Ғулҗа наһийисидә чарвичилар вә деһқанлар кан байлиқлирини ечиш мәқситидә көчүрүлмәктә

Хитай һөкүмити или тағлиридики зор түркүмдики көмүр қатарлиқ кан байлиқлирини ечиш мәқситидә, райондики деһқан - чарвичиларни бу районлардин көчүрүшкә башлиған. Игилишимизчә, хитай һөкүмити ғулҗа наһийисини асас қилған һалда, или районидики зор түркүмдики көмүр вә башқа кан байлиқлири записини ечиш қәдимини тезләткән.
Мухбиримиз миһрибан
2010-04-05
Share
uyghur-eli-komur-bayliq-305 Сүрәттә, уйғур елидин ичкири өлкиләргә пойиз вагунлири билән тошулуп кетиливатқан кумур байлиқи.
AFP Photo

2009 - Йилдин башлап хитай өлкилиридики ширкәтләр ғулҗа наһийиси билән райондики кан байлиқлирини ечиш келишими имзалиған. 2009 - Йилидин башлап, ғулҗа наһийисини илгирики йеза игилик чоң наһийисидин санаәт наһийисигә айландуруш үчүн зор көләмдә мәбләғ селинишқа башлиған.

Тәңритағ ториниң 2010 - йил 3 - айниң 29 - күнидики хәвиридин мәлум болушичә, хитай өлкилиридики ширкәтләрдин, 2003 - йилдин буян наһийигә мәбләғ селип келиватқан "җинчүән алтун чәклик ширкити"дин башқа, 2009 - йилдин башлап "бейҗиң чиңхуа гуруһи", "хенән көмүрчилик гуруһи" қатарлиқ ширкәтләр наһийидә айланма иқтисад санаәт райони қурушқа мәбләғ салған. 2009 - Йили наһийә бойичә санаәт селинмиси 3 милярд йүән хәлқ пули болған болса, 2010 - йилиға кәлгәндә наһийә бойичә йеңидин қурулған вә қурулуватқан чоң санаәт түрлири 18 түргә йетип, селинған омумий мәбләғ 38 милярд 500 милйон йүәнгә йәткән.

Мәлум болушичә, бу карханилар ғулҗа наһийиси тәвәсидики кан байлиқлиридин әслидики көмүр записиға мәбләғ салғандин башқа, наһийә тәвәсидики 11 милярд 500 милйон куб метирлиқ көмүр гази записи, 600 миң тоннилиқ көмүр кокс мейини һидрогенлаш түри, 50 тонна алтун записи, 2 милйон тоннилиқ көмүр күлидин семонт ясаш түри вә бирикмә аммияк, иссиқлиқ еликтир истансиси, или енергийә ширкитиниң 900 миң тоннилиқ үсти очуқ көмүр кани техникисини өзгәртиш түри қатарлиқларға мәбләғ салған. Бундин башқа районда йәнә алтә кремний карбд, санаәт кремнийси чарлап ениқланған. Қоғушун, синк, мис қатарлиқ рәңлик металлар запаслири болса чарлап ениқлиниватқан болуп, ички моңғул, хебей қатарлиқ җайлардин кәлгән бәзи карханиларму ғулҗа наһийисидә бу түрләргә мәбләғ салмақта икән.

Наһийилик һөкүмәт бултурдин башлап, ғулҗа наһийиси тәвәсидә әслидики пиличи хаңни мәркәз қилған һалда, районда чарва беқиватқан чарвичиларни вә бинәмдә буғдай териватқан деһқанларни башқа җайларға көчүрүшкә башлиған.

Мәлум болушичә, бу җайларда һазирғичә 1 - басқучтики 5.6 Квадрат километирлиқ санаәт райониниң ул әслиһәлири асасий җәһәттин пүтүп, 80 миң квадрат метирлиқ ишхана, турмуш, пән тәтқиқат биналири пүтүп, асаслиқ үскүниләрму заказ қилинған.

Биз ғулҗа наһийисидә қурулуватқан "айланма иқтисад санаәт райони" қуруш еһтияҗи сәвәблик, чарвичиларниң һәм тағ бағридики деһқанларниң өз земинлиридин көчүрүлгәнлики һәққидики әһвални дәлилләш үчүн, ғулҗа наһийисигә телефон қилип әһвал игилидуқ.

Телефонимизни алған деһқанларниң билдүрүшичә, бултурдин буян ғулҗа наһийә тәвәсидики тағларда чарва беқиватқан қазақ чарвичилар һәм тағ бағридики бинәм йәрләрдә буғдай терийдиған деһқанлар өз йәрлиридин көчүрүлмәктә икән.

Әһвални инкас қилған бир деһқан, тағлардики чарвичилар һәм тағ бағрида бинәм йәрлири бар деһқанларниң көчүрүлүватқанлиқи һәм санаәт районлириниң әһвали һәққидә өзи билидиған әһвалларни сөзләп бәрди.

Кан райониға қарашлиқ қарияғач йезисидики чарвичиларниң бултур башқа җайға көчүрүлгән болсиму, лекин бу йил уларни көчүрүп барған йәрдин йәнә зор миқдардики кан байлиқи тепилғини үчүн, уларни йәнә башқа җайға көчүрүдиғанлиқи һәққидики хәвәрни аңлиған йәнә бир деһқан өзи билидиған әһвалларни сөзләп бәрди.

Бу деһқан йәнә, һазир наһийилик һөкүмәтниң кан райониға йеқин йезилардики деһқанларниң йәрлирини һөкүмәткә сетип беришни тәләп қиливатқанлиқини, гәрчә бир қисим деһқанлар буниңға қошулған болсиму, лекин йәнә бир қисим деһқанларниң наһийиниң тәлипини рәт қилғанлиқини баян қилди.

Хитай һөкүмитиниң бир нәччә йилдин буян елип бериватқан пойиз линийисини ғулҗиға туташтуруш пилани бултур тамамланған болуп, һазир ғулҗа наһийисидә қурулуватқан айланма иқтисад санаәт районидин көмүр қатарлиқ кан байлиқлири пойиз арқилиқ хитай өлкилиригә тошулмақта икән. Бир деһқан пойиз йоли линийиси вә униңда тошулуватқан әслиһәләр һәққидә өзи билидиған әһвалларни сөзләп бәрди.

Өткән һәптә хитайниң шинхуа агентлиқи, шинҗаң хәвәрлири қатарлиқ һөкүмәт ахбарат органлириниң хәвәрлиридин ашкарилинишичә, 3 - айниң 29 - 30 - күнлири бейҗиңда "шинҗаң хизмитини қоллаш" йиғини ечилған болуп, йиғинда уйғур аптоном районида муқимлиқни тәкитләш билән биллә райондики байлиқларни хитай өлкилиридики карханилар билән бирлишип ечиш мәсилисиму музакирә қилинған икән.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.