Xitay we Uyghur élining choshqa zukam yuqum ehwali jiddiy bolmaqta

Xewerlerdin ashkarilinishigha qarighanda, Uyghur éli shundaqla xitayda choshqa zukamining tarqilishi nahayiti jiddiy bolup,choshqa zukam Uyghur élidiki 13 oblast, wilayet hem sheherde tarqalghan.
Muxbirimiz gülchéhre
2009.11.04
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
H1N1-zukami-toghrisida-305.jpg Sürette, H1N1 zukami toghrisida melumatlar we chushendürüsh bilimliri bérilgen.
RFA Photo

Uyghur élidiki yuqumlan'ghuchilar ichide oqughuchilar 90% ke yéqinlashqan, da'iriler yuqum ehwali éghir bolghan bir qisim mekteplerni taqashqa bashlighan. Xitay boyiche yuqumdarlarning sani 50 mingdin éship ketken, yette adem ölgen. Choshqa zukam yuqum weziyiti heqqide muxbirimiz gülchéhre anglighuchilirimizni yenimu toluq melumat bilen teminleydu.

Gerche xitay choshqa zukamining xitaygha tarqilishining aldini élish üchün bashqa döletlerdinmu qattiq wastilerni qollan'ghan, hetta dunya boyiche eng deslep puqralirigha choshqa zukam waksinisini urushqa bashlighan bolsimu, bu chariler,yenila choshqa zukam wirusning bu alahide köp nopusluq döletke yamrishini tosap qalalmidi.

Choshqa zukam dunyada tarqilishqa bashlighan haman xitay da'iriliri barliq chégra éghizlirida cheklimilerni kücheytip,yuqumlandi dep gumanlan'ghan kishilerni 7 kün'giche jiddiy karantin qilip közitishtek qattiq usullarni qollinip choshqa zukamidin mudapi'e körüsh qilishqa urun'ghan bolsimu, ghelibe qilalmidi.

B b s ning seyshenbe xewiridin melum bolushiche, xitay sehiye da'iriliri xitayda hazir choshqa zukamdarlirining sani 50 mingdin ashqan bolup 35 ölke hem sheherlerde bayqalghanliqini. Hazirghiche H1N1 atalghan choshqa zukam wirusi bilen ölgenler 7 neperge yetkenlikini élan qilghan.

B b s ning xewirige qarighanda, xitay bash ministiri wén jyabaw seyshenbe küni béyjingda bir balilar doxturxanisida, choshqa zukam yuqum ehwali üstidin tekshürüsh élip bérish jeryanida maska taqiwalghan. Choshqa zukamining tarqilishi Uyghur élida bashqa jaylardin sel kéyinrek bolghan bolsimu emma, qisqa waqit ichide tarqilish sür'itidin qarighanda bir qeder jiddiy bolmaqta.

Uyghur éli sehiye da'irilirining ‏Uyghur élidiki choshqa zukam yuqum ehwali heqqide 4 - noyabirda élan qilghan sanliq melumatigha qarighanda, Uyghur élida 2 - noyabirgha qeder yéngidin choshqa zukam yuqturuwalghuchilardin yene 106si melum bolghan bolup, buning bilen omumi yuqumdarlar 1554 neperge yetken. Uyghur élidiki yuqumdarlar 13 oblast, wilayet hem sheherlerge taralghan.

Yuqumdarlarning 10nepirining késellik ehwali bir qeder éghir bolup yene 3 nepirining hayati xewp ichide iken.
Da'iriler Uyghur élidiki choshqa zukamdarlirining ichide18yash etrapidiki bir qiz oqughuchining 24‏ - öktebir ölgenlikini élan qilghan idi.

Xitay merkizi téliwiziyisining düshenbidiki xewirige qarighanda, Uyghur élida hazirghiche melum bolghan choshqa zukam yuqumdarlirining 90% ke yéqinini mektep oqughuchiliri igiligen bolup, ma'arip we sehiye tarmaqliri bir sinipta adettiki zukam alametliri körülgen oqughuchilar sani 10gha yetken siniplarda ders toxtitish buyruqi chüshürgen. Hazirghiche ürümchide choshqa zukam taralghanliq sewebi bilen ders toxtitilghan mektepler 6%ni igiligen. Nöwette Uyghur élida ottura we bashlan'ghuch mektep oqughuchiliridin bashlap jiddiy halda choshqa zukam waksinisini emlesh bashlan'ghan bolup, ‏2 - noyabirghiche 12 ming kishi waksina emligen.

Xitayda choshqa zukam weziyitining jiddiylikige egiship waksina emleshmu riqabetke duchar boluwatqan bolup, bügün xitay tereqqiyat we islahat komitéti choshqa zukam waksinisi emleshni bahane qilip shexs we orunlarning saxtiliq qilish, xelqtin qalaymiqan heq élish ishlirigha qattiq zerbe béridighanliqi heqqide uqturush chiqardi.

Xitayda élip bérilghan rayi sinash netijisidin qarighanda, gerche xitay hökümiti, puqralargha choshqa zukam waksinisini emleshte ixtiyari heqsiz emleshni yolgha qoyghan bolsimu,puqralarda xitayda ishlen'gen choshqa zukam waksinisigha qarita guman sewebidin nurghun kishi yenila choshqa zukam waksinisi emleshni xalimaydiken.

Xitay sehiye da'iriliri yene, xitayning mölcherdinmu burun yuqiri yuqum weziyitige duch kelgenlikini étirap qilghan shundaqla jiddiy yuqum mezgili kéler yili 3 - ayghiche dawamlishishi mumkin bolup, asasen oqughuchilarda téz tarqalmaqta iken, zukam sheherlerdin yézilargha qarap tarqilish halitige ötken. Xitay mutexessislirining agahlandurushiche, yuqum weziyitidin qarighanda choshqa zukam xitayda yenimu téz hem kengri tarqaydu hem ölgüchiler sani köpiyidu.

Xelq'aradiki yuqumluq késellik mutexessisliri, choshqa zukam yuqush éhtimali yuqiri kishiler hamildar ayallar, sémiz kishilerwe 5 yashtin töwen balilar ikenlikini agahlandurmaqta.

Dunya sehiye teshkilatining yéqinqi doklatida, gerche dunyada 80% kishining choshqa zukam bilen yuqumlinish éhtimalliqini otturigha qoyghan bolsimu, emma yuqumdarlar üstidin élip bérilghan klinikiliq közitishtin melum bolushiche, choshqa zukam yuqumdarlirining köp sandikisi sellimaza saqayghan we saqayghandin kéyin héchqandaq bashqa qoshumche késellikler körülmigen. Shunga mutexessisler yene kishilerning H1N1 namliq choshqa zukam tehditidin unche qorqush hés qilmay, özining késellikke qarshi turush imonit küchini ashurushqa ehmiyet bérishini, mezkur yuqumluq zukam yuqqan deqdirdimu jiddiyleshmey derhal dawalinishni qobul qilishini teshebbus qilidu.

Mutexessislerning sözi boyiche qarighanda, gerche choshqa zukam wirusi, qush zukam we sarsqa oxshash, kishilerde bir mezgillik sarasim peyda qilghan bolsimu, insanlar uninggha qarshi dawalash, aldini élish tedbirlirini tapqan bügünki künde, insanlar hayatigha heywe qilghan bu késellik wirusi bilen bolghan jengde insanlar yenila üstünlükni igilidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.