"Асия һәптилик журнили" мухбири ғәйрәт ниязни зиярәт қилиш җәрянини ашкарилиди

"Асия һәптилик журнили" мухбири ли йоңфең 30 - июл " ғәйрәт ниязни зиярәт қилиш җәряним" намлиқ мақалә елан қилип, хитай һөкүмитини ғәйрәт ниязға төһмәт қилиш билән әйиблиди.
Мухбиримиз миһрибан
2010.08.03
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Мәзкур мақалә хитай даирилири 23 - июл "шинҗаң иқтисад гезити"ниң мухбири ғәйрәт ниязни " дөләт бихәтәрликигә тәһдит салған" дегән җинайәт билән 15 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилғандин кейин елан қилинди.

Мухбир мақалисидә, "5 - июл үрүмчи вәқәси", 8 - айлардики "йиңнә санҗиш вәқәси" вә "3 - сентәбир хитайлар намайиши" мәзгилидә ғәйрәт нияз билән өткүзгән сөһбәтлири һәмдә әйни чағда өзи игилигән бәзи әһвалларни баян қилған.

Мақалидә, уйғур аптоном район даирилириниң мухбир ғәйрәт ниязни " чәтәл мухбирлириға дөләт мәипийәтликини ашкарилиған"," дөләт бихәтәрликигә тәһдит салған" дегән җинайәтләрни артип, уни 15 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилишиниң бимәнилик икәнлики оттуриға қоюлған.

Мухбир, ғәйрәт нинязниң зиярәт җәрянида, районда йүз бәргән һәқиқий әһвални әйнән баян қилғанлиқини, шундақла зиярәт җәрянида баштин - ахир хитайниң дөләт мәнпәәти нуқтисида туруп сөзлигәнликини илгири сүрүп, хитай һөкүмәт даирилириниң ғәйрәт ниязға охшаш бир кишини җазалишиниң хитайниң өз қануниғиму хилап икәнликини илгири сүргән.

Мухбир, ғәйрәт нияз билән болған тунҗи қетимлиқ сөһбәт һәққидә мундақ баянларни бериду. " Мән униң үрүмчи йәнән кочисидики ишханисида униң билән сөһбәтләштим. Биз асасән уйғур тарихи, мәдәнийити, уйғурларниң психик характери қатарлиқ мәсилиләр һәққидә сөһбәтләштуқ. Сөһбәт җәрянида мән ғәйрәт ннязниң хитай һөкүмитиниң мәнпәәти үчүн сөзләйдиған адәм икәнликини һес қилдим. Маңа охшаш бир хитай мухбирға у сәмимийлик билән өз қарашлирини баян қилди. У өзиниң бир қисим хитай пуқралириниң уйғурлар һәққидики қарашлириға болған наразилиқини ипадилиди. У йәнә өзиниң әйни чағда уйғур аптоном районида һөкүмранлиқ қиливатқан бәзи кишиләргә болған наразилиқиниму қилчә йошурмай оттуриға қойди."

Мухбир ли йоңфең ғәйрәт ниязниң " 5 - июл хитай пуқралириниң өлүш вәқәси" һәм " 7 - июл хитайларниң калтәк көтүрүп уйғурларни уруп - өлтүрүш" вәқәси һәққидики қарашлирини сәмимийлик билән әйнән баян қилғанлиқини мундақ язиду.

" Мән ғәйрәт ниязға үрүмчи һәм қәшқәрни зиярәт қилиш җәрянида көргән әһвалларни һәм сақчилар тәрипидин аваричиликкә учриғинимни дәп бәрдим. Мән униңға байила булақ беши кочисида хитай пуқралири өлгән җайда, һелиму йәрдә уюп қалған қан излирини көрүшкә болидиғанлиқини баян қилғинимда, у маңа 7 - июл хитайлар тохмақ көтүрүп намайиш қилғинида, паҗиәлик өлтүрүлгән бир һамилидар аял билән нир нарасидә уйғур балиси һәққидики әһвални мисал қилип сөзлиди. Ениқки бу чағда ғәйрәт нияз толиму һаяҗанлинип кәткән иди. Ғәйрәт нинязни әң азаблиғини, 5 - июл намайиш йүз бериштин илгири һөкүмәт даирилириниң вәқәгә қарита дәрһал тәдбир алмиғанлиқи икән. Ғәйрәт нияз маңа, 4 - июл кәчқурунлуқи өзиниң қанун системисидики хизмәтдашлириға үрүмчидә вәқә чиқидиғанлиқи һәққидә агаһландуруш бәргинидә, уларниң өзигә "юқириға мәлум қилдуқ, һазир юқириниң қарарини сақлаватимиз"дәп җаваб бәргәнликини баян қилди.

Мухбир мақалисидә, " 5 - июл үрүмчи вәқәси"дин илгири, ғәйрәт ннязниң һөкүмәт әмалдарлирини, районда зор вәқә йүз беришниң алдини елишни агаһландурғанлиқи һәққидики вәқәни мундақ баян қилған.

"Мениң қайта - қайта сорап турувелишим билән, ғәйрәт нияз маңа, 5 - июл әтигән саәт 10 да, өзиниң уйғур аптоном райониниң рәиси нур бәкри билән йүз - туранә көрүшүп, униңға 3 хил тәклип бәргәнликини баян қилди. Ғәйрәт ниязниң дейишичә, у, достлириниң һәмраһлиқида, аввал уйғур аптоном райониниң партком секретари ваң лечүән билән көрүшкили барған икән, әмма шу күни әтигән саәт 10 әтрапида ваң лечүән үрүмчидә әмәс икән. Шуңа ғәйрәт нияз амалсиз нур бәкри билән көрүшкән. Нур бәкри бу чағда бир йиғинда болуп, ғәйрәт нияз уни йиғиндин чақиртип чиққан вә униңға өзиниң вәзийәт һәққидики тәһлили һәм чоң вәқә йүз беришиниң алдини елиш һәққидики 3 маддилиқ тәклипини сунған. Әмма нур бәкри ғәйрәт ниязға, буни алди билән юқириниң тәстиқлишиға сунидиғанлиқини билдүргән. Ғәйрәт ниязниң чүшинишичә, нур бәкри сөзидә демәкчи болған " юқириниң тәстиқлиши" әмәлийәттә ваң лечүәнниң тәстиқидин өткүзүшкә қаритилған болуши мумкин икән."

Мухбир ли йоңфең йәнә әйни чағда ғәйрәт ниязниң өзидин, " асия һәптилик хәвәрлири" журнилида елан қилидиған хәвиридә нур бәкри һәм ваң лечүән қатарлиқларниң исмини тилға алмаслиқни тәләп қилғанлиқини мундақ баян қилған.

" Ғәйрәт нияз маңа, " 5 - июл вәқәси" йүз берип, өзиниң " чоң вәқә чиқиши мүмкинлики" һәққидики пәризи испатланғандин кейин, һөкамәт даирилириниң униңға нисбәтән гумани ешип, өзигә болған тәкшүрүш һәм назарәтниң күчәйтилгәнликини баян қилди. Лекин у йәнә һөкүмәт органлириниң өзи үстидин елип барған тәкшүрүши аяғлашқанда өзиниң ақлинип чиқидиғанлиқиға болған ишәнчисини билдүрди. Мән ғәйрәт нияздин униң һөкүмәт башлиқлириға чоң вәқә чиқиш еһтималлиқи һәққидә агаһландуруш бәргәнлики һәққидики тәпсилатни хәвиримдә беришкә болидиған яки болмайдиғанлиқини сориғинимда, у маңа бу хәвәрни язсам болидиғанлиқини, әмма бу башлиқларниң исмини биваситә тилға алмаслиқимни тәләп қилди. Ғәйрәт ниязниң қаришичә, бу әмәлдарларниң исмини биваситә елан қиливетиш уларниң нами үчүн яхши әмәс икән."

Мухбир йәнә, өзиниң ғәйрәт ниязни зиярәт қилиштин илгирила чәтәл мәтбуатлирида, уйғур аптоном район даирилириниң " 5 - июл намайиши" һәққидики хәвәрни билидиғанлиқи һәққидики хәвәрләрниң бесилип болғанлиқини, шуңа хитай даирилириниң ғәйрәт ниязни " дөләт мәхпийәтликини ашкарилиған " дегән җинайәт билән әйиблишиниң пүтүнләй орунсиз икәнликини оттуриға қойған.

У мундақ язған " мән әйни чағда, ғәйрәт нияздин униң һөкүмәт әмәлдарлирини агаһландурғанлиқи һәққидики хәвәрни аңлиғинимда пәқәтла һәйран қалмидим. Чүнки уйғур аптоном район рәиси нур бәкри 18 - июл ройтерс агентлиқи, бирләшмә сәһәр гезити, түркийә җаһан агентлиқи қатарлиқларниң зияритини қобул қилғинида, һөкүмәт даирилириниң 5 - июл намайиши һәққидә хәвири барлиқини билдүргән иди. Мән болсам ғәйрәт ниязни 21 - чесла чүштин кейин зиярәт қилдим, бу хәвәр асия һәптилик жонилида 23 - чесла бесилди, әмма журналниң нәшр қилинған вақти болса 2 - авғуст, дәп йезиқлиқ иди. 23 - Июл мән айропилан билән хоңкоңға қайттим вә әтиси әтигәндә почта тез йолланмиси билән журналниң бир нусхисини ғәйрәт ниязға әвәтип бәрдим."

Қәдирлик радио аңлиғучи достлар, " асия һәптилик журнили" мухбири ли йоңфеңниң ғәйрәт ниязни зиярәт қилған мақалиси елан қилинғандин кейин, ғәйрәт нияз қандақ аваричиликләргә йолуқти? 2009 - йили 8 - айда үрүмчидә йүз бәргән "йиңнә вәқәси",2009 - йили 9 - айда үрүмчидә йүз бәргән "3 - сентәбир хитайлар намайиши"дин кейин, ғәйрәт нияз " асия һәптилик хәвәрлири" журнили мухбириниң зияритини қайта қобул қилғинида мухбирға немиләрни деди? уйғур аптоном район даирилириниң ғәйрәт ниязға 15 йиллиқ қамақ җазаси һөкүм қилишида йәнә қандақ сәвәбләр бар? келәр қетимлиқ программимизда мухбир ли йоңфеңниң бу һәқтики баянлирини давамлиқ аңлитимиз.

юқиридики улиништин бу прогирамминиң тәпсилатини аңлиғайсиләр.
Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт