Тибәтниң роһаний даһийси далай лама японийидә зиярәттә болиду

Японийә мәтбуатлириниң вә японийидики “тибәт өйи” ниң учуриға қариғанда, тибәтниң роһаний даһийси далай лама әпәнди 11-айниң 3-күнидин 14-күнигә қәдәр японийидә зиярәттә болидикән.
Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2012-09-05
Share
Dalay-lama-yaponiye-ziyaret-qutluq-305.jpg Һаҗи қутлуқ қадири әпәнди далай лама билән хирошима тинчлиқ мәйданида чүшкән хатирә сүрәт. 2010-Йили 14-ноябир, японийә.
RFA/Qutluq Haji

Далай лама әпәнди бу сәпири җәрянида японийиниң йокоһама, каназава, окинава вә токйо қатарлиқ шәһәрләрдә паалийәт елип баридикән. Далай лама әпәндиниң зиярити җәрянидики асаслиқ паалийити будда дининиң әқидә- әһкамлири һәққидә диний тәлим бериш билән биргә, тибәт буддизмидики әқидә-каламлар тоғрисида нутуқ сөзләш икән.

Далай лама әпәндиниң тунҗи зиярити 1967-йилидин башланған болуп, һазирға қәдәр он нәччә қетим японийидә зиярәт вә паалийәтләрдә болған. 1972-Йилидин башлап японийә билән хитай дипломатик мунасивәт орнатқандин кейин, униң һәр қетимлиқ сәпиридә хитай һөкүмити японийигә дипломатик бесимларни ишләткән болсиму, хитай һөкүмитиниң бу һәрикити пәқәтла үнүм бәрмигән. Бу қетимқи далай лама әпәндиниң окинавани зиярәт қилиши 2009-йилидин кейинки иккинчи қетимлиқ зиярити болуп, окинава дәл хитай һөкүмити японийидин талишиватқан сенкако арили җайлашқан йәр. Бәлким далай ламаниң бу һәрикити хитай һөкүмитиниң наразилиқини қозғиши мумкин дәп пәрәз қилинмақта. Ундин башқа мәтбуатлардики сиясий обзорчиларниң тәһлилидә. япон билән хитай дипломатик мунасивәт орнатқанлиқиниң 40 йиллиқ хатирә күнлиридә йәни бу йил 5-айда япон һөкүмитиниң уйғурларниң рәһбири рабийә қадир ханимниң японийә зияритигә виза бериши вә дуня уйғур қурултийиниң 4-нөвәтлик қурултийиға сәһнә һазирлап бериши хитай һөкүмитини қаттиқ биарам қилған болса, бу қетимқи далай ламаниң японийә зиярити икки дөләт оттурисидики мунасивәттә техиму чоң соғуқчилиқларниң йүз беришини кәлтүрүп чиқиши мумкин дәп қаралмақта.

Нурғунлиған сиясий анализчилар далай ламаниң японийигә көп тәклип қилинишини мундақ бир қанчә нуқтидин тәһлил қилидикән. Йәни биринчи, хитайға салам берип қоюп, униң чишиға тегиш. Иккинчи, далай ламаниң мәсилиси хәлқаралиқ мәсилә болғанлиқи үчүн уни қоллаш арқилиқ, хәлқаралиқ мәсилиләрни қоллиғанлиқ қияпитигә киривелиш. Төтинчи, будда динидики япон хәлқиниң райини хуш қилиш. Бәшинчи, япон һөкүмити будда динидики дөләтләр билән дипломатик алақисини күчәйтиш вә өзиниң будда диниға болған һесдашлиқини намаян қилиштин ибарәт дәп қарайдикән.

Японийидики тибәт, уйғур мәсилилирини қоллиғучилардин бири болған вә бу һәқтә көп издиниватқан, тибәт, уйғур һәққидә китаб йезиватқан японийиниң мәлум бир университетиниң оқутқучиси йүки ханим далай ламаниң бу қетимқи японийә зияритигә болған тәсиратини баян қилип мундақ деди:
-Далай лама әпәнди болса, дуняви бир даһий вә шундақла тинчлиқ сөйгүчи инсан. Далай лама тибәт үчүн күрәш қилди вә қиливатиду. Далай лама хитайдин бир немә тилигини йоқ. Униң тиләватқини хитайлар тартивалған тибәт. Мән ишинимәнки, йеқин кәлгүсидә далай лама сәргәрданлиқ һаятини ахирлаштуруп, тибәткә қайтиду. Хитай һөкүмитиниң тибәтни тибәтликләргә қайтуруп беридиған вақти кәлди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт