Хитай һөкүмити қурбан һейтниң һарписида диний паалийәтләргә болған контроллуқни күчәйтмәктә


2005.01.10
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

heytkar-imami.jpg
Қәшқәр һейтгаһ мәсчитиниң имами муһәммәт имин (солдики) һейтгаһ җамасидә. 2003-Йили 17-сентәбир. AFP PHOTO/Frederic J. BROWN

Баш шитаби германийидики шәрқий түркистан учур мәркизиниң ақсу гезитиниң 30 – дикабир күнидики хәвирини нәқил кәлтүрүп ашкарилишичә, ақсуниң бай наһийиси йеқинда пүтүн наһийә бойичә аталмиш "диний радикаллар вә зораван террорчилар" ға зәрбә бериш һәрикити елип барған.

Мәзкур тәшкилатниң ақсу гезитиниң мәлуматлирини нәқил қилип көрситишичә, бай наһийилик сиясий- қанун комитети, җамаәт хәвпсизлик орунлири бирлишип, наһийиниң һәр қайси қатламлирини өз- ара туташтуридиған мудапиә сепини тәшкиллигән. Улар пүтүн наһийә бойичә аманлиқни сақлаш гурупписидин 251 ни қурған, һәмдә базар- йезиларда 10 аилә бирлишип, "үч хил күч" тин ортақ мудапиә көрүш, бир қорудикиләр бирлишип мудапиә көрүш қатарлиқ түзүмләрни орнатқан.

Биз бай наһийисидә елип бериливатқан "үч хил күч" тин мудапиә көрүш вә униңға зәрбә бериш һәрикитиниң тәпсилатини игиләш үчүн бай наһийилик сақчи идарисигә телефон қилдуқ. Зияритимизни қубул қилған бир нөвәтчи хадим, бу хил һәрикәтниң асаслиқи пуқраларниң диний еңи күчлүк болған булуң йезисини мәркәз қилип елип бериливатқанлиқини билдүрди вә мухбиримизниң бу һәқтики соаллириға җаваб бәрди.

Хизмәт гурупписи диһқанларниң өйидә йетип, идийә хизмити ишләп, уларниң идийисини өзгәртиду

Бай наһийилик сақчи идарисидики бу нөвәтчи хадим , наһийә даирилириниң, алақидар хадимларни деһқанларниң өйигә орунлаштуруп, уларниң идийисини өзгәртишни қурбан һейтқичә давамлаштуридиғанлиқини, әгәр көзлигән мәқсәткә йитәлмисә, бу һәрикәтни йәнә узартидиғанлиқини билдүрди.

Шәрқий түркистан учур мәркизиниң хәвәр қилишичә, хитай һөкүмити бай наһийисидила әмәс, бәлки қәшқәрниң йеңишәһәр наһийисидиму, һәр хил хизмәт гуруппилирини тәшкилләп, "үч хил күч" кә зәрбә бериш һәрикити намида, диний паалийәтләрни контрол қилмақта. Йеңишәһәр наһийисиниң мәлум бир йезисидин зияритимизни қубул қилған бир уйғур, йезидики вәзийәтниң җиддиләшкәнликини билдүрүп, мундақ диди:

Хитай һөкүмитиниң уйғур елидә йүргүзиватқан диний вә башқа сиясәтлири, ғәрб әллири вә хәлқара кишилик һоқоқ тәшкилатлири тәрипидин әйиплинип кәлгән иди. Америка ташқи ишлар минситирлиқи өткән йиллиқ кишилик һоқоқ доклатида, хитай һөкүмитиниң уйғурларниң сиясий вә диний һоқоқини дәпсәндә қилғанлиқини қаттиқ әйиплигән иди.

Дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси дилшат ришит әпәнди, хитай һөкүмитиниң қурбан һейтниң һарписида, шәрқий түркистандики диний паалийәтләргә болған контроллуқни күчәйтип, хәлқниң хатирҗәм қурбан һейт өткүзүшигә йол қоймиғанлиқини қаттиқ әйиплиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.