Натониң афғанистандики һәрбий һәрикәтлири давамлашмақта

13 - Феврал күни әтигәндә афғанистандики шималий атлантик окян әһди тәшкилатиға тәвә америка, әнглийә қатарлиқ көп дөләт қошунлиридин тәркип тапқан нато қисимлири вә афған қошунлири һелманд өлкиси марҗа йезисида талибанға қарши 15000 кишилик кәң көләмлик зәрбә бериш һәрикити башлиған болуп, бүгүн бу һәрикәт 5 ‏- күнигә қәдәм қойди.
Мухбиримиз миһрибан
2010.02.18
NATO-Afghan-mountain-305 Америка чарлаш қисимлири афғанистанниң мәлум тағлиқ районида чарлашта.
AFP Photo

Мәлум болушичә, афғанистанниң һелманд өлкиси марҗа райони талибанлар мәркәзләшкән вә мәвһум һөкүмәт шәкилләндүргән район болуп, бу нөвәтлик һуҗумниң асасий мәқсити марҗани талибанлар қолидин қайтуруп елип, марҗа хәлқи билән алақә орнитиш вә афған һөкүмитиниң қанунлуқ һөкүмәт икәнликини уларға билдүрүш икән. Бу афғанистандики бирләшмә қошунниң 2001 - йилидин буян талибан күчлиригә қарши елип барған әң чоң һәрбий һәрикити икән.

Бирләшмә агентлиқиниң хәвәр қилишичә, шәнбә күни башланған бу қетимлиқ һәрбий һәрикәткә нато қошунлири тәркибидә америка вә әнглийиниң айрим - айрим һалда 4000 кишиликтин қошуни вә көп санда афғанистан қошунлири һәмдә йәнә нато тәркибидики түркийә, корейә қатарлиқ дөләтләрниң мәлум сандики әскәрлириму қатнашқан болуп, улар 15 - феврал күни һелмонд өлкиси марҗа йезисиға топланған тәхминән 1000 дин артуқ талибан пидаий қошунлирини райондин қоғлап чиқирип, районниң афғанистан һөкүмитиниң контроллуқиға өткәнликини җакарлиған.

Б б с агентлиқиниң 16 - февралдики хәвиридә, бу қетимлиқ һәрикәткә қатнашқан бир афғанистанлиқ қоманданниң гепи нәқил елинип мундақ дейилгән: "һазир бирләшмә қошун марҗа районини пүтүнләй игилиди, марҗаниң җәнубидики талибан күчлириму наһайити аҗиз һаләттә турмақта. Һазир бу җайдики йәрлик аһалиләр қошунимизға маслишип, талибанлар бу җайға көмүп қойған миналарни тепишип бериватиду."

Түнүгүн ақсарай баянатчиси роберт гиббс вә пакистан тәрәп баянат берип, талибанларниң муһим қоманданлириниң бири болған моллаһ абдул ғани барадар қатарлиқ уч кишиниң пакистанниң карачи шәһиридә тутулғанлиқини, һазир сорақ қилиниватқанлиқини билдүрди. Ақсарай баянатчиси роберт гиббс сөзидә: "бу қетимлиқ һәрикәттә барадарниң қолға чүшүши бизниң районда елип барған һәрикитимизниң муһим нәтиҗилиридин бири," деди. Хәвәрләрдин ашкарилинишичә, түнүгүн америка президенти барак обамаму америкиниң юқири дәриҗилик әмәлдарлири билән бирликтә афғанистан һәм пакистанниң нөвәттики вәзийити һәққидә музакирә елип барған.

Бүгүн 18 - феврал пәйшәнбә күни афғанистан ахбарат идарисиниң бир мәсул хадими баянат елан қилип, пакистан һәм америка тәрәп қолға чүшүргән моллаһ абдул ғани барадар қатарлиқ уч кишиниң афғанистан һөкүмитигә қайтурулуп берилиши керәкликини билдүрди. Моллаһ абдул ғани барадар афғанистандики талибан күчлириниң муһим қоманданлиридин бири болуп, бу әмәлдарниң билдүрүшичә, барадар талибанларниң йәнә бир қомандани молла муһәммәд өмәрдин кейинла туридиған муһим рәһбәрлиридин бири һесаблинидикән.

Афғанистан вәзийитини көзәткүчиләрниң қаришичә, ишималий атлантик окян әһди тәшкилатиға тәвә коп дөләт қошунлиридин тәркип тапқан нато қисимлири вә афған қошунлири бирликтә елип бериватқан бу һәрикәттә, америка һәм әнглийиниң қошунлиридин башқа, йәнә корейә, түркийә, моңғулийә қатарлиқ дөләтләрниң қисимлири болуп, русийә бу һәрикәтни қоллимиған, хитай болса афғанистан чегрисидики вахан каридорини америкиға ечип бериш мәсилисидә позитсийә билдүрмигән.

Америка авази радио истансисиниң бултур 17 - декабир күнидики хәвиридә, шималий атлантик окян әһди тәшкилатиниң баш секретари расмуссен афған урушиға ярдәм тәләп қилиш үчүн русийигә берип, русийә баш министири виладимир путин вә президент димитрий медведевлар билән учрашқан. Әмма б б с агентлиқиниң 17 - декабирдики хәвиридә, русийиниң натониң тәләплиригә қошулмиғанлиқи, нату баш секретари расмуссенниң русийә зияритидин кейин әпсусланған һалда: " русийә бизниң тәләплиримизгә мақул кәлмиди, әмма афғанистанниң террорчиларниң җәннити болуп қелишиниң алдини елиш русийә үчүнму пайдилиқ иди," дегәнлики берилгән.

Америка охшаш бир вақит ичидә 2009 - йили 12 - айниң 4 ‏- күни, ақсарайниң баянатчиси филипс, америка афғанистандики һәрбий қисимлириға тәминат йәткүзүш линийиси үчүн хитай билән вахан каридорини ечиветиш һәққидә сөзлишиватиду, дәп җакарлиған иди, әмма әйни чағда хитай ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчисиму, "бу мәсилә музакирә қилиниватиду, әмма бу һәқтә техи қарар чиқмиди," дәп инкас қайтурған иди.

Көзәткүчиләрниң қаришичә, америка қатарлиқ ғәрб дөләтлири елип бериватқан бу қетимлиқ һәрикәткә русийә вә хитайниң позитсийиси үзлүксиз соғуқ болуп келиватқан болуп, гәрчә хитай һөкүмити афғанистан һәм пакистан чегриси ичидә, уйғур аптоном райониниң муқимлиқиға тәһдит селиватқан, "шәрқий түркистан ислам азадлиқ тәшкилати" дәп аталған тәшкилат бар дәп, уйғур аптоном райониниң бу җайлар билән болған чегра бойиға хитай әскәрләрни көпәйткән вә террорлуққа зәрбә беришни баһанә қилип, уйғур елидә ички җәһәттин қаттиқ бастуруш сияситини йүргүзүп келиватқан болсиму, әмма америка армийисиниң өз чегра бойидики вахан каридориға киришидин қаттиқ еһтият қилмақта икән.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.