Рабийә қадир ханим: уйғур аяллири уйғур миллий давасида муһим рол ойнайду

Рабийә қадир ханим, әң асасий кишилик һоқуқлиридин мәһрум һалда яшаватқан уйғур аяллириниң һоқуқиниң капаләткә игә қилиниши чәтәлләрдики уйғур миллий һәрикитиниң муһим бир вәзиписи, дәп көрсәтти.
Мухбиримиз ирадә
2011.09.20
rabiye-qadir-aliy-kengesh-namayish-305.jpg Рабийә қадир ханим вашингтондики хитай әлчиханисиниң алдидики наразилиқ намайишта. 2011-Йили 2-май.
RFA

Аяллар гәрчә дуня нопусиниң йеримини тәшкил қилсиму, әмма аяллар дуняниң сиясий күн тәртипидин, дөләтләрдики муһим сиясий қарар басқучлиридин узақ қалдурулмақта. Һәтта аяллар әң асасий кишилик һоқуқи болған маарип тәрбийиси елиш һоқуқидинму мәһрум қалмақта. Мана бу мәсилиләр дүшәнбә күни нюйорктики бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң бинасида чақирилған йиғинниң асасий күн тәртипи болуп, аялларниң сиясәттики ролини ашуруш, уларниң сиясий һоқуқлирини капаләткә игә қилиниши, һоқуқта баравәр болуп, һәр саһә, һәр қатламдин орун елишиниң капаләткә игә қилиниши қатарлиқ мәзмунлар музакирә қилинди.

Йиғинда америка дөләт ишлири министири һилларий килинтон ханим муһим сөз қилди. У мундақ деди:
-Әгәр биз 21-әсирдә бихәтәр, баяшат вә тинчлиққа толған бир дуняға еришишни арзу қилидикәнмиз, алди билән аялларға баравәр муамилә қилип, уларға тәңри тәрипидин берилгән талантини җари қилдуруш пурсити беришимиз керәк. Аяллар чоқум келәчәкниң бәлгилинишидә, асасий қанунниң тиклинишидә, йеңи бир партийиниң вуҗудқа келишидә өз орнини елиши керәк. Аялларниң сиясәткә қатнишишини капаләткә игә қилмай туруп, демократийини орнитиштин сөз ечиш мумкин әмәс.

Һилларий килинтон сөзидә, мисир вә ливийидики демократик һәрикәтләрдә аялларниң һәл қилғуч рол ойниғанлиқини мисал кәлтүрүп, бу дөләтләрдә демократик басқучқа оңушлуқ өтүш үчүн чоқум аялларғиму сиясәттә орун бериши керәкликиниң муһимлиқини тәкитлиди. Һилларий килинтон йәнә, қизларни оқутуш вә тәрбийиләш хизмәтлириниң америкиниң ташқи сияситиниң муһим нуқтиси икәнликини билдүрүп мундақ деди:
-Аялларниң маарип йүзи көрүш мәсилисидә алди билән бир аилә чоқум қизиниң қиммитини билип, униң келәчики үчүн күч чиқириши, уни оқутуши керәк, андин қалса җәмийәт вә дөләт буни қилиши керәк. Биз қиз балиларниң һоқуқини капаләткә игә қилиш үчүн барчә имканларни ишқа селишимиз, аилиләргә хизмәт ишлишимиз, уларға ярдәм беришимиз керәк. Мәнчә аяллар һоқуқи мәсилиси мәлум бир милләт яки мәлум бир мәдәнийәткә хас әмәс, у бәлки бир универсал қиммәт. Аяллар һоқуқи мәсилиси һечқандақ бир идеологийиниң, һечқандақ бир радикаллиқниң тосқунлуқиға учримаслиқи керәк. Бирләшкән дөләтләр тәшкилати чоқум һәммә кишиниң, җүмлидин аялларниң, әрләрниң һоқуқиниң қоғдилишиға, болупму аялларниң муһим қарарлар елинидиған һәрбир үстәлдә йәр елишиға капаләтлик қилиш үчүн қаттиқ күрәш қилиши керәк.

Әлвәттә, бир милләтниң анилири болған ханим-қизларниң мәсилиси һәр бир милләт баш қатуридиған бир мәсилә болса керәк. Аялларниң сиясәттә актип рол елишиниң әһмийити тәкитлиниватқан мушундақ бир шараитта уйғур аяллириниң сиясий һоқуқи қанчилик капаләт астида? уйғур аяллириниң һоқуқини қоғдаш үчүн қандақ хизмәтләр қилиниши керәк?

Уйғур миллий һәрикитиниң рәһбири рабийә қадир ханим бу мунасивәт билән бүгүн радиомизға баянат берип, уйғур аяллириниң нөвәттики сиясий вәзийити һәққидә тохтилип өтти.

Рабийә қадир ханим сөзидә, аялларниң өз һоқуқиға еришиши үчүн алди билән уларни тәрбийиләп йетиштүрүшниң, уларға өз һоқуқлирини тонутушниң интайин муһимлиқини билдүрүп, уйғур аяллирини һәрбийләш хизмитини дуня уйғур қурултийиниң муһим хизмәтлириниң бири, деди.

Рабийә қадир ханим сөзиниң ахирида йәнә, чәтәлләрдә яшаватқан уйғур аяллирини, уйғур аяллириниң сиясий һоқуқини қолға кәлтүрүш хизмәтлиридә актип рол елишқа чақирди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.