Америка б д т кишилик һоқуқ кеңишигә сайланди

Америка қошма штатлири бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңишигә сайланған болуп, бу һәқтә тохталған мутәхәссисләр, буниң америкиниң универсал кишилик һоқуқни илгири сүрүш сияситини әмәлгә ашурушта иҗабий рол ойнайдиғанлиқини илгири сүргән болсиму, сайламда риқабәтниң анчә күчлүк болмиғанлиқини билдүрмәктә.
Мухбиримиз җүмә
2009-05-20
Share
BDT-UN-Insan-heqliri-305 Б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң бурунқи йиғинлиридин биридә хитай вәкили сөздә.
AFP Photo

Бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңишиниң бу нөвәтлик сайлими 12 - май сәйшәнбә күни бирләшкән дөләтләр тәшкилати омумий қурултийида елип берилған болуп, америка қошма штати 167 аваз билән мәзкур кеңәшкә әза болуп кирди.

Бу һәқтә тохталған кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатиниң бирләшкән дөләтләр тәшкилати хизмитигә мәсул хадими елизабит сеппер ханим, америка һөкүмитиниң мәзкур кеңәшкә иҗабий төһпә қошидиғанлиқиға ишинидиғанлиқини билдүрди.

Сеппер ханим мундақ деди:" биз америкиниң мәзкур комитет әзалиқиға кандидат болуши вә сайлинишидин, америкиниң кишилик һоқуқни илгири сүрүштә, хәлқара билән маслишишни халайдиғанлиқидин ибарәт хәйрлик бешарәтни көрдуқ."

Сеппер ханим йәнә, америкиниң дуняви кишилик һоқуқни илгири сүрүштә, чоқум җәнвә шәһиригә беришиниң вә кишилик һоқуқни һөрмәт қилидиған башқа дөләтләр билән иттипақ түзүшиниң интайин зөрүр икәнликини илгири сүрди.

Кишилик һоқуқ кеңишигә 47 дөләт әза болуп, әза таллаш һәр 3 йилда бир қетим, һәр қайси қитәләргә тәсис қилинған сан бойичә, бирләшкән дөләтләр тәшкилати омумий кеңишидә елип берилиду.

Мәлум болушичә, бу нөвәтлик сайламда бир қанчә дөләтниң мәзкур кишилик һоқуқ кеңишидики вәзипә өтәш вақти тошуп, 18 орун бикар болған болуп, бу орунни талашқан әлләрдин пәқәт әзәрбәйҗан вә кенийә қатарлиқ икки дөләтла йетәрлик авазға еришәлмәй шалливетилгән.

Мәзкур кеңәштә һазир болған 18 орунни 20 дөләт талашқан вә нәтиҗидә ушбу орунға, кишилик һоқуқ тәшкилатлири тәрипидин кишилик һоқуқ хатириси әң начар дәп әйиблинип келиватқан дөләтләрдин хитай, куба вә сәуди әрәбистан қатарлиқ дөләтләрму сайланған болуп, һалбуки, бу һәқтә пикир баян қилған мутәхәссисләр сайламниң риқабәтсиз елип берилғанлиқини илгири сүрүп, бу дөләтләрниң сайлиниши мәзкур кеңәшниң инавитини төкиду дәп қарашмақта.

Вашингтон почтиси гезитидә нәқил қилинишичә, хитай вә сәуди әрәбистан қатарлиқ дөләтләрниң кишлик һоқуқ кеңишигә әза болуп киргәнлкини һәққидә тохталған баш штаби җәнвә шәһиригә җайлашқан кишилик һоқуқ җәмийити - бирләшкән дөләтләр тәшкилатини көзитиш тәшкилатидики тәтқиқатчи һиллел неуер бу һәқтә тохтилип: " бу худди түлкини тоху беқишқа салғандәкла иш" дегән.

Бу һәқтә тохталған сеппер ханим, 2006 - йили қайтидин тәшкилләнгән кишилик һоқуқ кеңишиниңму йәнә нурғун йетәрсиз тәрәплири барлиқи, хитай, сәуди әрәбистан вә куба қатарлиқ дөләтләрниң, өз гурупписиға тәвә районларда риқабәткә чүшкән башқа дөләтләр болмиғачқа, бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңишигә худди тәйинләнгәндәкла әза болуп киргәнликини көрсәтти.

Сеппер ханим:" бу дөләтләр өз районидики таллашта бәк төвән номур алған. Биз әгәр бу районларда һәқиқий риқабәт болған болса, бу дөләтләрниң кишилик һоқуқ кеңишигә кирәлмәсликидики еһтималлиқниң интайин юқири болидиғанлиқиға ишинимиз. Шундақ болған болса бу хил риқабәт мәзкур дөләтләрдики ислаһат елип беришта иҗабий катализаторлуқ рол ойниған болатти," деди.

Кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатидики стеве карашав әпәнди америкиниң мәзкур кеңәшкә әза болуп сайлиниши билән, кеңәштики кишилик һоқуқни қоллайдиған дөләтләрниң авази юқири үнүмгә еришиду, дәп қариған болсиму, әмма америка пайтәхти вашингтонға җайлашқа һәритиҗ (мирас) фонди җәмийитидики тәтқиқатчи бред дишейфер бу һәқтә қарши пикрини оттуриға қойди.

У әлҗәзирә телевизийисиниң бу һәқтики зияритини қобул қилғанда, бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңишидики 47 нәпәр әза дөләтниң ичидә пәқәт 11 - 12 дөләтниңла кишилик һоқуқни қоллап биләт ташлайдиғанлиқини, америка шу 12 дөләтниң бири болуп сәпкә қошулидиғанлиқини, мушу нуқтидин елип ейтқанда, мәзкур кеңәштә америкиниң қошулуши билән көп өзгириш болуп кәтмәйдиғанлиқини илгири сүрди.

Бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң илгирики кишилик һоқуқ комитети кишилик һоқуқни дәпсәндә қилғучи дөләтләр билән тошуп кетип, инавитини йоқатқан болғачқа, мәзкур комитет 2006 - йили тарқитиветилгән вә шу йили һазирқи кишилик һоқуқ кеңиши қайтидин тәшкиллигән.

Америка 2006 - йили сабиқ президент буш һөкүмити дәвридә, кишилик һоқуқ кеңишигә әза болуштин ваз кәчкән болуп, обама һөкүмитиниң бу нөвәт өзини мәзкур кеңәшкә әзалиқ намзатиға көрситиши һәмдә юқири аваз билән әзалиққа сайлиниши, обама һөкүмитиниң буш дәвридики хәлқара сиясәтләргә түптин охшимайдиған йол тутидиғанлиқиниму көрситидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт