' Wetenperwer diniy zatlar ' ‏- xitay hökümitining meschitlerdiki saqchisi ‏

Xitay hökümiti yéqinqi yillardin buyan, Uyghur ilide qanunsiz diniy pa'aliyetlerning aldini élish dégen bahane bilen, keng kölemlik tutqun herikiti élip bériwatqan bolup, bu xil ehwal astida ata - anilar baliliri üchün diniy mekteplerde telim - terbiye alghan "wetenperwer diniy zat" dégen namdiki kinishkini béjirishke mejbur bolmaqta iken.
Muxbirimiz mihriban
2009.06.09
Uyghur-din-mollam-305 Uyghur mollilardin birining meschittiki körünüshi.
AFP Photo

Igilishimizche, Uyghur ilidiki élidiki meschitlerde imamliq qilidighan diniy zatlargha qarita " wetenperwer diniy zat " dégen kinishkini béjirish shertini yolgha qoyulghili uzun yillar bolghan bolup, hazirqi ehwalda kinishkisi yoq kishilerning meschitlerde imam bolushigha yol qoyulmighan.

Diniy mektepte oqutqan oghli uchun, "wetenperwer diniy zat " kinishkisi béjirishke mejbur bolghan bir dada, radi'omizning Uyghur bölümige téléfon qilip ehwal inkas qildi.

Uning inkas qilishiche hazir, ghulja teweside ehwal jiddiy bolup, diniy telim - terbiye alghan yashlar qattiq sürüshte qilinidiken, shunga u oghlining kéyinki chaghlarda awarichilikke uchrimasliqi uchun, " wetenperwer diniy zat" namidiki qanunluq diniy telim - terbiye élish kinishkisini béjirishke mejbur boptu.

Hazir Uyghur ilide, xitay hökümet da'iriliri Uyghurlarning diniy telim - terbiye élishidin qattiq ürkigen bir weziyet shekillen'gen bolup, kishilerning meschittin bashqa jaylarda diniy telim - terbiye élip bérishi qattiq cheklen'gen.

Olimpik mezgilide ghulja tewesidin tutulghan 12 balining ustidin "qanunsiz diniy pa'aliyet bilen shughullandi, döletni parchilash qestide boldi " dep jaza höküm qilin'ghan bolup, ular peqet a'ililerde diniy telim - terbiye élip barghanliqi üchünla xitay hökümiti teripidin shu qeder éghir jazagha tartilghan idi.

Undaq bolsa xitay hökümiti kinishke tarqatqan bu imamlar xelqning étirap qilishigha érishelidimu ? xelq ulargha qandaq baha bermekte ?

Ziyaritimizni qobul qilghan bir Uyghur déhqan "wetenperwer diniy zat" kinishkisi bar imamlar heqqide öz köz qarishini bayan qilip, ularni hökümetning meschitlerdiki paylaqchisi dep bayan qildi.

Bu kishi öz sözide, xelqning hökümet belgiligen bu xil imamlarni emeliyette qarshi almaydighanliqini, bu xil kishilerning xelqtin ayrilip qalghanliqini bayan qildi.

Amérikidiki Uyghur kishilik hoquq pa'aliyetchisi élshat ependi wetenperwer diniy zatlarning emeliyette, xitay hökümitining kommunistik idiyisini muqeddes islam diniy üstige qoyghuchi diniy munapiqlar ikenlikini tekitlidi.

Ilshat ependining qarishiche, wetenperwer diniy zatlar emeliyette,xitay hökümitining Uyghur xelqi ustidin paylaqchiliqqa qoyulghan meschitlerdiki yene bir türküm diniy ton'gha orunuwalghan saqchiliri bolup, shunga Uyghur xelqi bu xil kishilerdin bizar iken.
 

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.