капаләтлик қилиниши керәк.

Шинҗаңни дуняға ечиветиш керәк

'Тәклип вә тәвисийәләр' дегән бу уйғурчә һөҗҗәтниң иккинчи қисмида, уйғур аптоном районида йүз бериватқан мәсилиләр вә мәсилиләрни һәл қилиш һәққидики тәклипләр йәнә мундақ дәп баян қилиниду: шинҗаңни дуняға ечиветиш керәк. Дуня җамаитиниң уйғурларни чүшинишигә вә уйғурларниң дуня билән иқтисадий вә мәдәнийәт тор - алақиси қурушиға имканийәт яритиш керәк. Уйғурлар тарихи узун, алақә даириси кәң, мәдәнийәтлик милләт. Шинҗаңниң җоғрапийилик алаһидилики су, тупрақлани халиғанчә ечиш, нопус санини көпәйтиш арқилиқ йеңи земин бәрпа қилишқа мувапиқ кәлмәйду. Саяһәтни тәрәққи қилдуруш билән тәбии җоғрапийилик муһитини вә мәдәнийәт излирини қоғдашни тәң йолға қоюш керәк.

Шинҗаңда миллий зиддийәтниң күчийиши ваң лечуән қатарлиқларниң натоғра сияситидин болған

Аптоном райондики бир қисим рәһбәрләрниң юқирини алдап, төвәнни бесип, миллий айримичилиқ қилиши вә солчил сиясәт йүргүзүши нәтиҗисидә, кәң уйғур аммиси пайдилиқ тәдбирләрдин мәнпәәт алалмиди. Нәп бериш хәнзу аһалисиғила мәркәзләшкәнлики үчүн, өткүр миллий зиддийәт пәйда болди. Йәрликни идарә қилиштики һаким мутләқлиқ вә бир тәрәпкә ян бесиш, дектаторини ноқул һалда уйғурлағила қаритиш нәтиҗисидә, партийә уйғурлардин йирақлашти. Аптономийә қануни иҗра қилинған болса, уйғурларму дөләтниң хоҗайиниға айланған болса, җәмийәттә инақ муһит яритилған болатти.

Шинҗаңда миллий зиддийәтниң күчийиши ваң лечуән, әркин емирбақи, нур бәкри, яң гаң, әсқәт керимбай ... Дәк шинҗаңдики сиясиун, қанунчиларниң натоғра сиясити вә һәрикәтлиридин болған. Миллий зиддийәтни пәйда қилғучилар қанун буйичә җазаланғандила, андин милләтләр инақ болиду.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.


Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт