Chet'eldiki bir Uyghurning weten ziyaritide körgenliri

Yéqinda weten'ge tughqanlirini yoqlap barghan bir Uyghur, istansimiz Uyghur bölümining ziyaritini qobul qilip, özining weten ziyariti jeryanida körgenlirini bayan qildi.
Muxbirimiz mihriban
2009.08.28
Xitaylar-bir-kichik-qizgha-tehdit-salmaqta-305.jpg Youtube Din élinghan bu sürette, bir uyghur qizi xitaylardin qorqup derex üstige chiqiwalghan, bir top xitaylar u qizgha kaltek we tighlar bilen tehdit séliwatqan körünüsh ekis ettürülgen.
Youtube Din élindi.

Bu kishi wetende 7 - ayning axiridin 8 - ayning otturilirighiche texminen 3 hepte etrapida turghan bolup, u ziyaritimizni qobul qilip, ürümchi weziyitining yenila jiddiy halette bolup kochilarda qoralliq saqchilarning we saqchi aptomobillirining charlap yürgenlikini, ürümchi shehirining Uyghurlar nisbeten zich olturaqlashqan bezi rayonlirining qamal qilin'ghanliqini bayan qildi.

Bu kishi özining wetende yoluqqan kechürmishlirini eslep, özlirining yen'en yolidiki musulmanlar qebristanliqi tereptiki tughqanlirining öyige bérish yolida saqchilarning yolni tosiwetkenliki uchun bashqa yoldin aylinip méngishqa mejbur bolghanliqini, bashqilardin anglishiche, bu qebristanliqni qoralliq saqchilar qoghdawatqan bolup, "5 - iyul weqesi"din kéyin bu jaygha namelum Uyghurlardin xéli jiq kishi depne qilin'ghanliqi uchun saqchilarning Uyghurlar qebristanliqini qamal qiliwatqanliqini bayan qildi.

Bu kishi bizge weqedin kéyin, xéli jiq Uyghurlarning tutqun qilin'ghanliqini anglighanliqini, tonushliridin anglishiche,texminen 10 mingdek Uyghurning tutqun qilin'ghanliqini, hökümetning ürümchining qiziltagh téghi etrapidiki ilgiri sayahetchiler uchun teyyarlan'ghan kichik öylerni chéqiwétip uning ornigha waqitliq öyler yasap, weqede tutulghan Uyghurlarni shu jaygha qamap soraq qiliwatqanliqini anglighanliqini sözlep berdi.

Bu kishi bizge téléwizorlarda bérilgen hökümet xewerliride ürümchi weqeside ölgen xitaylar heqqidiki xewerler we milletler ittipaqliqi heqqidiki teshwiqatlar bériliwatqanliqini, 7 - iyul küni xitaylar teripidin öltürülgen Uyghurlar heqqidiki xewerning bérilmigenlikini, emma Uyghurlarning öz - ara paranglirida weqede xéli jiq Uyghurlarning ölüp ketkenliki heqqidiki geplerning bolunidighanliqini bayan qildi.

Bu kishi söhbet jeryanida yene, hazir gerche hökümetning mejburlishi bilen Uyghurlarning soda dukanliri échiliwatqan bolsimu, lékin sirttin ürümchige kélip olturaqlashqan Uyghurlar türküm - türkümlep öz yurtlirigha qaytip ketkenliki uchun bu dukanlarda tijaret bolmighanliqini, sheher kochilirida özi ilgiriki yillarda weten ziyaritide köridighan qaynaq haletning tamamen yoqilip sheher chölderep qalghanliqini bayan qildi.

U bizge ürümchidiki mezgilide hökümet tor alaqisini pütünley üzüwetkenlki uchun ayropilan béliti élishta ayrodromgha téléfon urush arqiliq ayropilan béliti élishqa mejbur bolghanliqini, emma chet'el bilen bolghan téléfon alaqisining qamal qilin'ghanliqini, toy - tökün qatarliq yighilishlarning aziyip ketkenlikini, 3 - 4 adem topliship oltursa saqchilarning derhal shu jaygha yétip kélip, ularning guwahnamisini tekshürgenliki uchun kishilerning öz - ara topliship olturidighan ehwaliningmu nahayiti azliqini, kochilarda uchrighan yash Uyghur balilirini saqchilar körgenla yerde toxtitip soraq qilidighanliqini,kochilardila saqchilar teripidin tutup kétilidighan Uyghur yashlirining xewirini her küni anglap turghanliqini bayan qilip berdi.

U bizge tonushliridin anglishiche, réstoranda ötküzülgen melum bir toyda, ziyapet zaligha saqchilar qoligha qoyza sélin'ghan 2 neper Uyghur balisini élip kélip, ulargha toydiki yashlarni körsitip, ular ichidin "5 - iyul namayishi"gha qatnashqan Uyghurlarni tonup bérishni telep qilghanliqini, netijide réstorandiki Uyghurlar arisida wehime peyda bolghanliqini sözlep berdi.

U bizge yene "5 - iyul ürümchi weqesi"din kéyin,u bizge ürümchide özi körgen Uyghurlarning hökümetning bir tereplime teshwiqatigha nisbeten naraziliq keypiyatida boluwatqanliqini, kishilerning keypiyatining töwen,hesret ichide yashawatqanliqini,saqchi idariliride ishleydighan bir qisim Uyghurlarning öz qérindashliri uchrawatqan paji'elik qismetlerge chidimighanliqi uchun xizmitidin istépa bergenliki heqqidiki xewerlernimu anglighanliqini, hazir hökümetning Uyghur élining her qaysi jayliridin bir qisim Uyghurlarni "5 - iyul ürümchi weqesi"de qolgha élin'ghanlarni soraq qilish uchun ürümchige yötkep kelgenlikini anglighanliqini sözlep berdi.

Söhbitimiz axirida u bizge, ürümchidin ayrilish aldida ayrodromda saqchilar teripidin qattiq tekshürülgenlikini, chet'el pasporti bolghini üchünla axiri ayropilan'gha chiqish imkaniyiti bolghanliqini, özining bu qétimliq ürümchi sepiride ilgiriki seperlirige héch oxshimaydighan éghir hés - tuyghular ichide wetendin ayrilghanliqini bayan qilip söhbitimizni axirlashturdi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki söhbitimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.