Д у қ хәлқарани уйғурларға қаритилған өлүм җазасини бикар қилиш үчүн хитайға давамлиқ бесим ишлитишкә чақирди

23 - Авғуст күни ечилған, хитайниң мәмликәтлик 16 - нөвәтлик хәлқ қурултийида, иқтисадий җинайәтләргә қарита өлүм җазаси беришни бикар қилиш лайиһиси сунулди. Бу лайиһә елан қилинғандин кейин, хәлқара җәмийәттә күчлүк инкас қозғиди.
Мухбиримиз миһрибан
2010-08-23
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Сүрәттә, хитай өлүмгә буйриған уйғур йашларниң бири.
Сүрәттә, хитай өлүмгә буйриған уйғур йашларниң бири.
www.uyghuramerican.org Дин елинди.

Дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси дилшат ришитму зияритимизни қобул қилип, бу лайиһиниң хитайдики өлүм җазасини азайтишта түрткилик рол ойнайдиғанлиқини илгири сүрүш билән биллә, хәлқара җәмийәтни нөвәттә уйғур елидә иҗра қилиниш нисбити әң еғир болуватқан "сиясий җинайәт билән әйибләнгән уйғур сиясий актиплириға өлүм җазаси бериш"ни чәкләштә хитай һөкүмитигә давамлиқ бесим ишлитишкә чақирди.

Хитай мәмликәтлик хәлқ қурултийи тәрипидин сунулған бу лайиһидә, бир қисим иқтисадий җинайәтләргә қаритилған өлүм җазасини бикар қилиш тәклипи сунулған. Лайиһидә мәдәний ядикарлиқларни, қәдимий қәбриләрни, қиммәт баһалиқ кан байлиқлирини, дөләт тәрипидин қоғдилидиған явайи һайванларни оғрилап сетиш җинайити, парихорлуқ, чириклик, баҗ оғрилаш, сахта талон ясаш қатарлиқ 13 хил иқтисадий җинайәт билән әйибләнгүчиләргә берилидиған өлүм җазасини әмәлдин қалдуруш тәләп қилинған.

Хитайниң шинхуа агентлиқиниң хәвиридә, өлүм җазаси бикар қилиниш тәләп қилинған бу 13 хил иқтисадий җинайәт, хитайда өлүм җазаси иҗра қилиниватқан җинайәт түрлириниң 19.1%Ни игиләйдиғанлиқини билдүргән.

 Бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң асия ишлири бөлүминиң муавин башлиқи боб кәсирин америка авази мухбириниң зияритини қобул қилип, хитайниң өлүм җазасиға түзитиш киргүзүш тәклип лайиһисини қарши алидиғанлиқини, әмма лайиһидә оттуриға қоюлған 13 хил җинайәтниң әслидинла өлүм җазаси интайин аз иҗра қилиниватқан түрләр икәнликини, хитайниң нөвәттә иҗра қилиниватқан башқа түрләрдики өлүм җазалириниму қәдәмму - қәдәм бикар қилиши керәкликини билдүргән.

Дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси дилшат ришит әпәнди, бу лайиһиниң гәрчә хитайдики өлүм җазасини азайтишта түрткилик рол ойниши мумкинликини илгири сүрүш билән биллә, парихорлуқ һәм чирикликтә чекигә йәткән хитай әмәлдарлирини қоғдап қелиш ролини ойниши мумкинликини оттуриға қойди.

Франсийә агентлиқиниң хәвиридә, хитайда һәр йили оттура һесаб билән нәччә он миң кишигә өлүм җазаси берилидиғанлиқи, бу йилларда түрлүк сиясий җинайәтләр билән әйиблинип, өлүм җазасиға һөкүм қилиниватқан сиясий актипларниң сани барғанчә ешиватқанлиқи оттуриға қоюлған.

Дилшат ришит әпәнди йәнә, нөвәттә шәрқий түркистанда, хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаритилған өлүм җазасини барғанчә көпәйтиватқанлиқини билдүрди.

Бултур "5 - июл үрүмчи вәқәси"дин кейин уйғур аптоном районлуқ қанун даирилири, вәқәдә җинайи җавабкарлиқи бар дәп әйиблигән уйғурларниң зор көпчиликигә өлүм җазаси һәм муддәтсиз қамақ җазасиға охшаш еғир җазаларни һөкүм қилған болуп, хитай даирилириниң бу қилмиши дуня җамаәтчиликиниң әйиблишигә учриған иди.
 
Дилшат ришит бу һәқтә тохтилип, хәлқара җәмийәтни, уйғурларниң өлүм җазасиға һөкүм қилиниш әһвалиға йеқиндин диққәт қилип, нөвәттә уйғур елидә иҗра қилиниш нисбити әң юқири болуватқан "сиясий җинайәт билән әйибләнгән уйғур сиясий актиплириға өлүм җазаси бериш"ни чәкләштә, хитай һөкүмитигә давамлиқ бесим ишлитишкә чақирди.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

 
Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт