Америка - хитай мунасивитидики йеңи бишарәт

Америка президенти обаманиң хитайниң йеңи баш әлчисини қобул қилғанда қилған сөзини хитай қарши алди. Учур вастилири буни америка -хитай мунасивитидики йеңи бишарәт, әмди америка -хитай оттурисида бир йеңи һәм интайин қейин сөһбәтләр башлиниду, дәп қаримақта.
Мухбиримиз вәли
2010-03-30
Share
Obama-Xu-jintaw-sohbetter-305.jpg Сүрәт, 16 - нойабир күни, президент обама билән хитай президенти ху җинтавниң сөһбәтлиридин бир көрүнүш.
AFP Photo

Ақ сарай баянатчиси робрт гиббисниң билдүрүшичә, америка президенти барак обама 29‏ - март (дүшәнбә) күни,  хитайниң йеңидин тәйинлигән америкида турушлуқ баш әлчиси җаң ясуйни қобул қилғанда сөз қилип, америка хитай оттурисида бир актип мунасивәтни барлиққа кәлтүрүшни истәйдиғанлиқини ипадилигән.

Обаманиң хитай билән актип мунасивәт тикләшни истәватқанлиқи мәлум болди

Франсийә агентлиқиниң баян қилишичә, америка билән хитайдин ибарәт бу икки чоң дөләт оттурисида, юәнниң аброттики қиммити, америкиниң тәйвәнгә қорал сетиши, интернет әркинлики вә далайламани қобул қилиш қатарлиқ мәсилиләрдә узундин буян давамлишиватқан талаш-тартиш, йеқинқи бир нәччә айдин җиддийлишип қатмаллишип қалған иди. Обаманиң бу қетим хитайниң йеңи баш әлчисини қобул қилғанда қилған сөзидә, хитай билән актип мунасивәт тикләшни истәватқанлиқи мәлум болған һаман, хитай дәрһал обаманиң сөзини қарши алди вә обаманиң бу сөзини 'актип позитсийә' дәп махтиди.

Хитайниң 'америка бу қетим хитайға йеңидин вәдә бәрди' дегини әмәлийәткә уйғун әмәс

Б б с ниң баян қилишичә, америка -хитай оттурисида бир нәччә айдин буян мунасивәт йирикләшкән иди. Обаманиң бу қетим қилған сөзи америка-хитай оттурисидики җиддийликниң пәсийишкә йүзләнгәнлкидин бир бишарәт.
 
Әмма, хитай ташқи ишлар министирликиниң баянатчиси чингаңниң 'америка бу қетим бир хитай сияситидә чиң туридиғанлиқи, тәйвән, тибәтләрниң мустәқиллиқини қоллимайдиғанлиқи һәққидә хитайға йеңидин вәдә бәрди' дегини әмәлийәткә уйғун әмәс. Чүнки америка өзиниң бу сиясәтлирини йиллардин буян учуқ җакарлап келиватиду, шундақла өзиниң тәйвән қануни буйичә тәйвәнгә қорал сетип, тәйвәнниң өзини қоғдаш иқтидарини өстүрүп келиватиду. Шундақла йәнә, америка өзиниң дөләт сиясити буйичә тибәт қатарлиқ милләтләрниң кишилик һоқуқ, әркинлик, демократийә һәрикәтлирини изчил қоллап келиватиду. Буни тәкрарлаш йеңидин вәдә бәргәнлик әмәс.

Хитай өзи америка-хитай мунасивитидики җиддийликни пәсәйтишкә йүзләнди

Америка авазниң баян қилишичә, һазир келип чиққан йеңи вәзийәт, хитайниң йеңи баш әлчиси америка-хитай мунасивитидә пәйда болған җиддийликни пәсәйтиш пурситигә еришкәнликидин вә хитайниң бу қетим обаманиң сөзини қарши алғанлиқи, хитайниң өзи америка-хитай мунасивитидики җиддийликни пәсийишкә йүзләнгәнликидин дерәк бериду.

Иран мәсилисидә хитайниң ағзи юмшиди

Америка ядро қораллириниң тарқилип кетиши вә буниңдин инсанийәткә кәлгүси балайи - апәттин сақлиниш үчүн, ядро қораллирини тәрәққи қилдуруш үчүн тиришиватқан иранға бесим ишлитиватиду, бу мәсилидә америка билән хитай оттурисида сүркүлүш келип чиққан иди.

Бу қетим хитай ташқи ишлар министирликиниң баянатчиси чингаң 'хитайму иранниң ядро қораллириға игә болушини халимайду вә америкиниң бу мәсилидә хитайниң қоллишиға игә болушни истәватқанлиқидин хош болиду' дәп җакарлиди. Демәк һазир иран мәсилисидә хитайниң ағзи юмшиди.

Америка билән хитай әмди бир йеңи һәм интайин қейин сөһбәт башлиши мумкин

Мөлчәрлинишичә, америка билән хитайдин ибарәт бу икки чоң дөләт әмди, бир йеңи һәм интайин қейин сөһбәт башлайдиған вақит җәдвилини келәр айда елан қилиши мумкин. Чүнки һазир хитай пулиниң аброттики қиммити мәсилиси, содидики тәңпуңсизлиқ мәсилиси вә башқа мәсилиләр буйичә бу икки дөләт оттурисида болуватқан җиддий талаш - тартишлар техи һәл болғини йоқ.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.
 
Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт