Exlaqni özgertishning eng önümlük charisi - terbiye

Exlaqni islah qilip, uni yaxshiliq terepke özgertishning eng charisi telim - terbiye ikenlikide shek yoq. Chünki terbiye bilen meshq ademlernila emes, belki eng wehshiy, yirtquch haywanlarnimu öy haywanlirigha oxshash köndürüsh küchige ége. Mesilen: sérk oyuni körsitidighanlar tebi'iti wehshiylik bilen tolghan shirni köndürülgen haywan'gha özgerteleydu we insanlargha chéqilmaydighan halgha keltüreleydu. Insanlar délfinni meshq qildurush arqiliq kichik balilarmu uningdin qorqmastin birge tamasha qilidighan halgha keltüreleydu.
Muxbirimiz ömerjan
2010-03-18
Share
Din-we-hayat-kitap-305.jpg Süret, 'din we hayat (1600 soalgha jawab)' namliq kitabning maqawa körünüshi.
RFA Photo / Erkin Tarim

Insandiki exlaq öginish qabiliyiti

”islam ‬exlaqi” ‬namliq ‬eserning ‬aptori ‬abdurahman ‬hebenneke ‬mundaq ‬dep ‬yazidu: “ ‬Özide ‬güzel ‬exlaqlarni ‬yétildürüsh ‬üchün ‬tebi'iy ‬qabiliyet ‬bolghan ‬her ‬qandaq ‬eqilliq ‬insan ‬exlaqini ‬islah ‬qilish ‬yolida ‬tirishchanliqla ‬körsitidiken, ‬u ‬choqum ‬güzel ‬exlaqlani ‬hasil ‬qilalaydu. ‬Mesilen: ‬tiz ‬achchiqlinidighan ‬adem ‬achchiqi ‬kelgende ‬özini ‬tutuwalidighan ‬éghir ‬bésiqliqni ‬hasil ‬qilish ‬üchün ‬bel ‬baghlap ‬tirishchanliq ‬körsetse, ‬terbiye ‬yoli ‬bilen ‬u ‬choqum ‬éghir ‬bésiqliqni ‬hasil ‬qilalaydu. ‬Eng ‬uchigha ‬chiqqan ‬shexsiyetchi ‬ademmu ‬eger ‬uningda ‬séxiyliqqa ‬adetlinish ‬üchün ‬tebi'iy ‬qabiliyet ‬we ‬tebi'iy ‬teyyarliq ‬bolup, ‬séxiyliqqa ‬adetlinish ‬üchün ‬chin ‬irade ‬tiklise, ‬terbiye ‬yoli ‬bilen ‬u ‬choqup ‬séxiyliqqa ‬adetlinidu ‬we ‬séxiyliqtin ‬ibaret ‬bu ‬güzel ‬exlaqni ‬özide ‬yétildüreleydu. ‬Mundaq ‬bir ‬shexsiyetchi ‬adem ‬birdinla ‬bashqilarning ‬menpe'etini ‬közlep, ‬öz ‬menpe'etidin ‬kéchish ‬derijisige ‬yételmisimu, ‬u ‬bashqilargha ‬öteshke ‬tégishlik ‬heq - hoquqlarni ‬ada ‬qilishi ‬üchün ‬yéterlik ‬miqdarda ‬séxiyliqni ‬yétildüreleydu. ‬Bashqa ‬exlaqiy ‬peziletlerning ‬hemmisi ‬buninggha ‬oxshash ‬bolup, ‬özide ‬tebi'iy ‬qabiliyet ‬bolush ‬sherti ‬bilen ‬hasil ‬qilish ‬yolida ‬tirishqan ‬her ‬qandaq ‬adem ‬choqum ‬uni ‬hasil ‬qilalaydu. ‬Bu ‬insanning ‬qolidiki ‬ish. ”

Özini ‬terbiyileshni ‬bilmigen ‬insan ‬bashqilargha ‬ülge ‬bolalmaydu

Aptor ‬yene ‬mundaq ‬dep ‬yazidu:“ ‬Özini ‬terbiye ‬bilen ‬islah ‬qilish, ‬özide ‬güzel ‬exlaqni ‬yétildürüsh ‬ishigha ‬ehmiyet ‬bermigen ‬insan ‬nurghunlighan ‬yaxshiliqlardin ‬quruq ‬qalghanning ‬sirtida, ‬a'ilisidikilerge, ‬dostlirigha, ‬xizmetdashlirigha ‬we ‬yurt - jama'etke ‬ülgilik ‬adem ‬bolushtin ‬mehrum ‬qalidu. ‬Insan ‬birer ‬sahede ‬bolsimu ‬bashqilargha ‬ülge ‬yaritalmisa, ‬uning ‬insanliqining ‬ehmiyiti ‬bolmay ‬qalidu ‬we ‬yoqap ‬ketse ‬izdenmeydighan, ‬bolsa ‬étibar ‬bérilmeydighan ‬ehmiyetsiz ‬insan ‬bolup ‬qalidu. ‬Allah ‬ta'ala ‬her ‬bir ‬insan'gha ‬bashqisida ‬bolmighan ‬alahidilikni ‬we ‬peziletni ‬ata ‬qilghan ‬bolup, ‬köpligen ‬kishiler ‬özliridiki ‬bu ‬alahidilikni ‬hés ‬qilmaydu, ‬özidiki ‬yoshurun ‬peziletni ‬bilmeydu, ‬bu ‬sewebtin ‬ularni ‬otturigha ‬chiqirip, ‬özini ‬ispatliyalmaydu. ‬Eger ‬her ‬bir ‬kishi ‬özini ‬tekshüridighan ‬bolsa, ‬özidiki ‬qingghirliqlarni ‬tapalighandek, ‬özidiki ‬alahidiliklerni ‬we ‬peziletlerni ‬tapalaydu. ‬Eger ‬insan ‬exlaqidiki ‬qingghirliqlarni ‬tüzitish ‬üchün ‬tirishmastin, ‬özini ‬we ‬exlaqini ‬öz ‬yoligha ‬qoyuwetse, ‬qiyamet ‬küni ‬bu ‬mes'uliyetsizliki ‬seweblik ‬jawabkarliqqa ‬tartilidu.”

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet