Uyghurlar xitayning dölet bayrimi küni washin'gtondiki xitay elchixanisi aldida namayish ötküzdi

Her yili 1 ‏ - öktebir küni yeni xitay dölet bayrimi küni dunyaning bir qisim döletliride yashaydighan muhajirettiki Uyghurlar shu ellerdiki xitay elchixanisi aldida namayish ötküzüshni bir adetke aylandurghan.
Muxbirimiz erkin
2008.10.01
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
DC-nam-rabiye-Oct-305.jpg 2008 - Yili 1 - öktebir küni, rabiye qadir xanim, amérika uyghur jemiyitining uyushturushida ötküzülgen xitayning amérika paytexti washingtondiki bash elchixanisi aldidiki namayishta, namayishchilargha nutuq sözlimekte.
RFA Photo

Xitayning amérika paytexti washin'gtondiki bash elchixanisi bu yil 1 ‏ - öktebirde yene Uyghur namayishchilarning qarshiliqigha uchridi. Amérika Uyghur jem'iyitining uyushturushida ötküzülgen bu qétimqi namayish tinch axirlashti.

Her yili 1 - öktebirde xitay xelq jumhuriyiti we Uyghur aptonom rayonining qurulush bayrimi küni, gherbtiki bir qisim döletlerde yashaydighan muhajirettiki Uyghurlar shu döletlerdiki xitay elchixana we konsulxana aldigha toplinip, xitay da'irilirining Uyghurlargha qaratqan siyasitini eyibleydighan namayish we yighilishlarni ötküzüp kelmekte.

Amérikida élip bérilghan bu yilqi namayish yene 1 ‏ - öktebir küni xitayning washin'gtondiki elchixanisi aldida ötküzüldi. Amérika Uyghur jem'iyiti we dunya Uyghur qurultiyining uyushturushidiki charshenbe künki namayish mezkur teshkilatlar xitay da'irilirini Uyghur élide basturushni kücheytish, olimpik mezgilide yüz bergen qeshqer we kuchardiki weqelerni bahane qilip, qisas élish bilen tenqidlewatqan mezgillerde élip bérildi. Xitay elchixanisi aldidiki namayishchilar washin'gton etrapida olturidighan
DC-namayish-Oct-305.jpg
2008 - Yili 1 - öktebir künidiki namayishta, rabiye qadir xanim namayishchilargha nutuq sözlewatqan körünüsh.
RFA Photo
Uyghurlarni asas qilghan bolup, namayishchilar Uyghurlargha erkinlik, kishilik hoquqi telep qilidighan, siyasi mehbuslarni qoyuwétishke chaqiridighan we xitay da'irilirining Uyghur siyasitini tenqid qilidighan shu'arlarni towlimaqta idi.

Washin'gtondiki namayish dunya Uyghur qurultiyining her yili 1 ‏ - öktebirde dunyaning her qaysi jayliridiki xitay elchixanisi aldida namayish qilish toghrisidiki chaqiriqigha asasen élip bérilghan shu künki bir qatar namayishlarning bir qisimi bolup, dunya Uyghur qurultiyi her yili 1 ‏ - öktebirni " musibet küni" qilip békitken idi. 1 ‏ - Öktebir xitay xelq jumhuriyiti we Uyghur aptonom rayonining qurulush bayrimidur. Lékin chet'eldiki Uyghur teshkilatlar we 1 ‏ - öktebir dölet bayrimini tenqidleydighan muhajirettiki Uyghur ammisi 1‏ - öktebirni " Uyghurlargha kéliwatqan hazirqi pütün dishwarchiliqning bashlan'ghuch nuqtisi," dep qarimaqta. Charshenbe künki namayish dunya Uyghur qurultiyining re'isi rabiye qadir xanimning yitekchilikide élip bérildi. U xitay elchixana binasining aldidiki güllük etrapigha toplan'ghan namayishchilargha söz qilip, xitay da'irilirining Uyghurlargha " érqiy tazilash" siyasiti yürgüziwatqanliqini ilgiri sürdi.

Xitay 1‏ - öktebir dölet bayrimining Uyghur élide dagh - dugha bilen tebriklen'genlik weziyiti shekillendürüshke tirishqan bolsimu, lékin bayram keypiyati bixeterlik tedbirlirining kölenggüside qélish ehwalini yoshuralmidi. Yerlik kishilerning radi'omizgha eskertishiche, shu küni qeshqerning héytkar meydanida dölet bayriqini chiqirish murasimi ötküzülgen, lékin murasimda bixeterlik tedbirning qattiqliqi kishini endishige salidighan ehwalda iken. Esli Uyghur élide ramizan héyt namizi charshenbe küni oqulushi kérek bolsimu, lékin da'iriler héyt namizini peyshenbe kün'ge kéchiktürgen. Weqedin xewerdar kishiler da'irilerning bixeterlik tüpeyli héyt namizi bilen dölet bayrimining bir kün'ge kélip qélishini xalimighanliqini bildürmekte.

Dunya Uyghur qurultiyi re'isi rabiye qadir xanim, washin'gtondiki namayishning muddi'asi amérika xelqi we dunya jama'etchilikining diqqitini tartish, xitay da'irilirining basturush siyasitige bolghan naraziliqini ipadilesh ikenlikini bildürdi. Möhterem radi'o anglighuchilar washin'gton etrapidiki shitatlarda bir qisim meschitler ramizan héyt namizini charshenbe küni etigende oqughan idi. Shunga namayish ötküzülgen kün washin'gton etrapida yashaydighan bir qism Uyghurlar üchün roza héytning 1 ‏ - küni bolup hésablinidu. Namayishchilar qoshunidiki almas ependi héytning 1 - küni namayish qiliwatqanliqini eskertip, radi'omizgha özining bu yerge kélishtiki muddi'asini chüshendürdi.

Lékin xitay hökümiti chet'eldiki Uyghur teshkilatlirining xitay da'irilirining rayonda yolgha qoyghan basturush siyasitige da'ir eyibleshlirini ret qilip, rabiye qadir xanim we u yitekchilik qiliwatqan dunya Uyghur qurultiyini "shinjangda milletler ittipaqliqigha buzghunchiliq qiliwatqan bölgünchi küchler," dep eyiplimekte.

Yéqinda Uyghur aptonom rayonining re'isi nur bekri rayondiki partiye - hökümet kadirlirigha sözligen bir nutuqida rabiye qadir xanimgha shiddetlik hujum qilghan, amérika bashchiliqidiki gherb ellirini "uning arqisidiki ighwagerchi döletler," dep eyipligen idi. Lékin rabiye qadir xanim charshenbe künki namayishtiki nutuqida xitay da'irilirining Uyghurlargha " érqiy tazilash" élip bériwatqanliqini ilgiri sürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.