Буйлуқлуқлар: биз һәргиз көчмәймиз!

Йеқинда хитай даирилири турпандики 5 а дәриҗилик саяһәт райони бойлуқ мәнзирилик районини кеңәйтип қуруш пиланиға киргүзгәнликини, пиланға асасән бәш йил ичидә бу җайда олтурушлуқ 1500 аилини турпанда йеңи тәрәққий қилдурулуватқан районға көчүридиғанлиқини елан қилған иди.
Мухбиримиз гүлчеһрә
2011.08.08
turpan-kocha-uzum-305.jpg Турпан яшлар кочиси үзүм бариңи. 2005-Йили 10-феврал.
wikipedia.org

Буйлуқтики аһалиләрдин игилигән учурлиримизға қариғанда, пүтүн дунядин саяһәтчиләрни өзигә җәлп қилип келиватқан ялқунтағ бағридики җәннәт дәп аталған буйлуқму бир мәбләғ салғучи көчмән хитай тәрипидин көтүрүвелинған болуп, йәрлик амма болса “ата-бовимиз яшап кәлгән, бизгә нан бериватқан бу макандин һәргиз көчмәймиз !” дәйду. Нөвәттә бу һәқтә мухбиримиз гүлчеһрә тәйярлиған мәлумат диққитиңларда болсун.

Буйлуқ-турпан шәһириниң шәрқий шималиға җайлашқан үзүмчилик йезисида, шәрқ тәрипини болса ялқунтағ тизмиси орап туридиған саяһәт райони. яз күнлири турпандики әң салқин җай, турпанниң таза томуздики температуриси 45 селсийә градусқа көтүрүлгәндиму, буйлуқниң һава температуриси униңдин он-онбәш градусқичә төвән туриду, ялқунтағ қучақлап турған бу йешил чимәнлик, һавасиниң сап, мәнзирисиниң гүзәллики, адәмлириниң меһмандост, үзүмлириниң шерин шәрбәтлики билән саяһәтчиләрни мәптун қилип кәлмәктә. Буйлуқтики чим-чим булақлар, алтун белиқлар үзүп ойнаватқан көл, от йүрәк меһмандост хәлқ, җилвидар бу мөҗизилик  сәйлигаһ атақлиқ уйғур шаири абдуреһим өткүрниму бир көрүпла қәләм тәвритишкә илһамландурған болуп шаир буйлуқниң гүзәлликни мундақ дәп мисраларға пүткән:

Бир көрүп һөснини әй дилбәр макан,
Бар вуҗудум болди мәптун ушбуан.

Қайниғач дилда илһам булақим җуш уруп,
Учти пикрим кәң самада қуш болуп.

Бир қәдими тағ баши қақас,
Бағрида чақнар икән гүл әтияз.

Шу қақас тағдин тамар чим-чим булақ,
Мәрвайиттәк тамчиси зәп парқирақ.

Әй гүзәл бойлуқ дегән җәннәт макан,
Ким саңа бәрмәс көңүл көргән һаман.
....

Йешил мәрвайит, от юртидики җәннәт дегәндәк аҗайип сеһирлик намларға игә бу мөҗизилик макан йәнә 210 хилдин артуқ үзүм түрлиригә игә һосуллуқ үзүмлүк вә шерин шәрбәт мевә-чевә маканидур. Турпанниң саяһәт учурлирида, бойлуқ 2004-йили беләтлик, рәсмий саяһәт райони қилип қурулғандин буян йилиға 8 милйон әтрапида саяһәтчини өзигә җәлп қилип кәлмәктә дәп көрситилгән.

20 Нәччә йил илгири турпанниң саяһәтчилики бойлуқ сәйлигаһиниң ечилиши билән башлинип, бойлуқ нөвәттә 5 а дәриҗилик саяһәт нуқтисидур.

Даириләр өткән айниң ахири буйлуқниң саяһәтчиликини йәниму юқири балдаққа көтүрүш үчүн бу саяһәт орнини йәниму кеңәйтип қуруш пиланини елан қилди. Бу пиланниң ишқа ешиши үчүн буйлуқта яшап кәлгән аһалиниң үчтин иккиси маканлиридин көчүрүлүши шәрт икән.

Йәни турпан бойлуқ мәнзирә районини башқуруш мудири йү чиңмиң хитай хәлқ тори мухбириға мундақ дегән:
-Бу йил 9-айда бойлуқ мәнзирә районидики 210 аилә башламчилиқ қилип көкәртишкә йәр бошитиш үчүн өйлиридин ваз кечиду. Бәш йил ичидә буйлуқтики 2600 аилиликниң 1500и бойлуқ бағлиридин көчүп чиқип кетиду. Улар көчүп кәткәндин кейин мәбләғ селип херидар чақириш усули арқилиқ 50 милярд йүән мәбләғ селип, бойлуқ мәнзирә районини қайта қуруп чиқимиз, буниң ичидә 20 милярд йүән аилиликләрни көчүрүшкә сәрп қилиниду.
Йү чиңмиңниң чүшәндүрүшичә, буйлуқни өзгәртип қуруш пилани бойичә өйидин ваз кәчкән аһалиләр 20 миң йүәндин өй сетивелиш толуқлима ярдәм соммисиға еришәләйдикән.

Исмини ашкарилашни халимиған бир буйлуқлуқ деһқанниң билдүрүшичә, униң аилисиму буйлуқтики 180 дин артуқ аилә саяһәт нуқтилиридин бири болуп, у һәр йили үзүмчиликтин 10 миң йүән әтрапида кирим қилғандин башқа 5-айдин 11-айғичә болған турпан саяһәт пәслидә өз өйидә саяһәтчиләрни миллий өрп-адәтләрдин һузурландуруш, аилә таамлириридин ғизаландурушқа охшаш мулазимәтләр биләнла йәнә қошумчә 40 миң йүән әтрапида кирим қилалайдикән. Әмма, нөвәттә даириләрниң униң бир оғлини бойлуқ саяһәт нуқтисида хизмәткә қобул қилишни һөддә қилип, саяһәт райони кеңәйтиш қурулуши пиланиға маслишип өз өйи вә йеридин ваз кечишкә риғбәтләндүруватқанлиқини билдүрди.

Әмма, даириләрниң буйлуқни өзгәртиш пилани көп сандики йәрлик амминиң арзусиға мас кәлмигән. Йәни бойлуқ саяһәт районидики бир уйғур момай зияритимизни қобул қилип, буйлуқлуқлар һөкүмәтниң бу пиланидин нарази икәнликини, һечким бизни бу җәннәт макандин көчүрүветәлмәйду дәп үмидини йәрлик кадирларға бағлап туруватқанлиқини билдүрди.

Бойлуқ саяһәт районидики бир йәрлик кадир болса, һәтта буйлуқниң өзгәртип қурулуш пилани һәққидә зияритимизни қобул қилишқиму җүрәт қилалмиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.