'Биңтуән роһи' дегән хитай һөкүмитиниң уйғур юртлирини хитайлаштуруш нишани

Хитайниң олимпик мәшилини узитиш паалийити бүгүн 6 ‏ - айниң 19 ‏ - күни шихәнзә шәһиридә өткүзүлгәндә, шинхуа агентлиқиниң хәвәр тори бу шәһәрни 'җумһурийәт армийиси өзи йәр ечип қурған тунҗи шәһәр' дәп атап, буни 'биңтуән роһи', 'биңтуәнликләрниң арзу - армани' дәп алаһидә гәвдиләндүрди.
Мухбиримиз вәли хәвири
2008.06.19

 Биңтуәндә көп йил оқутқучилиқ билән шуғулланған, һазир америкида яшаватқан илшат әпәндиниң қаришичә, хитай һөкүмитиниң һазир 'биңтуән роһи' дегәнни алаһидә гәвдиләндүрүши, әмәлийәттә уйғур юртлирини хитайлаштурушни күчәйтишниң бир хил усули.

'Хитай хәвәр тори' олимпик мәшили паалийитини хәвәр қилғанда, шихәнзә дегән бу шәһәрниң тарихини алаһидә тәсвирлиди. Уни хитай армийиси өзи тепип, өзи лайиһиләп, өзи қуруп чиққан йип - йеңи шәһәр дәп дәп атиди. Хитай армийиси бу шәһәрни қурушни 1950 ‏ - йили башлиғанлиқини, уни хитай мәркизи һөкүмити 1976 ‏ - йили шәһәр дәп тәстиқлиғанлиқини, бу шәһәрдә 1985 ‏ - йили шәһәрлик хәлқ һөкүмәт қурулғанлиқини, бу шәһәрниң қурулуши дәл хитай армийиси алға илгириләп қумлуқларни чекиндүргән 'биңтуән роһи' икәнликини алаһидә гәвдиләндүрди.

Илшат әпәндиниң баян қилишичә, бу земин әслидә чөл - җәзирә әмәс, бәлки уйғур тилида 'ташбалиқ' дәп атилип келиватқан, хитай коммунист армийиси кириштин бурунла муқим йәрлик аһалиси бар, һәтта үч вилайәт миллий армийисиниң базиси тәсис қилинған мунбәт земин иди. 'Хитай армийиси қумлуқларни чекиндүрүп йеңидин ачқан земин' дегән гәпкә һечким ишәнмәйду.

Хитай учур вастилири елан қилған хәвәрләрдә йәнә, бу земинни ечиш үчүн хитай армийиси наһайити көп җапа чәккәнлики, һазир буни испатлайдиған музейларниң барлиқи алаһидә тилға елинди. Илшат әпәндиниң қаришичә, хитай армийисиниң бу земинни ечиш үчүн наһайити көп җапа чәккәнликини тәкитләш, әмәлийәттә уларниң давамлиқ түрдә бу земинни ишғал қилип туруш, бәлки мәңгү өзиниң қиливелиш мәқситиниң ипадиси.

Дуня уйғур қурултейиниң баянатчиси дилшат ришитниң қаришичә, хитайниң олимпик мәшилини биңтуәндә узитиш, әмәлийәттә, уйғур аптоном райониниң ичидики 74 миң 300 квадрат километр земинда 2 милйон 500 миң хитайни йәрләштүрүп болған 'биңтуән' дин ибарәт қанунсиз хитай аптоном өлкисини буниңдин кейин қанунлаштурушни мәқсәт қилиду.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.