Дуня мутәхәссислириниң уйғур миллий һәркитигә бәргән тәклип - пикирлири

Бу йил 21 ‏ - апрелдин 24 ‏ - апрелғичә германийә пайтәхти берлинда уйғур рәһбәрлирини тәрбийиләш семинари өткүзүлгән иди. Нөвәттә йиғинға қатнашқан уйғур паалийәтчилири йиғин роһини өзлири турушлуқ дөләтләрдики уйғур паалийәтчилиригә, аммиға йәткүзмәктә. Йиғин қатнашчилиридин көрәш атахан әпәнди түнүгүн, берлин семинаридин бәзи учурлар намлиқ мақалә елан қилип йиғин тәсиратини баян қилди.
Мухбиримиз шөһрәт һошур хәвири
2008-05-05
Share
german-tashqi-nooka-305 Ноока әпәнди сөзидә, уйғур мәсилиси, униң һәл қилиш йоллири вә германийә һөкүмитиниң уйғур мәсилисигә болған көз қарашлири қатарлиқ темилар һәққидә тохталди.
RFA Photo

 " Күчлүк дөләтләрниң һимайисини қолға кәлтүрүш шәрт "

Күрәш атаханниң мақалисдә баян қилинишичә, семинарда бирләшкән дөләтләр тәшкилати, вакаләтсиз милләтләр тәшкилати, явропа иттипақи, оксфорд университети қатарлиқ сиясий, илмий вә аммивий қурулушларниң мутәхәссислири уйғур паалийәтчилиригә хәлқара қанунлардики милләтләрниң өз тәқдири өзи бәлгиләш һоқуқи һәққидә дәрс бәргән.

Семинарда мутәхәссисләр, " хәлқара қанунлар вә өз тәқдирини өзи бәлгиләш һоқуқи һәққидә чүшәнчиләр; аптономийә, федератсийә, конфедератсийә аталғулириға изаһат вә өрнәкләр; миллий территорийә вә хәлқарадики вакаләтчилик; миллий кимлик вә униң йәршари характерлик инкаси; дөләт һалқиған миллий һәрикәтләр вә уларниң роллири; шәрқи темур, ғәрбий сахара мәсилилири үстидә селиштурма, асия вә ислам дунясида милләтчиликниң баш көтүрүлүши қатарлиқ темиларда ликсийә сөзлигән.

Күрәш атаханниң билдүрүшичә, мутәхәссисләр, милләтләрниң оз тәқдирини өзи бәлгиләш һоқуқини ялғуз дәрт ейтиш билән қолға кәлтүргили болмайдиғанлиқини, үзлүксиз күрәш вә тохтавсиз бәдәл төләш керәкликини әскәрткән. Күрәш қилғанда орунсиз бәдәл төләштин сақлинишни, дуняға хата тәсир бериштин һәзәр әйләшни тәвсийә қилған.

Мутәхәссисләр йәнә, йеқинқи йүз йиллиқ дуня тарихида һеч бир милләтниң өз күчигила тайинип мустәқил болмиғанлиқини, дунядики күчлүк дөләтләрниң һимайисини қолға кәлтүрүшниң шәрт икәнликини әскәрткән, әмма йәнә, һеч бир күчлүк дөләтниң өз миллий ирадисини дуняға көрсәтмигән бир милләткә ярдәмму қилмиғанлиқини мисаллар
girmanye-parlnt-ezaliri-200
Рабиә қадри ханим вәкилләргә сөздә.
Арқилиқ чүшәндүргән. Хәлқараниң һимайисини қолға кәлтүрүш үчүн, иттипақлишишқа болидиған барлиқ күчләр билән иттипақлишиши, артуқ дүшмән тепивелиштин сақлиниши тәвсийә қилинған. Мутәхәссисләр ликсийилиридә йәнә, милләтләрниң өз тәқдирини өзи бәлгиләш һоқуқи аҗизлар үчүн бир тузақ, күчлүкләр үчүн бир пурсәт дәп билдүргән.

" Уйғурлар дөләт қуруш иқтидариға игә бир милләт "

Мутәхәссисләр йәнә, уйғурлар өз тәқдирини өзи бәлгиләш һоқуқини қолға кәлтүрүш үчүн, өзлириниң миллий һәрикәттики тәхирсизликини дуняға көрситиш керәк дәп билдүргән, әмма буниң конкрет чарә - тәдбирлирини уйғур паалийәтчилириниң өзлириниң ойлинишиға һавалә қилған.

Күрәш атаханниң билдүрүшичә, мутәхәссисләр, бүгүн дуняда давам қиливатқан миллий мустәқиллиқ һәрикәтлири ичидә уйғур миллий һәрикитигә үмид билән қарайдиғанлиқини билдүргән, уйғурларниң тарихи, мәдәнийити вә һазир давамлаштуруватқан күриши уйғурларниң дөләт қуруш вә дөләт башқуруш иқтидариға, һәққигә игә бир милләт икәнликини көрситиду дәп билдүргән. Улар йәнә бу қарашлириниң өзлириниң шәхсий қариши икәнликини, бу пикирни дуняға етирап қилдуруш үчүн уйғурларниң тәшкиллик, пиланлиқ, җәсур вә ақиланә йол таллиши керәкликини баян қилған.

Мутәхәссисләр ликсийилиридә йәнә, шәрқи түркистанда йеқинқи 20 йил ичидә йүз бәргән қораллиқ қаршилиқ һәрикәтлирини хитай баян қилғинидәк терорлуқ яки радикал һәрикәт дәп қаримайдиғанлиқини, әксичә зулумға қарши инкас дәп тонуйдиғанлиқини билдүрүп өткән.

" Уйғурлар мустәмликә милләт катигорийисигә мәнсуп "

Күрәш атаханниң билдүрүшичә, мутәхәссисләр ликсийилиридә йәнә, дуняда мустәқиллиқ тәләп қиливатқан милләтләрниң аз санлиқ милләт, йәрлик хәлқләр вә мустәмликә милләт дегән үч катигорийигә айрилидиғанлиқини, буларниң ичидә, мустәмликә милләт болуп тонулушниң миллий һәрикәтниң йолини асанлаштуридиғанлиқини билдүргән.

Уйғурларни мустәмликә милләт катигорийисигә мәнсуп дәп билдүргән мутәхәссисләр, уйғурлар бу сиясий орнини дуняға тонутуш үчүн, тәшвиқат, тәтқиқат вә нәшрият ишлириниму җанландуруши керәкликини баян қилған.

Юқирида биз силәргә берлин семинарида оттуриға қоюлған пикирләр һәққидә, язғучи күрәш атаханниң мақалиси вә зияритимиз җәрянидики сөзлиригә асасән мәлумат бәрдуқ.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт