Америка бейҗиңниң олимпик мәзгилидә кишилик һоқуққа тутқан позитсийисидин рази болмиди

Олимпиккә қарши наразлиқ паалийити елип бериш сәвәбидин қолға елинип солап қоюлған чәтәлликләр, америка бирләшмә агентлиқи вә америка авази радиосиға өзлириниң тутуп турулған 10 күн җәрянидики сәргүзәштилирини аңлатти.
Мухбиримиз әқидә хәвири
2008-08-26
Share
 Бу арида америка һөкүмәт хадимлири хитайниң олимпик мәзгилидә кишилик һоқуққа тутқан позитсийисидин үмидсизләнгәнликини, болупму хитайниң пүтүн дуняға сөз қилиш вә диний әркинликкә кәң пурсәт беришни җакарлайдиған бир пурсәтни қолдин берип қойғанлиқини тәкитлиди. Бу һәқтә мухбиримиз әқидә силәргә мәлумат бериду.

Ақ сарай һөкүмитиниң муавин ахбарат катипи фулато дүшәнбә күни, хитай дуняға сөз қилиш әркинлики билән диний әркинлик үчүн кәң пурсәт бәргәнликини ипадиләйдиған бир пурсәтни қолдин кәткүзүп қойди дәп билдүрди. юқирда тәкитлинип өтүлгинидәк хитай бу арида тибәт һәрикитини һимайә қилидиған 10 нәпәр чәтәллик паалийәтчини қоюп бәргәнликини елан қилған болуп, буларниң 8 нәпири америкилиқ, 1 нәпири әнглийилик йәнә бири герман дөләт тәвәликигә игә тибәт иди.

" Әркин тибәт оқуғучилар һәрикити" ниң, олимпик җәрянидики наразлиқ паалийәтлиригә мәсул хадими Han Shan ниң тонуштурушичә, дөлитигә қайтурветилгәнләр арисида 3 киши, мәзкүр тәшкилатниң әзаси икән. Хан шанниң йәнә билдүришичә, хитай һөкүмити 10 паалийәтчини бир қанчә саәт сорақ қилиш билән биргә, уларға җуңголуқларниң ярдәм қилип қилмиғанлиқини қаттиқ сүрүштүрүш қилған, вә бу арқилиқ техиму көп кишини қолға елишқа урунған. Бирақ бу кишиләрниң мәқсиди кишилик һоқуқи аяқ ‏ - асти қилиниватқан тибәтләргә ярдәм бериш болғанлиқи үчүн, ағзидин һичқандақ гәп қачурмиған. Шуңа тутуп турулуш җәрянида улар, йемәксиз вә сусиз қалдурулғандин сирт, уйқусиз қалдурулған.

Нйойориктики мустәқил филим ишлигүчи Tom Grant хитай даирилири чегридин қоғлап чиқарған 8 америкилиқниң бири, униң ейтишичә, 19 ‏ - авғуст күни хитай сақчилири, уларниң арсидики бирәйләнниң арқиға чүшүп, қалған паалийәтчиләрни бирдәк қоршап алған һәмдә уларни тутуп туруш орниға елип берип солап қойған. Улар айрим ‏ - айрим ханиларға қамалған вә сорақ қилиш вақти охшаш болмиған. Икки күндин кейин уларниң 10 күн қамилидиғанлиқи уқтурулған. Бу қарар сотчи вә яки қанунларға асасән чиқирилмиған болуп, әксичә сақчиниң бивастә қарар бериши билән бекитилгән.

8 Америкилиқ 4 ‏күнгә қәдәр, америкиниң бейҗиңдә турушлуқ әлчихана хадимлири билән учришалмиған.

Хәвәрләргә қариғанда, америкиниң хитайда турушлуқ баш әлчихана әлчиси лейде мәзкүр вәқәгә бивастә қол тиқип арилашқан шуниңдәк уларниң қоюп берилиши үчүн күп тиришчанлиқ көрсәткән.

Tom Grant Ниң тонуштурушичә, хитай даирилири 24 ‏ - авғуст күни уларни қоюветидиғанлиқини уқтуруп, шу күни кечисила уларни өз дөлитигә қайтурувәткән. Хитай сақчилири Tom Grant ниң син алғу апарати, компютерлирини мусадирә қиливалған.

" Әркин тибәт оқуғучилар һәрикити" тәшкилатиниң ашкарилишичә, шималий америка, яврупа вә асия дөләтлиридин кәлгән 53 нәпәр паалийәтчи, олимпик тәнтәрбийә мурасими мәзгилидә тибәтни һимайә қилидиған наразлиқ һәрикәтләргә қатнашқанлиқ сәвәбидин мәҗбурий һалда өз дөлитигә қайтурвитилгән.

Хитай ташқи ишлар министирлиқи дүшәнбә күни елан қилған бир баянатида, чәтәл паалийәтчилирини қолға алған қилмишини ақлап, бу кишиләрниң тибәт мүстәқиллиқини қоллайдиған һәрикәтләрни елип барғанлиқини, буниң җоңгу қануниға тамамән хилап һесаблинидиғанлиқини алаһидә тәкитлигән. Вә баянатта " : биз һәрқайси дөләтләрни өз пуқралириға, җоңгуниң қанунини һөрмәт қилиш һәққидә яхши тәрбийә йолға қоюшини үмид қилимиз, шундақ қилғанда бундақ вәқәләрниң қайта садир болушиниң алдини алғили болиду" дәп оттуриға қойған. Буниңдин сирт хитай һөкүмити йәнә өзлириниң олимпик мурасиминиң саһипханлиқиға еришкәндә кишилик һоқуқ вә сөз қилиш әркинлики тоғрисида бәргән вәдисигә әмәл қилғанлиқини алаһидә тәкитлигән.

Әмма хәлқара мәтбуатлар, олимпик мәзгилидә хитайниң башқа өлкилиридә әмәс бейҗиңниң өзидә пуқраларниң, сөз қилиш әркинлики, диний әркинлики қатарлиқ барлиқ кишилик һәқ - һоқуқлириниң қилчиму капаләткә игә қилинмиғанлиқини баян қилди. Хәвәрләрдә йәнә бейҗиң һөкүмитиниң олимпик мәзгилидә йолға қойған намайиш қилиш һоқуқи бойичә намайиш қилиш илтимаси сунған яшанған икки пуқраниң бир йиллиқ әмгәк билән өзгәртиш җазасиға тартилиши, дуня җамаәтчилики арисида күчлүк ғул - ғула қозғиған иди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт