Бирләшкән дөләтләр тәшкилатида әрәбләрниң мәсилиси

Бирләшкән дөләтләр тәшкилати 1945-йили қурулған бир хәлқаралиқ чоң тәшкилат. Униңға дунядики нурғун дөләтләр әза болғандәк, әрәб дөләтлириму әза болуп кәлмәктә.
Ихтиярий мухбиримиз өмәрҗан
2012-10-09
Share
ottura-sherq-birleshme-305.jpg Оттура шәрқтики франсийә һәрбий айропилани. 2011-Йили 17-апрел.
AFP

Һазир әрәб дөләтлириниң сани 22 гә йәткән болуп, бу дөләтләрдин 12 дөләт асияға, 10 дөләт африқиға җайлашқан. Әрәбләрму худди башқа милләтләргә охшаш өзлириниң башқилар билән болған мүшкүлатлирини бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң ярдими билән һәл қилишқа тиришип кәлмәктә.

Мәлумки, әрәбләрни бирләшкән дөләтләр тәшкилатиға әң мәһкәм бағлиған нәрсә пәләстин мәсилисидур. Чүнки пәләстин мәсилиси60 йилдин бири һәл болмай кәлгән бир мәсилә. Әрәбләр пәләстинни исраилийә мустәмликисидин қутулдуруш йолида мундин 40-50 йиллар илгири қораллиқ урушупму көрди. Пәләстин земинида қурулувалған исраилийә дөлитини етирап қилмайму бақти. Әмма пәләстин мәсилиси зади һәл болмиди. Әрәбләр исраилийә йәһудийлирини пәләстин земинидин қоғлап чиқиралмиди. Кейинки вақитларда әрәбләр исраилийини пәләстин земинидин қоғлап чиқириштин үмидини үзүп, пәләстинниң йеримида болсиму пәләстин дөлити қуруп беришни вә пәләстин дөлити билән исраилийә дөлити қошна болған һалда тинчлиқ ичидә өтүшни сорап бирләшкән дөләтләр тәшкилатиға мураҗиәт қилидиған болуп қалди. Шуңа әрәбләр үчүн бирләшкән дөләтләр тәшкилати әһмийәтликтур.

Лондонда чиқидиған " оттура шәрқ" гезитиниң 2012-йили5-өктәбир санида язғучи тариқ һәмидниң қәлими билән " әрәбләрниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатидики мәсилиси" дегән темида бир мақалә елан қилинған болуп, мақалидә мундақ дәп йезилған:
" бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң нөвәттики чоң йиғинида болуп өткәнләрни диққәт билән аңлап турдум. Нөвәттики чоң йиғинда үч кишиниң нутқи диққитимни тартти. Улар: мисир рәиси доктор муһәммәд мурси, пәләстин рәиси мәһмуд аббас вә исраилийә баш министири нетәняһулар иди.

Доктор муһәммәд мурси унтулмас, тарихий нутқини сөзлигән болди. Шуниң билән бир вақитта мисирниң диктаторилиқ түзүмини мәңгү кәлмәскә әвәтиветип, мисирда һәқиқий демократийә түзүминиң йолға қоюлғанлиқини, мисирда башқилар гуман қилғандәк диний дөләт әмәс, бәлки демократик, мәдәний дөләт қурулғанлиқини, мисирдики мусулман, христиан барлиқ пуқраларниң һәқ-һоқуқи қоғдилидиған, радикаллиққа йол қоймастин, оттураһаллиқ вә кәң қорсақлиқ тәрғиб қилинидиған қанунларниң барлиққа кәлгәнликини җакарлиди. Доктор мурсиниң хитаби йиғин иштиракчилириниң диққитини қозғиди вә уларниң көплигән йүзәки чүшәнчилиригә түзитиш бәргән болди. Чүнки мисирда тарихтин буян тунҗи қетим әркин сайлам өткүзүлүп, сайламда мусулман қериндашлар җамаитиниң мәнсуби доктор муһәммәд мурси хәлқ тәрипидин мисирға рәис болуп сайланғинида, кишиләр мисирға гоя оттура әсирләрдә явропада баш көтүргән диний һөкүмдарлиққа яки ирандики диний һакимийәткә охшайдиған бир түзүм келидиған охшайду дәп қалған иди. Әмма қисқа вақит ичидә бу чүшәнчиләр өзгиришкә вә мисирниң истиқбалиға шумлуқ билән қариғанларниң гумани йоққа чиқишқа башлиди. Мурсиниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатниң нөвәттики чоң йиғинидики нутқиму көплигән сәлбий көз қарашларни өзгәртивәтти. Чүнки мурсиниң иран тәрәпкә қарап әмәс, бәлки түркийә тәрәпкә қарап илгириләп кетиватқанлиқини һәммә яхши билиду. Униң үстигә мисирда аз вақит ичидә елип берилған ислаһатлар буни испатлап турупту. Мурсиниң йәнә бир муһим сөзи пәләстин һәққидә болуп, униң ‹биз пәләстингә аптономийә тәләп қилимиз, дегән дәврдин өтүп кәттуқ. Бу сөзләрни тәкрарлимаймиз. Биз әмди пәләстингә мустәқил дөләт керәк дегәннила дәймиз' дегән сөзлири көп қайил қиларлиқ иди. Пәләстин рәиси мәһмуд аббасму пәләстиндә дөләт қурулуп, исраилийә вә пәләстин дөлитидин ибарәт икки дөләтниң тинчлиқ ичидә өтишини арзу қилидиғанлиқини ейтти. Бу нутуқ пәләстиндики һамасқа охшиған бәзи тәшкилатларниң қаршилиқиға учрисиму, көплигән тәшкилатлар буни қоллайду. Чүнки пәләстин тәшкилатлири ичидә исраилийә дөлитини етирап қилидиғанлар вә қилмайдиғанларму бар.

Исраилийә баш министири нетәняһуниң пәләстин 3000 йилдин бурунқи давуд әләйһиссаламниң заманидин башлап исраилийиниң земини иди дегән дәваси көплигән йиғин иштиракчилири үчүн ғәлитә туюлған дәва болди. Чүнки тарихий мәнбәләр давуд әләйһиссаламниң пәләстиндә қурған дөлити аран 70 йил давам қилғанлиқини, андин исраил әвладлири қоғлап чиқирилип, пәләстингә башқа милләтләрниң йәрләшкәнликини сөзләйду. Нетәняһуниң йәнә оттура шәрқтә ядро қораллириға игә болмақчи болған бирла дөләт бар. У болсиму иран дәп сөзлигән нутқи йәнә ғулғула пәйда қилди. Чүнки исраилийә америка вә русийидин қалса әң күчлүк ядро қоралиға игә дөләт туруп, нетәняһу нутқида буни һесабқа қатмиған.

Ахирида шуни тәкитләш керәкки, әрәбләрниң мәйли мусулманлири, мәйли христианлири пүтүн йәһудийларға дүшмән әмәс, бәлки улар йәһудий қисасчилирини яман көриду."

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт