Bir gérman muxbirining xitay axbarat wasitiliri toghrisida éytqanliri

Gérmaniyidiki w d r téléwiziye qanilining ixtiyariy muxbiri kirstén rulf xanim xitay merkizi téléwiziye istansisini bir yérim ay közetkendin kéyin, xitay axbarat wasitilirining xelqni qandaq exmeq qilidighanliqi toghrisida toxtalghan.
Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2011.12.27
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Xitay-axbarat-erkinliki-derijisi-305.jpg Süret, www.rsf.org Din élinghan bolup, sürette, xitayning we bashqa döletlerning 2009 - yilliq axbarat erkinlik derijisi körsitilgen.
www.rsf.org Din léindi.

Gérmaniye dolqunliri radi'osi 25-dékabir küni frankfurt gézitide élan qilin'ghan “Xitay téléwiziye qanalliri xelqni qandaq exmeq qilidu?” namliq maqalini köchürüp élan qildi. Maqalide körsitilishiche, gérmaniyidiki w d r téléwiziye qanilining ixtiyariy muxbiri kirstén rulf xanim xitay merkizi téléwiziye istansisida bir yérim ay turush jeryanida, xitay hökümet da'irilirining axbarat wasitilirini qandaq tizginleydighanliqini, uni xitay hökümet menpi'eti üchün qandaq xizmet qilduridighanliqini, selbiy xewerlerge qandaq pozitsiye tutidighanliqini öz közi bilen körgen. U “Xitay téléwiziye qanalliri xelqni qandaq exmeq qilidu?” namliq maqalide, xitayning sirtqa bolghan teshwiqatta asasliqi dölet iqtisadi kérim sewiyisining éshishi bilen tashqi siyasetni bazargha salidighanliqini, ichki teshwiqat jehette bolsa, yalghan xewerler bilen xelqni aldaydighanliqini bayan qilghan.

Kirstén xanim misal üchün pakistan toghrisidiki xewer heqqide toxtilip, xitay axbarat wasitilirining pakistanni dawamliq térrorchilarning uwisi dep teshwiq qilidighanliqi, pakistanda hakimiyet béshida turuwatqan shexslerningmu shübhilik ikenlikini ilgiri süridighanliqini, del eksiche, pakistan teshwiqat wasitilirining xitay toghrisida dawamliq ijabiy xewerler élan qilidighanliqini, xitayni eng yaxshi hemrah dep kökke kötüridighanliqini éytqan. U yene afriqa toghrisidiki xewerler üstide toxtilip, gherb ellirining afriqini namrat rayon, gherb ellirining yardimige mohtaj quruqluq dep chüshinidighanliqini, xitayning bolsa, afriqa ellirini pütmes-tügimes tebi'iy bayliqlar bazisi, u yerde junggoning zor menpe'etliri bar dep toxtimay sözleydighanliqini tilgha alghan. Xitay hökümitining afriqa ellirige 100 kishilik muxbirlar qoshunini ewetkenlikini, bu muxbirlarning xitayning tashqi siyasiti we iqtisadi menpe'iti üchün xizmet qilidighanliqini tekitligen.

Gérman muxbiri kirstén xanim yene, xitay hökümitining herbir utuqni nahayiti köptürüp teshwiq qilidighanliqini, dunyagha échiwétilgen, zamaniwi junggo obrazini namayan qilishqa kücheydighanliqini, eksiche, xitayda yüz bergen weqelerni nahayiti ustiliq bilen yépip ötüp kétidighanliqini yaki qet'iy élan qilmaydighanliqini éytqan. U sözide xitayda yüz bergen poyiz soqulup kétish weqesi toghrisidiki xewerlerning teshwiqatini misalgha élip, xitayning bu jehette ilgiri gérmaniyide yüz bergen bir qétimliq poyiz weqesini hedep misalgha élip, xitaydiki weqening éghirliq salmiqini yoqitishqa urun'ghanliqini eskertken. Xitayda axbarat wasitiliri üchün mutleq cheklen'gen rayonlar barliqi, mesilen؛ dalay lama toghrisidiki herqandaq ijabiy teshwiqatqa yol qoymasliq, 1989-yili yüz bergen tyen'enmin weqesini qet'iy tilgha almasliq qatarliq axbarat organliri boysunushqa tégishlik méni qilin'ghan rayonlarningmu mewjutluqini tekitligen.

Gérman muxbiri kirstén xanimni heyran qaldurghan nerse؛ xitaydiki intérnét qamali bolghan. Xitaydiki herbir tor ezasining mutleq nazaret astigha élin'ghanliqi, torda pikir bayan qilghuchilarning xataliq sadir qilghan haman tutup kétilidighanliqi, xitay hökümitining bu sahege nahayiti zor küch serp qilghanliqi otturigha qoyulghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.