Гуәнтанамо уйғур тутқунлири сот мәһкимисигә әрз сунушқа һоқуқлуқ

20 - Өктәбир дүшәнбә күни америка әрзийәт соти, америка һөкүмитиниң уйғур тутқунларни қоюп беришкә қарши сунған әрзини қобул қилғандин кийин, 24 - ноябир йәнә һөкүмәт тәрәп вакаләтчилири билән уйғур тутқунларниң вакаләтчилири арисида ағзаки муназирә елип беришни орунлаштурған иди.
Мухбиримиз җүмә
2008-10-23
Share
US-courthouse-305 7 - Өктәбир әтигән саәт онда, америка федератсийә сот мәһкимисидә содийә ричардо урбина әпәнди уйғур тутқунларниң америкиға дәрһал қойуп берилиши керәклики һәққидә буйруқ чүшүрди. Сүрәт, америка федератсийә сот мәһкимисиниң бинаси.
RFA Photo

Сима сәйфи:"уйғур тутқунлириниң адвокатлар кеңиши пүтүн әрзийәт сотиға тәләпнамә йоллидуқ"

Гуәнтанамо уйғур тутқунлириниң адвокатлиридин бири болған сима сйфиниң(Seema Saifee - Attorny at Kramer Levin in NY) билдүрүшичә, нөвәттә гуантанамодики уйғур тутқунларниң адвокатлар кеңиши бирликтә америка әрзийәт сотиниң барлиқ әзалириға қарита тәләпнамә йоллап, әрзийәт соти заседатиллириниң америка һөкүмитиниң уйғур тутқунлириниң қоюп берилишини вақтинчә тохтитип қоюш қарарини қайта ойлишишини тәләп қилған.

Сима сәйфи бу һәқтә тохтилип мундақ деди: " уйғур тутқунлириниң адвокатлар кеңиши пүтүн әрзийәт сотиға, әрзийәт сотиниң барлиқ хадимлириға заседатилларниң һөкүмәтниң тохтитип қоюш әрзигә иҗазәт бәргәнлик қарарини қайта ойлишиш һәққидә тәләпнамә йоллидуқ ."

Сима сәйфиниң оттуриға қоюшичә, улар бу нөвәт әрзийәт сотиға сунған тәләпнамидә америка асасий қанунидики һейбийәс корпәс маддисиниң роһий қайта әкс әттүрүлгән.

Һейбийәс корпәс( Habeus Corpus) - "бүйүк пәрман"

Һейбийәс корпәс, латинчидин кәлгән қануниий аталғу болуп, " бүйүк пәрман" дәпму һәмдә буниңда көрситилгән мәзмунларға асасән шәхсни қоғдаш буйруқи дәпму атилиду. Мәзкур қанун маддиси әң дәсләптә 1305 - йили әнглийидә ишлитилгән һәмдә 1679 - йили әнглийә асасий қануниға, кейин америка асасий қануниға тонуштурулған болуп, америка асасий қануни биринчи маддиси 9 - бөлүмидә һейбийәс корпәсниң һәқиқий күчкә игә икәнлики пүтүлгән.

Америка асасий қануниниң бу маддисиға асасланғанда һәр бир пуқра өзиниң башқилар вә яки һөкүмәт тәрипидин қанунсиз һалда тутуп турулуватқанлиқи үстидин сот мәһкимисигә әрз сунушқа һоқуқлуқ икәнлики бәлгиләнгән болуп, 2008 - йили 12 - июн америка алий соти, бу маддида бәлгиләнгән һоқуқларни гуәнтанамо тутқунлириға тәдбиқлашқа болидиғанлиқини бәлгилигән иди.

Адвокат сима: "бу уйғур балилар америка федератсийә сотчисидин өзиниң қоюп берилишини тәләп қилиш һоқуқиға игә"

Адвокат сима бу һәқтә тохтилип мундақ деди: " һөкүмәт асасән һейбийәс тармиқини оттуриға чиқиришниң һечқандақ әһмийәтсиз икәнликини тәкитләп келиватиду. Һөкүмәтниң бу муназириси һечқандақ пут тәрәп туралмайду, чүнки 2008 - йили июнда америка алий соти һейбийәстә көрситилгән имтиязларни гуәнтанамо тутқунлириғиму тәдбиқлашқа болидиғанлиқини қарар қилған. Қанунни бузуп түрмигә кирип қалған һәр бир адәмму һейбийәскә асасән өзиниң тутулуш сәвәбини билиш үчүн әрз сунуш һоқуқиға игә. Әгәр һейбийәсниң әһмийити бар дәп қаралса, ундақта бу уйғур балилар америка федератсийә сотчисидин өзиниң қоюп берилишини тәләп қилиш һоқуқиға игә."

Әрзийәт сотиниң орунлаштуруши буйичә, 24 - ноябир һөкүмәт вакаләтчилири билән гуәнтанамо уйғур тутқунлириниң адвокатлири ағзаки муназирә елип бариду.

Адвокат дәррән лаверн: " сотчиниң һөкүмәтниң урунушини бикар қилиш һоқуқи вә мәҗбурийити бар"

Бу нөвәтлик муназиридә, һөкүмәтниң содийә урбинаниң уйғур тутқунларни қоюп бериш қарариға қарши сунған әрзи үстидә елип берилидиғанлиқини билдүргән адвокат дәррән лаверн (Darren Laverne-Attorny at Kramer Levin in NY) бу нөвәт, өз кеңишиниң һөкүмәткә қарши әң сәрхил муназирисини оттуриға қоюшқа һазирлиқ көрүватқанлиқини билдүрди вә мундақ деди: " бу нөвәт муназирә қилидиғинимиз болса, бу уйғурларниң һейбийәс корпәсқа асасән қануни һоқуққа игә икәнлики. Сотчиниңму бу балиларни мушу қанунға асасән қоюветиш һоқуқи бар. Әгәр һөкүмәт бу балиларниң қоюп берилишини тосуп қалмақчи болса, сотчиниң һөкүмәтниң бу урунушини бикар қилиш һоқуқи вә мәҗбурийити бар."

Адвокатларниң билдүрүшичә, гәрчә улар америка әрзийәт сотиниң сотчи урбинаниң уйғур мәһбусларни қоюп бериш буйруқини тохтитип қойғанлиқидин интайин үмидсизләнгән болсиму, әмма мәзкур қарар илгирики қийинчилиқларға охшашла уларниң давамлиқ күрәш қилиш ирадисини яндуралмайдикән.

Өзлириниң 24 - ноябирдики муназиридә утуш ишәнчиниң юқири икәнликини билдүргән адвокат сима сәйфи йәнә, әгәр шу күндики муназиридә һөкүмәт тәрәп йәнә утуп чиқидиған болса, өзлириниң гуәнтанамо уйғурлириниң давасини америка алий сотиғичә елип баридиғанлиқини қошумчә қилди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт