Дуня сода тәшкилати америка - хитай әқлий мүлүк давасиға һөкүм чиқарди

21 - Декабир күни, дуня сода тәшкилати, "хитайниң йиллардин буян америка қатарлиқ ғәрб дөләтлириниң әқлий мүлүк таварлириға қарита чәклимә қоюши қанунсизлиқ" дәп қарар мақуллап, хитайниң наразилиқ әрзини рәт қилди.
Мухбиримиз миһрибан
2009-12-22
Share
Xitaydiki-saxta-mal-saxta-CD-305.jpg Сүрәт, хитайда қолға чүшкән қанунсиз ишләнгән vcd, dvd вә cd пластинкилиридин бир көрүнүш.
AFP Photo

Шуниң билән хитайни, бу йил 8 - айда дуня сода тәшкилати тәрипидин чиқирилған қарарға әмәл қилип, хитайниң америкидин импорт қилинидиған, кино, китаб, журнал қатарлиқ әқлий мүлүк таварлириға қарита йүргүзүп келиватқан тәкшүрүш вә чәклимиләрни бикар қилишни тәләп қилди.

Узун йиллардин буян, хитай һөкүмити америкиниң мәдәнийәт базиридики мәһсулатлирини импорт қилишқа нисбәтән, қаттиқ чәклимиләрни қоюп келиватқан болуп, хитай мәдәнийәт базарлирида америкида ишләнгән кино, музика пластинкилири, китаб - журнал қатарлиқларниң наһайити аз нисбәтни игилиши, әксичә америкида ишләнгән кино, музика қатарлиқларниң хитайдики мәдәнийәт әткәсчилири тәрипидин оғурлинилип, қанунсиз һалда көчүрүлүп хитай базарлирида әрзан баһада сетилиши америка мәдәнийәт саһәсидики сода ширкәтлириниң қаттиқ наразилиқини қозғап келиватқан иди.

Түнүгүндин бу қарар чиқирилғандин кейин америка мәтбуатлирида бу қарар һәққидә хәвәр анализлири берилишкә башлиған болуп, америка сода тәшкилатиниң вәкили керкил түнүгүн вашингтонда бу қарар һәққидә баянат берип, "бу америка сода саһәсиниң бир ғәлбиси дейишкә болиду," дәп көрсәтти.

Керкил дуня сода тәшкилатиниң бу қарарини алқишлайдиғанлиқини билдүрүп мундақ деди: "бүгүн америка бир зор ғәлибигә еришти десәк болиду. Дуня сода тәшкилати хитайниң америкида ишләпчиқирилған кино, музика, д в д пластинкилири, китап -жорналларға қарита узундин буян чәклимә қоюп келишини қанунсиз қилмиш дәп қарар чиқарди. Биз дуня сода тәшкилатиниң хитайниң сияситини рәт қилған бу қараридин толиму хушал болдуқ."

Америка кино бирләшмисиниң хадими грек фурәйзи әпәнди америка авази радио истансисиниң зияритини қобул қилғинида бу қарарниң мақуллиниши америка кино саһәсиниң узун муддәтлик күришиниң нәтиҗиси дәп қарайдиғанлиқини билдүрүп мундақ дегән: "бу америкиниң кино саһәси үчүнму бир зор ғәлибә дейишкә болиду. Биз америкиниң кино - мәдәнийәт саһәсидикиләр узун муддәт күрәш қилиш, тиришчанлиқ көрситиш арқилиқ бүгүнкидәк ғәлибини қолға кәлтүрдуқ.Бизниң мәқситимиз мәдәнийәт сода базиридики барлиқ тосалғуларни бузуп ташлаш. Бүгүн дуня сода тәшкилати бу қарарни чиқирип бизниң бу йиллардики әмгикимиз үчүн бир абидә тикләп бәрди."

Америка мәдәнийәт саһәсидикиләр 2007 - йили 4 - айдин башлап, хитай һөкүмитиниң әқлий мүлүк базириға чәклимә қоюп, америкиниң мәдәнийәт саһәсидики таварлириға нисбәтән қаттиқ бәлгилимиләр чиқирип, америкиниң кино, музика вә китаб журналлириниң хитайда сетилишиға тосқунлуқ қиливатқанлиқи үстидин дуня сода тәшкилатиға әрз сунған иди.Кейин явропа иттипақиға әза дөләтләр һәм мексикиму америкиниң әрзигә аваз қошуп хитайниң әқлий мүлүк базириға чәклимә қойғанлиқи үстидин әрз қилған иди.

Әйни чағда америка хитайниң әқлий мүлүк базириға чәклимә қоюшини төвәндики 3 нуқтидин әйиблигән.

1. Хитай чәтәл ширкәтлириниң һәм шәхсләрниң хитайға китаб һәм аилә мәдәнийәт буюмлиридин д в д, үналғу лентилири, синалғу филимлири һәм киноларниң хитай базириға киришини чәклиди. Бу дуня сода тәшкилатиниң бәлгилимисигә хилап.

2. Хитай чәтәл ширкәтлириниң интернет арқилиқ мәдәнийәт буюмлирини сетишини чәкләп интернет қамили йүргүзүватиду.Хитай чәтәлниң д в д пластинкилириға қарита қаттиқ тәкшүрүш түзүмини йолға қоюватиду. Бу хитайниң дуня сода тәшкилатиға әза болуп киргән чағдики вәдисигә хилап болуватиду.

3. Хитай импорт қилишқа қошулған бәзи әқлий мүлүк мәһсулатлири базарға селиништин илгириму, хитай хитайниң ичидики мәһсулатларға қариғандиму көп болған чәклимиләрни вә тәкшүрүшләрни йолға қоюп, мәзмунларға қарита чәкләш, қулуплаш тәләплирини оттуриға қойди. Буму дуня сода тәшкилатиниң әқли мүлүк сода қануниға хилап болуп, хитай 1994 - йили өзи қол қойған дуня сода тәшкилатиниң әһдинамисигә хилаплиқ қилди.

Америка қатарлиқ ғәрб демократик дөләтлириниң бу әрзини қобул қилған дуня дода тәшкилати, 2009 - йили 8 - айниң 12 - күни қарар мақуллап, хитайни америка әқлий мүлүк базириға қаратқан чәклимиләрни бикар қилишқа чақирған иди. Әмма хитай һөкүмити хитайниң америка қатарлиқ дөләтләрниң әйибләшлирини орунсиз дәп әйибләп, әқлий мүлүк мәһсулатлирини импорт қилишқа қойған чәклимилирини орунлуқ дәп қарайдиғанлиқиниң сәвәблирини оттуриға қоюп, дуня сода тәшкилатиға наразилиқ әрзи сунған иди.

Хитай наразилиқ әрзидә өзини ақлап, хитайниң мәдәнийәт базирида импорт қилинидиған мәһсулатларға қарита чәклимә қоюшниң орунлуқ икәнликини мундақ шәрһлигән иди: "1 - дин, хитайниң чәтәл ширкәтлириниң китаб вә електронлуқ мәһсулатлар һәм кинолириға чәклимә қоюши, хитайниң әхлақи әнәнисини қоғдиғанлиқтин болуватиду; 2 - дин, хитай һазир хитай вә чәтәлләр шерикчиликидики нурғунлиған үн - син буюмлириниң хитайда сетилишиға йол қойди, пәқәт интернет арқилиқ тарқитилип сетилишини чәкләватиду; 3 - дин, хитайниң чәтәлләрниң кино, д в д қатарлиқ мәһсулатлириға чәклимә қоюшидики сәвәб бу мәһсулатлар тавар мәһсулатлири саһәсигә кирмәйду, шуңа хитай бу мәһсулатларниң хитайда чәклимисиз сетилиш мәсулийитини үстигә алалмайду."

Һалбуки дуня сода тәшкилати түнүгүн хитайниң наразилиқ әрзидә оттуриға қойған сәвәблирини һәммисини орунсиз дәп қарап, 2009 - йили 8 - айниң 12 - күни чиқирилған қарарни күчкә игә дәп җакарлап, хитайни кейинки 30 күн ичидә, дуня сода тәшкилатиниң қарарини қобул қилиш тоғрисида ипадә билдүрүшини тәләп қилди. Америка сода вәкили дуня сода тәшкилатиниң бу қарариға нисбәтән әгәр хитай йәнә рәт қилиш позитсийисидә болидикән, у һалда америка тәрәпниң дуня сода тәшкилатидин хитай маллириға ембарго қоюшни тәләп қилидиғанлиқини билдүрди.

Бүгүнгә қәдәр америка дуня сода тәшкилатиға хитай мәһсулатлиридин 8 түри үстидин әрз сунған болуп,дунядики һәрқандақ бир дөләтниң хитай таварлири үстидин сунған әрзидин көп. Хитайму америка үстидин 6 түрдә әрз сунған.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт