Amérika dölet mejlisi 700 milyard dollarliq qutquzush pilanini muzakire qildi

Wal - strét pul mu'amile bazirida barghanche chongqurlishiwatqan krizisini qutuldurush üchün otturigha qoyulghan 700 milyard dollarliq qutquzush pilani üstide 25 - séntebir küni aq sarayda élip bérilghan munazire bezi konsérwatip jumhuriyetchilerning qarshi chiqishi bilen netijisiz ayaghlashqandin kéyin, jüme küni hökümet ezaliri mezkur mesilidiki talash - tartishni yene eslige keltürdi.
Muxbirimiz jüme
2008-09-26
Share
amerika-dolet-bank-305.jpg Sürette, amérika dölet ghezinisining bashlighi bérnenki ependi bilen amérika maliye ministiri paulson ependiler dölet mejliside suallargha jawap bermekte.
AFP Photo

Amérika prézidénti jorj bush jüme künidiki bayanatida öz hökümitining amérika dölet mejlisi bilen birlikte, qutquzush pilani üstide izdiniwatqanliqini, amérikining mezkur qutquzush pilanigha mohtaj ikenlikini otturigha qoydi.

Prézidént bush bügünki bayanatida mezkur qutquzush pilanining bek chong ikenlikini ilgiri sürüp mundaq dédi: " bu bir chong pilan. Chünki buningdiki seweb bek chong we mesilimu shundaq chongqur.

U yene gerche bu mezkur pilanning bezi tereplirige qoshulmaydighan bolsimu, emma bu nöwetlik krizisini qutuldurushqa halqiliq qedemlerning élinishi jehette hemmeylenning pikri birdek ikenlikini körsetti.

Bush hökümiti we amérika maliye ministiri hénry pa'ulson birlikte otturigha qoyghan bu qutquzush pilanining asasliq meqsiti, 700 milyard dollar meblegh bilen, krizis ichide qalghan wal - strét pul mu'amile baziridiki amérika bankilirini qutuldurush idi.

Mezkur pilanni démokratlar partiyisi ezaliridin palata ezasi, amérika palatasi köp sanliqlar mes'uli herry riyd we palata ezasi kirstofér dodlar qollighan bolup jüme kündiki munaziride öz qarashlirini otturigha qoyushti.

Kirstofér dod, amérika pul mu'amile bazirida hazir yüz bériwatqan bu krizislargha taqabil turghili bolidighanliqini bildürdi we qutquzush pilani choqum emelge ashurulmisa bolmaydighanliqini otturigha qoydi.

Amérika kéngesh palatasi köp sanliqlar re'isi herry riyd bolsa, bu qutquzush pilanini choqum yolgha qoyulmisa bolmaydighanliqini özlirining bu jehette bir qarargha kelgenlikini bildürüp: ‘biz buni choqum püttürimiz hemde qanchilik waqit kétishidin qet'iy nezer buni püttürüshke bel bashliduq" dédi.

Bush hökümiti otturigha qoyghan mezkur 700 milyard dollarliq qutquzush pilanigha, amérika awam palatasidiki bir qisim konsérwatip jumhuriyetchiler tüptin qarshi bolup, amérika kabél xewerler torida neqil qilinishiche, bu heqte öz pikirini bayan qilghan palata maliye komitétining re'isi barny frenk bu qutquzush pilanini hergiz yol qoyushqa bolmaydighanliqini bildürgen.

Gerche amérika hökümiti mezkur 700 milyard dollarliq qutquzush pilanini hazir krizis ichidiki pul - mu'amile bazirini qutquzush hemde amérika iqtisadini saghlam yolgha salidighan bir muhim chare dep körsitiwatqan bolsimu, emma amérikidiki bezi erkin bazar riqabiti we erkin sodini qollighuchi iqtisadshunaslar, bu pilanni bazarning tallash qanuniyitige xilap dep qarimaqta.

Lyndon laruch, bush hökümitining bu qutquzush pilanigha eng küchlük qarshi turup kéliwatqan iqtisadshunaslarning biri bolup, u laruch herikiti teshkilatini qurghan siyasiy pa'aliyetchi we 2 - dunya urushi mezgildiki amérika prézidénti f franklin rozwéltning iqtisadi séstimisini qollighuchi iqtisadshunas.

Ziyaritimizni qobul qilghan leyruch herikiti teshkilati axbarat obzorliri ijra'iyisi zhurnilining pul - mu'amile sehipisining muherriri pa'ul gallager, amérika maliye ministiri hénri pa'ulson otturigha qoyghan bu qutquzush pilanni intayin bolmighur "dep körsetti we leyruch herikiti jem'iyitining qurghuchisi lyrush ependining bu heqte éytqanlirini neqil keltürüp mundaq dédi: "bu pütkül amérika tarixida otturigha qoyulghan eng jinayi pilanlarning biri . Bu aldi bilen amérikining asasiy qanunidiki ammiwi parawanliqini ilgiri sürüsh maddilirigha muxaliptur. Hazir bu yerde barliq baj tapshurghuchilar xususy mülükdar baylarni qutquzush üchün qurbanliq bérishke qistiliwatidu."

Uning qarishiche, buni iqtisadi nuqtida turup chüshendürgende , hazirqi bu krizisqa taqabil turushqa nechche tirliyun dollarmu azliq qilidighan bolup, hazir bush hökümiti otturigha qoyghan 700 milyard dollarliq qutquzush pilani nöwettiki krizisini ayaghlashturushqa yardem qilmayla qalmay, peqet kargha kelmeydiken , hetta yuqiri nisbettiki pul paxalliqini keltürüp chiqirishimu mumkin iken.


Pa'ul halagér ependining bildürüshiche, amérika xelqi hökümetning 700 milyon dollarliq bu qutquzush charisini yolgha qoyushigha qarshi bolup, weyran bolghan bankilarning qerizlirini sétiwélip ularning qerzini xelqning gedinige artqanning ornigha, ularni 1933 - yili prézidént rozwélt dewridikige oxshash , weyran bolghan bankilarni qayta teshkillesh organliri arqiliq hel qilish eng aqilane chare iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet