گوگۇل 'يامانغا يانتاياق' بولمايدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى

خىتاي بىلەن تىجارەت قىلىۋاتقان ئامېرىكا شىركەتلىرى، بولۇپمۇ ئەقلىي مۈلك شىركەتلىرى مەنپەئەت بىلەن ئەخلاق ئارىسىدا جىددىي بىر تاللاشقا دۇچ كەلمەكتە. خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بەلگىلىمىسى بويىچە، ئىنتېرنېت قوللانغۇچىلىرىنىڭ شەخسىي ئۇچۇرلىرىنى تەكشۈرۈشكە، پائالىيىتىنى كۆزىتىشكە بولىدۇ.
ﻣﯘﺧﺒﯩﺮﯨﻤﯩﺰ ﺷﻮﻫﺮﻩﺕ ﻫﻮﺷﯘﺭ
2010-01-13
Share
Xitaydiki-Google-shirkiti-binasi-305.jpg ﺳﯜﺭﻩﺕ، ﮔﻮﮔﯘﻝ ﺷﯩﺮﻛﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺧﯩﺘﺎﻳﺪﯨﻜﻰ ﺑﺎﺵ ﺋﯩﺸﺘﺎﺏ ﺑﯩﻨﺎﺳﯩﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮ ﻛﯚﺭﯛﻧﯜﺵ.
AFP Photo

ئەمما ئامېرىكا ئىنتېرنېت شىركەتلىرىنىڭ تىجارەت پرىنسىپى ۋە ئەخلاق ئۆلچىمى بويىچە شەخسىي ئۇچۇرلار ئاشكارىلانماسلىقى، پىكىر ئەركىنلىكى چەكلەنمەسلىكى كېرەك. مانا بۇ سەۋەبتىن گوگۇل شىركىتى تۈنۈگۈن بىر بايانات ئېلان قىلىپ، خىتاينىڭ ئىنتېرنېت قوللانغۇچىلىرىنى نازارەت قىلىشنى قوبۇل قىلمايدىغانلىقىنى، ئەگەر خىتاي بۇنىڭغا قېتىلمىسا شىركەتنىڭ خىتايدىكى تىجارىتىنى توختىتىدىغان ۋە ئىشخانىلىرىنى تاقايدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

باياناتتا بىلدۈرۈلىشىچە، گوگۇل شىركىتىنىڭ بىر قىسىم خېرىدارلىرى ئىنتېرنېت خاككېرلىرىنىڭ ھۇجۇمىغا ئۇچرىغان. ھۇجۇمغا ئۇچرىغۇچىلار ئاساسلىقى خىتاينىڭ سىياسىتىگە قارشى ئۆكتىچىلەر ۋە كىشىلىك ھوقۇق پائالىيەتچىلىرى بولغان. ئەمما، ھۇجۇمدا گوگۇلنىڭ خېرىدارلىرى چوڭ بىر زىيانغا ئۇچرىمىغان بولۇپ، پەقەت 2 ئىنتېرنېت قوللانغۇچىنىڭ تور خەت ئادرىسى ئېچىلغان ۋە ئادرىستىكى ماۋزۇلار ئوقۇلغان.

باياناتتا، ئىنتېرنېت خاككېرلىرىنىڭ ھۇجۇمى ۋە ھۆكۈمەتنىڭ نازارىتى داۋاملاشقان تەقدىردە، گوگۇلنىڭ خېرىدارلارنىڭ ئەقلىي مۈلۈك ھوقۇقىنىڭ ۋە بىخەتەرلىكىنىڭ تەھدىتكە ئۇچراش ئېھتىمالى بارلىقى، بۇنداق ئەھۋالدا تىجارەتنى داۋاملاشتۇرۇشنىڭ، گوگۇل شىركىتىنىڭ يامانلىققا ۋاستە بولماسلىق پرىنسىپىغا خىلاپ ئىكەنلىكى بىلدۈرۈلگەن.

گوگۇل باياناتىدا يەنە، ئۆزلىرىنىڭ تەكشۈرۈش نەتىجىسىگە ئاساسلانغاندا، خىتايدىن كەلگەن ئىنتېرنېت ھاككېرلىرىنىڭ يالغۇز گوگۇل شىركىتىگە ئەمەس، بۇنىڭدىن باشقا يەنە پۇل-مۇئامىلە، تېخنولوگىيە، ئاخبارات ۋە خىمىيە-سانائەت ساھەسى بويىچە 20 چوڭ شىركەتكىمۇ ھۇجۇم قىلغانلىقىنى، بۇ ئەھۋالنى مەزكۇر شىركەت ۋە ئامېرىكا ھۆكۈمىتىگە مەلۇم قىلغانلىقىنى بىلدۈرگەن.

خىتايدا ئىنتېرنېت قولللانغۇچىلىرى يېقىنقى 10 يىل ئىچىدە 10 مىليوندىن 340 مىليونغا يەتكەن. مەلۇماتلاردىن قارىغاندا، خىتايدا ئىنتېرنېت ئارقىلىق ئۇچۇر ئىزدەش مۇلازىمىتىنىڭ 60% ى بايدۇ شىركىتى، 31% ى بولسا گوگۇل شىركىتى تەرىپىدىن ئېلىپ بېرىلماقتا. گوگۇلنىڭ خىتايدىن ئالىدىغان يىللىق كىرىمى 200 مىليون دوللار. گوگۇل شىركەتنىڭ ئەخلاق پرىنسىپىنى قوغداش ئۈچۈن 200 مىليون دوللارلىق پايدىدىن ۋاز كەچكەن.

شىركەت باياناتىدا مۇنداق بىر زور پايدىدىن ۋاز كېچىشنىڭ شىركەت ئۈچۈن ئاسانغا توختىمىغانلىقىنى، ئەمما ئۇزۇن-ئۇزۇن ئويلىشىش ئارقىلىق مۇشۇ قارارغا كەلگەنلىكىنى بىلدۈرگەن.

گوگۇلنىڭ بۇ قارارى دۇنيادىكى كىشىلىك ھوقۇق پائالىيەتچىلىرى، بولۇپمۇ پىكىر ئەركىنلىكى قوغدىغۇچىلىرىنىڭ قىزغىن ئالقىشىغا ئېرىشتى. ھارۋارد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ مۇتەخەسسىسلىرىدىن John Palfrey مەزكۇر قارارنى ئادىلانە ۋە جەسۇرانە بىر قارار دەپ مەدھىيىلىگەن.

خىتاي ئادۋوكات Wen Yunchao، بۇ قارار خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ھەممە تەرەپنى پۇل بىلەن بويۇن ئەگدۈرۈش ئەخلاقسىزلىقىغا بېرىلگەن جازا دەپ باھا بەرگەن. يەنە خىتايدىكى كۆپلىگەن ئىنتېرنېت قوللانغۇچىلىرى تور بەتلەردە پىكىر بايان قىلىپ، گوگۇلنى خىتايدىن چىقىپ كەتمەسلىككە چاقىرغان.

گوگۇلنىڭ بۇ قارارى بۈگۈن ئامېرىكىدىكى بىرقسىم سىياسەت ئەربابلىرىنىڭ قىزغىن قوللىشىغا ئېرىشكەن.

ئامېرىكا ئاۋام پالاتا ئەزالىرىدىن Frank Wolf، گوگۇلنىڭ خىتايدىن چېكىنىش قارارىنى قىزغىن قوللاش بىلەن بىللە، گوگۇلنىڭ بۇ قارارى، ئەينى يىللاردىكى مىللەتچى جەنۇبىي كورىيە بىلەن فاشىست گېرمانىيىدىن چېكىنىپ چىققان شىركەتلەرنى ئەسلىتىدۇ دېگەن. ئۇ يەنە گوگۇلنىڭ بۇ قارارى خىتايدا ئەركىنلىك ئۈچۈن ۋە ئەقەللي ئىنسان ھەقلىرى ئۈچۈن كۈرەش قىلىۋاتقان ئىنسانلارغا ئۈمىد بېغىشلايدۇ دېگەن.

بۇ ۋەقەگە بۈگۈن ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ھىللارىي كلىنتون خانىممۇ ئىپادە بىلدۈرگەن. ئۇ گوگۇلنىڭ باياناتىدا تىلغا ئېلىنغان، سىرلىق خاككېر ھۇجۇملىرىنى جىددىي ئەندىشە ۋە گۇمان پەيدا قىلىدىغان ۋەقە دەپ كۆرسەتكەن ۋە ئامېرىكىنىڭ خىتاي ھۆكۈمىتىدىن بۇ ھەقتە ئىزاھات كۈتۈۋاتقانلىقىنى بىلدۈرگەن.

يۇقىرىدىكى ئاۋاز ئۇلىنىشىدىن، بۇ ھەقتىكى مەلۇماتىمىزنىڭ تەپسىلاتىنى ئاڭلايسىلەر.

پىكىرلەر (0)

بارلىق پىكىر - بايانلارنى كۆرۈش.

پىكىر قوشۇڭ

رادىئونىڭ ئىشلىتىش شەرتلىرىگە ئاساسەن، پىكىرلىرىڭىز تەكشۈرگۈچىلەر تەرىپىدىن تەستىقلىنىشى ۋە مۇۋاپىق دەرىجىدە تەھرىرلىنىشى تۈپەيلى، تور بەتتە دەرھال پەيدا بولمايدۇ. سىز قالدۇرغان مەزمۇنغا ئەركىن ئاسىيا رادىئوسى جاۋابكار بولمايدۇ. باشقىلارنىڭ كۆز قارىشى ۋە ھەقىقەتكە ھۆرمەت قىلىشىڭىزنى سورايمىز.