Xitaylar tékesning 8 burjeklik sheher qurulushini xitayning ilmiy nujum medeniyitige baghlashqa urunmaqta

Ili oblastining tékes nahiyisining 8 burjeklik sheher qurulushini “Xitay medeniyitide <8 gwa> dep atalghan ilmiy nujum desturi eqidisi boyiche layihilen'gen” dep tonushturidighan xewerler köpeygen.
Muxbirimiz méhriban
2011.03.02
ba-gua-305.jpg Ili oblastining tékes nahiyisining 8 burjeklik sheher qurulushini “Xitay medeniyitide 8 gu'a dep atalghan munejjimlik desturi eqidisi boyiche layihilen'gen” dep tonushturidighan.
http://news.qq.com

Radi'omiz igiligen inkaslardin melum bolushiche, bu xil xewerler élan qilin'ghandin kéyin, bu rayondiki Uyghur, mongghul, qazaq qatarliq yerlik milletlerning naraziliqini qozghighan.

Ili wilayitining tékes nahiyisi 8 burjeklik sheher qurulushi alahidilikige ige. Tékes nahiyisi xeritisidin melum bolushiche, sheher merkizide chong bir aylanma baghche bolup, mushu baghche arqiliq nahiyining 8 teripidiki mehelle-yézilargha barghili bolidiken. Yéqindin buyan xitay tor betliride tékes nahiyisining 8 burjeklik bu xil sheher qurulushi, xitay medeniyitidiki “8 Gu'a” yeni xitay ilmiy nujumidiki 8 belge eqidisige baghlap teshwiq qilinishqa bashlidi.

Xitay tor betliride tékes nahiyiside “8 Gu'a”nami bérilgen her xil medeniyet pa'aliyetliri hem xitaylar teripidin yéqinqi birnechche yildin buyan qurulghan ammiwi teshkilatlar, méhmanxana, kocha namliri tilgha élinip, tékes nahiyisidiki bu xil 8 burjeklik sheher qurulushi ching sulalisining axirqi dewride tékeske ambal qilip teyinlen'gen xitay emeldarining teshebbusi bilen layihilen'gen dégen maqalilermu bésildi.

Xitayda chiqidighan junggo xewerliri torining xewiridin melum bolushiche, tékes nahiyilik hökümet 2009-yili 7-ay mezgilide nahiye merkizidiki 8 kochigha tutishidighan baghchining namini “Bagu'a baghchisi” dep özgertken hem baghche etrapidiki tékes nahiyilik méhmanxanining namini xitayche “Bagu'a méhmanxanisi” dep özgertip, bezi yollarni xitay medeniyitidiki munejjim eqidisidiki namlar boyiche atashni teshebbus qilghan.

Junggo xewerler torida bésilghan maqalide tékes shehirini “Peqet xitaydila emes, belki pütkül dunya boyiche xitay ilmiy nujum medeniyiti eqidisi boyiche 8 burjeklik qilip layihilen'gen birdin-bir sheher”dep teripligen.

Tékes nahiyisidin ziyaritimizni qobul qilghan, emma hazirche öz kimlikini ashkarilashni xalimaydighan bir xanimning bildürüshiche, ikki yildin buyan tékes nahiyiside eslidiki kochilarni rémont qilish, özgertip yasash qurulushi élip bérilip, yéngi yasalghan yollargha Uyghurlar menisini héch chüshenmeydighan xitayche namlar bérilishke bashlighan.

Bu xanim öz bayanida gerche tékestiki xitaylar arisida “Bagu'a” nami tézlikte qobul qiliniwatqan bolsimu, yerlik xelqning tékes nahiyisidiki baghche hem yollargha xitayche “Bagu'a” nami bérilgen bu atalghularni héch qobul qilmighanliqi üchün, bu kochilarning yerlik Uyghur, qazaq, mongghul qatarliq milletler arisida yenila eslidiki kona namliri bilen atiliwatqanliqini bildürdi.

Ilgiri Uyghur élide yashighan, hazir gherb döletlirining biride yashawatqan sod isimlik mongghul ziyaliysi sap Uyghur tilida ziyaritimizni qobul qildi. Sod ependi sözide xitay da'irilirining tékes nahiyiside xitay medeniyitidiki “Bagu'a” atalghusini teshebbus qilishining, xitay hökümitining Uyghur aptonom rayonidiki yerlik milletlerning medeniyitige héchqachan hörmet qilmaydighanliqining pakiti ikenlikini bildürdi.

Mongghul ziyaliysi sod ependi sözini dawamlashturup, xitay hökümitining Uyghur aptonom rayonida Uyghur, qazaq, mongghul qatarliq xitay bolmighan milletlerning tili, ma'aripi, medeniyitige tékes nahiyiside omumlashturushqa urunuwatqan “Bagu'a” atalghusigha oxshash xitay medeniyet éngini singdürüsh arqiliq, bu zémindiki renggareng milliy medeniyetni pütünley yoqitishqa urunuwatqanliqini ilgiri sürdi.

Xitay weziyitini közetküchilerning qarishiche, yéqinqi birnechche yildin buyan xitay hökümiti Uyghur élidiki qeshqer, ghulja qatarliq Uyghur medeniyet alahidilikige ige sheherlerni hem Uyghur élining herqaysi jayliridiki mehelle,kochilarni qayta özgertip qurushni tézletken. Bu arqiliq Uyghur rayonida Uyghur medeniyitige pütünley yat bolghan xitay medeniyet alahidilikige ige qurulushlarni köplep sélish hem mehelle, kochilargha yéngidin xitayche namlarni bérish, eslidiki Uyghur mehellilirini tarqaqlashturush arqiliq bu jaydiki medeniy yadikarliqlar hem qurulushlarni xitay ölkiliridin perqsiz haletke keltürüp, yerlik ahale Uyghurlarni xitaylashturushni shundaqla téximu jiq xitay köchmenlirini bu zémin'gha yerleshtürüshni meqset qilmaqta iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.