Dalay lama kanadada ziyarette boldi

Nobil tinchliq mukapatigha érishken tibetning sürgündiki rohaniy dahisi dalay lama 10 - ayning 22 - künidin 25 - künigiche kanadaning toronto shehiride ziyarette boldi.
Muxbirimiz kamil tursun
2010-10-25
Share
Dalay-lama-toronto-kanadada-10252010-305 Süret, dalay lama kanada ziyaritide, torontodiki xitay teshkilatliri bilen söhbet élip barghan körünüsh.
Süretni shixong teminligen.

Aldinqi jüme küni torontogha yétip kelgen dalay lama, shu küni torontoda "insaniyetning dunya tinchliqi musapisi" dégen témida 30 ming kishige nutuq sözlidi. U nutqida tinchliqning asmandin chüshmeydighanliqini, uning barliq tinchliqperwer kishilerning küreshliri arqiliqla meydan'gha kélidighanliqini eskertti.

U nutqida yene, tibet mektepliride xitay tilida ders ötüshke qarshi aldinqi heptide béyjing we tibetning bashqa rayonliridiki oqughuchilarning élip barghan naraziliq namayishliri heqqide toxtilip: " xitay hökümiti,tibetliklerning öz ana tilida ma'arip terbiyisi élish hoquqigha hörmet qilishi we tibetning tili hem medeniyitini qoghdishi kérek. Köp milletlik medeniyetni qandaq rawajlandurush mesiliside, xitay hökümitining hindistandin öginishke tégishlik nahayiti köp nersiler bar" dédi.

Dalay lama nutqida yene, xitay hökümitidin siyasette ochuq - ashkara bolup, puqralarning barghanséri küchiyiwatqan erkinlik we démokratiye sadalirigha qulaq sélishni we nöwette yürgüzüwatqan siyasetlirini yéngibashtin közdin kechürüshni telep qildi.

Dalay lama xitaydiki siyasi öktichi lyu shawbogha bu yilliq nobil tinchliq mukapati bérilishi heqqide toxtalghinida: " bu mukapat xitayning démokratiyilishishi we xitayda erkin bir jem'iyetning wujudqa chiqishi üchün shübhisizki, yardimi bolidu " dédi. U xitayda siyasi islahat élip bérishning zörürlüki heqqide söz qilghanda: "nazaret bolmighan bir hakimiyet nahayiti asanla chiriklishidu. Bügün xitay kommunist partiyisi hakimiyiti chiriklik patqiqigha patti" dédi. Dalay lama shenbe küni torontodiki xitay jem'iyetlirining wekilliri bilen söhbet élip barghanda, tibet sürgündiki hökümitining bash ministirining 2001 - yilidin béri saylam arqiliq wujudqa kelgenlikini, buning bilen tibette 500 yildin béri dawamliship kelgen dalay lamaning rehberlik tarixigha xatime bérilgenlikini tilgha élip: " men 2010 - yilidin béri yérim pénsiye halitide yashawatimen. Tibet sürgündiki hökümitining her 6 ayda bir qétim ötküzülidighan, bu qétimqi yighinidin kéyin toluq pénsiyige chiqimen" dédi.

Dalay lama din bilen siyaset heqqide toxtalghanda: "men din bilen siyasettin ibaret ikki sistémini choqum bir - biridin ayrish kéreklikini otturigha qoyup keldim. Bu méning izchil tekitlep kelgen qarishim. Méningche yene, xitay da'irilirimu hakimiyet bilen partiyini choqum bir ‏ - biridin ayrishi, bolupmu qanun partiyining kontrolliqida bolmasliqi, axbarat wastiliri choqum musteqil bolushi kérek " dédi.

Dalay lama pénsiyige chiqqandin kéyin béyjing hökümiti bilen bolidighan tibet mesilisi heqqidiki söhbetlerge kimning yétekchilik qilidighanliqi toghrisidiki so'algha jawab bergende, tibet mesilisining dalay lamaning shexsi mesilisi emes, belki barliq tibet xelqining ortaq mesilisi ikenlikini bildürdi. U kéyinki ewlad dalay lamaning tallinish mesilisi heqqide toxtalghanda, dalay lamaliq sistémining dawamlishish‏ - dawamlashmasliqigha tibet xelqining qarar béridighanliqini, eger tibet xelqi bu sistémini dawamlashturushni tillisa, en'eniwi örp - adetler boyiche, kélerki qétimliq dalay lamaning tallinidighanliqini, bu mesilige bashqilar emes, belki tibet xelqining qarar béridighanliqini eskertti.

Dalay lamaning torontodiki pa'aliyetliri jeryanida, bezi xitay jem'iyetliri uninggha qarshi namayish élip bardi. Ularning bayanatida, dalay lama xelq'aradiki xitaygha qarshi küchlerning xitayni parchilashqa urunidighan wakaletchisi, biz uning weten satqunluq söz - nutuqlirigha qarshi turimiz, déyilgen.

Torontodiki dalay lama bilen xitay jem'iyetliri otturisidiki söhbetni teshkilligüchilerning biri bolghan yen ming dalay lamaning dunyaning tinchliq elchisi ikenlikini we bu namayishning arqa körünüshi barliqini eskertip: "méningche, namayish ötküzüsh normal ehwal, emma namayishning mezmuni ademni oylanduridu we epsuslanduridu. Ular dalay lamani xitayni parchilashqa urun'ghan bölgünchi dep eyibleydu. Emma biz körgen we anglighan dalay lama tibetning musteqilliqini emes, belki xitay hökümitidin tibetke aliy aptonomiye bérishni izchil türde telep qilip kelmekte. Shunga ular bu namayishni xitay hökümitining hawalisi we medet bérishi bilen uyushturulghan,déyishke bolidu "deydu.
 
Kanada metbu'atliridiki melumatlargha qarighanda, dalay lama hökümiti bilen béyjing otturisida, 1979 - yili 2 - aydin 2008 - yilining axirighiche 33 qétim uchrishish we 9 qétim resmiy söhbet élip bérilghan.

Bu yil 75 yashqa kirgen dalay lama, 1959 - yili tibettin qéchip chiqqandin béri, hindistanda yashap kelmekte. Xitay da'iriliri uni xitay dölitini parchilashqa urun'ghan bölgünchi dep eyibleydu. Bu dalay lamaning 5 - qétim kanadani ziyaret qilishi bolup, u 2006 - yili kanadaning pexriy puqraliq sherep salahiyitige érishkenidi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet