Ili déhqanlirigha méwilik köchet tikish hem parnik yasash séliqi sélinmaqta

Radi'omiz igiligen uchurlardin melum bolushiche, ili déhqanliri bultur küz peslidin bashlap, eslidiki térilghu yerlerge méwilik köchet tikish we parnikta köktat östürüshke mejburlan'ghan.
Muxbirimiz méhriban
2011-03-31
Share
dehqan-305.jpg Uyghur élidiki déhqanlar.
RFA

Ziyaritimizni qobul qilghan Uyghur déhqanlirining bildürüshiche, nöwette déhqanlar térilghu yerlerge méwilik köchet tikishni ret qilghan. Emma, yéziliq hökümet térilghu yerlerge köchet tikkende bu yer bahasining hessilep ashidighanliqini, parnik qilghanda köktat sétip payda alidighanliqini tekitlep, déhqanlarni méwilik köchet tikishke hem parnik yasashqa mejburlimaqta iken.

Ili rayonining tebi'iy shara'iti hem yerlik Uyghurlarning kündilik istémal aditige asasen, ili déhqanliri tériqchiliq bilen süt-qaymaq we gösh-yagh éhtiyaji üchün baqmichiliqni asasi kesip qilip kelgen.

Ili déhqanliri yene, öz a'ilisini méwe bilen teminlesh we kündilik turmush éhtiyajini qamdash üchün öz hoylisigha méwilik köchet östürgen bolsa, bezi Uyghurlar mexsus méwilik bagh bina qilip, baghwenchilik bilen shughullinip kelgen.

 Ili déhqanlirining hayatida bughday hem qonaq qatarliq ashliq zira'etlirini térish asasliq orunda turup kelgen bolup, baghwenchilik bilen shughullan'ghan herqandaq déhqanning yenila öz aldigha térilghu yerliri bolup, ular a'ilisining ashliq éhtiyaji we mal-charwilirining yem-xeshek éhtiyaji üchün bughday, qonaq, qicha, zighir qatarliq danliq zira'etlirini térishqa adetlen'gen idi.

Emma, radi'omiz igiligen uchurlardin melum bolushiche, yéqinqi birnechche yildin buyan ili yerlik hökümiti ghulja shehirige yéqin yézilarda, déhqanlarni térilghu yerlirige alma, yangaq qatarliq méwilik köchetlerni tikishni hem déhqanlargha eslidiki térilghu yerlerge parnik yasap köktat térishni teshebbus qilghan.

Déhqanlarning inkas qilishiche, turpanyüzi, penjim qatarliq yézilarda yéziliq hökümet bultur küz peslide déhqan a'ililirige heqsiz sortluq alma köchiti tarqitip bergen. Shundaqla térilghu yerlerge alma köchiti tikishni ret qilghan déhqanlarning yerlirige yéziliq hökümet pul chiqirip adem yallap alma köchetliri tikken. Yéziliq hökümet kadirliri déhqanlargha bu heqte chüshendürüsh bérip, bu térilghu yerler méwilik baghqa aylansa, ghuljidiki aylanma tereqqiyat rayonining éhtiyajigha asasen eger déhqanlar bu baghlarni hökümetke sétip bérishke toghra kelse, déhqanlarning yéngidin berpa qilin'ghan méwilik baghlarni satqinida hessilep payda alidighanliqidin bésharet bérilgen.

Xitay weziyitini közetküchilerning bildürüshiche, yéziliq hökümet qatarliq yerlik hökümet da'irilirining déhqanlarni térilghu yerlirini méwilik baghlargha aylandurushqa mejburlishi, yerlik hökümet da'irilirining térilghu yerlirini bashqa ishlar üchün ishletken dégen jazagha tartilishtin özini qachurushtiki hiylisi bölishi mumkin iken.

Chünki xitayning yer qanunida nahayiti éniq qilip, "Öy-mülük sodigerliri hem bashqa shirketlerning térilghu yerlirini herqandaq bahane bilen igiliwélishigha ruxset qilinmaydighanliqi" belgilen'gen iken.

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan déhqanlarning bildürüshiche, nöwette ghulja shehri etrapi yéziliridiki déhqanlarning baghliri mejburi sétiwélinipla qalmastin, belki déhqanlarning térilghu yerlirimu parnik yasap köktat östürüsh bahaniside "Déhqanchiliq mahirliri" namidiki xitay köchmenlirige 10 yilliq yaki 20 yilliq toxtam bilen sétip bérilishke bashlighan.

 Déhqanlarning inkas qilishiche, ghulja shehri etrapidiki bayanday, képekyüzi, rozimetyüzi, dadamtu, xenbing, tashköwrük qatarliq yézilarda hökümet da'iriliri parnik yasap köktat térishni ret qilghan bir qisim déhqanlarning yerlirini yilliq bahasi boyiche erzan bahalap mejburi sétiwélip, bu yerlerni xitay ölkiliridin déhqanchiliq mahirliri namida yötkep kélin'gen köchmenlerge parnik yasap köktat östürüsh üchün kötüre bérishke bashlighan.

Ili oblastliq hökümet torining ötken aydiki xewerliridin melum bolushiche, "12-5 Yilliq pilan" mezgilide ghulja shehri yene kéngeytip qurulush pilanlan'ghan. Xewerde kéngeytip qurulghandin kéyinki ghulja nopusining eng éhtiyajliq bolidighini kündilik köktat mesilisi ikenliki alahide otturigha qoyulghan.

Ziyaritimizni qobul qilghan Uyghurlarning bildürüshiche, nöwette kéngeytish pilanlan'ghan ghulja shehiride köpiyiwatqan nopus emeliyette, ili rayonidiki pilichixang qatarliq jaylardiki mol kömür kan bayliqi hem bashqa kan bayliqlirini échish üchün kéliwatqan xitay köchmenliri iken. Shunga, ghulja sheher etrapidiki yézilarda déhqanlargha mejburi halda parnik yasap, köktat térishke mejburlinishi emeliyette mushu xitay köchmenlirining köktatqa bolghan éhtiyajini qandurush üchün ikenliki muqerrer iken.

Ili oblastliq hökümet xewerliridimu bu xewer delillen'gen bolup, bultur qish peslidin buyan ghuljining sheher etrapidiki yézilardiki parniklarda östürülgen köktatlarning ghuljini köktat bilen teminleshke bashlighanliqi xewer qilin'ghan idi.

Uyghur weziyitini közetküchilerning qarishiche, ghulja sheher etrapidiki déhqanlarning térilghu yerlirini méwilik baghqa özgertishke hem déhqanlarning térilghu yerliride parnik yasap köktat östürüshke mejburlinishi, emeliyette xitay hökümitining ili rayonigha yenimu köpligen xitay köchmenlirini yerleshtürüsh éhtiyaji sewebidin iken.

Dunya Uyghur qurultiyi qatarliq Uyghur teshkilatliri bu heqte bayanat bérip, xitay hökümitining Uyghur élige köchmen yötkesh meqsitide Uyghur déhqanlirining yerlirini igiliwalghanliqini eyibligen idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet