Diyanet we exlaq ölchimi

Hazirqi zaman dindarliri ichide yüz bergen eng zor krizis diyanet bilen exlaq ikkisini bir - birige baghliyalmasliq, éniqraq éytqanda, shekliy ibadetlerni orundap qoyush bilen kupayilinip, exlaqiy tereplerge ehmiyet bermeslik yaki güzel exlaqningmu ibadet ikenlikini chüshenmesliktur.
Muxbirimiz ömerjan toxti
2009-02-26
Share

Shunga özini dindar dep sanaydighan bezi kishiler güzel exlaqta bashqilargha ülge bolushning ornigha, aldamchiliq, yalghanchiliq, saxtipezlik qatarliq nachar exlaqi seweblik özi mensup bolghan dinning, toghrisi musulmanliqning shenige dagh tekküzidu. Chünki ular besh perzge oxshash bezi muhim ibadetlernila din qataridin sanap kelgenliktin, "din - mu'amile" ikenlikini, " bizni aldaydighanlar bizdin emes" we " imani eng kamil adem eng exlaqliq bolghinidur" dégen hedislerning rohini bilmeydu.

Se'udi erebistanining medine munewwere shehiridiki islam uniwérsitétini püttürgendin kéyin mekkide ilmiy xizmetler bilen boliwatqan abdul'eziz ependi bu heqtiki söhbitimizni qobul qilghan idi.

Abdul'eziz ependi bilen söhbet

Abdul'eziz ependi diyanet bilen exlaq heqqide mundaq dédi:" birawning qandaq adem ikenliki, exlaqining qanchilik derijide ikenliki uning bashqilar bilen bolghan mu'amilisi arqiliq ipadilinidu. Kishilerge ularning tashqi qiyapitige, chiray sheklige yaki ibadetlirining köplükige qarap emes, peqet mu'amilisige qarap baha bergili bolidu. Islam dini musulmanlarni islam exlaqini ölchem qilghan halda pütün insaniyetke yaxshi mu'amile qilishqa, hetta haywanlarghimu rehim - shepqetlik bolushqa, shundaqla barliq mu'amililerde toghra, adaletlik, heqqaniy bolushqa chaqiridu. Chünki her qandaq bir jem'iyet kishilirining öz ara inaqliqi, xatirjem halda bextlik hayat kechürüshi shu jem'iyette yaxshi mu'amilining omumlishishigha baghliqtur. Wezipisini qétirqinip ixlas bilen orundash, bashqilarning ghémini yéyish we öz ara bir - birige köyünüsh qatarliq yaxshi adetlerning hemmisi yaxshi mu'amilining mehsulidur."

Din - mu'amilidur

Abdul'eziz ependi"din - mu'amilidur" dégen söz heqqide toxtulup mundaq dédi:" islam ölimalirining qedimdin biri tekrarlap kelgen " din - mu'amilidur"dégen sözige diqqitimizni aghdurghinimizda, musulmanchiliqta yaxshi mu'amilining qanchilik ehmiyetlik ikenlikini bilimiz. Buninggha asasen déyeleymizki, diyanet yaki dindarliq ibadetlerni orunlap qoyush bilenla emes, yürüsh - turush, exlaq we bashqilargha bolghan mu'amililerde ipadilinidu. Zamanimizda, tashqi qiyapitide diyanetlik körünidighan, emma ichki dunyasi buzuq kishilermu köp. Mesilen: islamning tashqi ibadetlirini toluq orundaydighan, besh wax namizini terk qilmaydighan, kishilerning közide eng dindar körünidighan, emma bashqilar bilen bolghan mu'amiliside bularning eksiche bolup, jorisigha we balilirigha qopal mu'amile qilidighan, etrapidikilerge chongluq qilidighan, uning bilen mu'amile qilghanlarni jaq toyghuzidighan, baghri qattiq ademler bar. Mundaqlar özlirini dindar we exlaqliq dep sanisimu. Allah ularni undaq sanimaydu."

Démek, diyanet mu'amile we exlaq bilen ölchünidu, yeni kimning diyanetlik ikenlikini uning köp namaz oqughanliqidin yaki köp sediqe bergenlikidin emes, belki uning bashqilargha qilidighan mu'amilisi we exlaqidin bayqighili bolidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet