Хитай һөкүмитиниң диний паалийәтләргә “миллий бөлгүнчилик” ниң асаси дәп зәрбә бериватқанлиқи ашкариланмақта

Хитай компартийисиниң юқири дәриҗилик әмәлдари җу вейчүн уйғур вә тибәт районидики кадирларниң динға ишинишиниң динни қорал қиливалған бөлгүнчиләргә зәрбә беришқа тосқунлуқ қилидиғанлиқини агаһландурди.
Мухбиримиз ирадә
2011.12.19
meschit-qizil-bayraq-305.jpg Ават наһийисидики мәсчиткә хитай дөлитиниң байриқини есиш көрүнүши. 2011-Йили 9-авғуст.
www.awtdj.gov.cn

Бүгүн хитай компартийиси мәркизи комитет әзаси җу вейчүн компартийә мәркизи комитетиниң һәптилик рәсмий журнили болған “әмәлийәт” журнилида мақалә елан қилип, динсизлиқниң партийә әзалирида болушқа тегишлик әң муһим бир өлчәм икәнликини тәкитлигән.

Җуниң баян қилишичә, һазир партийә әзалири ичидә динға ишинидиған вә шундақла диний паалийәтләргә актип қатнишидиған кишиләрниң сани барғансери көпийиватқан болуп, әгәр бу хил әһвал давам қиливәргән тәқдирдә  партийә ичидә бөлүнүшкә йол ачидикән, хитайчә алаһидиликкә игә сотсиялизм вә хитайниң муқим тәрәққий қилиши әмәлгә ашмайдикән. Җу вейҗүн, бу хил вәзийәтниң алдини елиш үчүн компартийә әзалириниң идийисидики бөлүнүшкә сәл қаримаслиқ, динға ишәнгәнләргә кәң қорсақлиқ қилмаслиқ керәк, дегән.

Җу вейҗүн сөзидә, хитайдики миллий районларниң, болупму уйғур вә тибәт районлиридики диний сиясәт үстидә алаһидә тохталған. У бу икки районда йүргүзүлүватқан диний бесим сияситини қоллап, динни чәкләшниң йоллуқлуқини илгири сүргән. У: “партийә мәркизи комитетиниң уйғур вә тибәткә охшаш миллий районларда, болупму бөлгүнчилик һәрикәтлиригә қарши күрәш елип бериливатқан сәзгүр районларда партийә әзалириниң динға ишинишини чәклиши һәргизму тасадипийлиқ әмәс” дегән.

У, партийә әзалири динға ишәнгән тәқдирдә буниң партийиниң күчини аҗизлаштуруветидиғанлиқини, болупму уйғур вә тибәткә  охшаш миллий районлардики динни өзигә қорал қилип туруп, бөлгүнчилик қилишқа урунуватқан ички һәм ташқи дүшмәнләр билән күрәш қилишқа пайдисиз вәзийәт яритидиғанлиқини әскәрткән.

Хитай һөкүмити болупму 11-сентәбир вәқәсидин кейин террорлуққа қарши күрәшни баһанә қилип туруп, әлқаидә тәшкилати билән мунасивити барлиқини илгири сүргән аталмиш диний радикалларниң уйғур елидә бөлгүнчилик паалийәтлири билән шуғуллиниватқанлиқини илгири сүрүш арқилиқ, уйғурлар үстидики диний бесимни һәссиләп ашурған иди. Җуниң юқиридики сөзлири хитай һөкүмитиниң дин миллий бөлгүнчилик хаһишини күчәйтиду, дәп қариғанлиқтин, миллий районларниң муқимлиқини сақлаш үчүн динға қарши җәң ачқанлиқини рошән йорутуп бәрмәктә. Инкаслардин мәлум болғандәк, болупму 2009-йилидики үрүмчи вәқәсидин кейин вәзийәттин қаттиқ чөчүгән хитай һөкүмити уйғурларниң диний паалийәтлирини тәқипкә елишни техиму күчәйткән. Ғулҗа вилайитидики мәлум бир наһийидин бизгә әһвал мәлум қилған киши нөвәттә өзи турушлуқ орундики диний бесим тоғрилиқ сөзләп өтти.

Гәрчә, хитай компартийиси мәркизи комитетиниң әмәлдари җу вейҗүн юқиридики баятида асасий қанунда хитайдики пуқраларниң динға ишиниш яки ишәнмәслик әркинликигә игилики бәлгиләнгәнлики, шуңа партийә әзаси болмиғанларниң диний әркинликиниң чәкләнмәйдиғанлиқини илгири сүргән. Әмма, уйғур елидин кәлгән инкаслар болса буниң әксичә, хитай һөкүмити һазир уйғур аяллириниң баш яғлиқидин, әрләрниң сақал-бурутлириғичә арилишидиған һалға кәлгән.

Юқиридики кишиниң баянлири динни, миллий мустәқиллиқ вә яки бөлгүнчилик хаһишиға асас яритип бериду, дәп қарайдиған хитай һөкүмитиниң уйғур елидә кадирларниң динға ишиниш әркинликини чәкләштин аллимуқачан һалқип, уйғурларниң диний вә миллий өрп-адәтлирини кәмситиш дәриҗисигә берип йәткәнликини, уйғурларниң инсаний һәқ-һоқуқлириниң қаттиқ дәпсәндә қилиниватқанлиқини ашкарилап бәрмәктә. Худди америкиниң диний ишлар доклатида ейтилғандәк, хитай һөкүмити “бөлгүнчилик, диний радикаллиқ вә террорлуқ” қа қарши күрәш баһанисидә уйғурларниң диний әркинликини тәқиб астиға елип, нормал диний паалийәтләрниму террор вә җинайи ишлар билән бир таяқта һәйдигәнликтин, хитай һөкүмитиниң райондики қаттиқ зәрбә бериш, қолға елиш, түрмигә солаш қатарлиқ бастуруш һәрикәтлириниң зади сиясий паалийәтчи, җинайәтчи, диний зат яки хәлқниң қайсисини нишан қилғанлиқини айриш интайин тәс.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.