Shinjyangda “Halqima tereqqiyat”ning saxtipezliki ashkarilanmaqta

Shinjyang gézitining 8 - ayning 3 - künidiki xewiride körsitilishiche, Uyghur aptonom rayonluq namratlarni yölesh - tereqqiy qildurush ishxanisi" bu yildin bashlap, Uyghur wetinidiki 30 namrat nahiyide yashawatqan 2 milyon 270 ming namrat kishilerni yölep, „12 - besh yil"ning axirighiche namrat nopusning sanini 1 milyon azaytidighanliqini bildürgen. Buning üchün ajritilghan mebleghning 130 milyon yüen ikenliki körsitilgen.
Ixtiyari muxbirimiz ekrem
2010.08.04

Uyghur aptonom rayonluq namratlarni yölesh - tereqqiy qildurush ishxanisining mudiri jaw goming „2010 - yilidin bashlap chégra rayondiki namratlarni yölesh, tereqqiy qildurush sinaq yilining yolgha qoyulghanliqini, 2020 - yilgha barghanda, Uyghur wetinide 10 milyon mo ela süpetlik bagh berpa qilinidighanliqini we namratlarning otturiche yilliq kérimini 10 ming yüen'ge yetküzidighanliqini tilgha alghan.

Uyghur aptonom rayonluq namratlarni yölesh - tereqqiy qildurush ishxanisining mudiri jaw gomingning bu pikri bilen, xitay merkizi komitéti bir qanche aydin buyan keng teshwiq qiliwatqan „shinjyangning halqima tereqqiyati" toghrisidiki shu'arliri otturisida yochuq körülmekte. Yeni, xitay merkizi komitéti Uyghur wetinige qanche on milyard yüen meblegh sélip, namratliqni tügetmekchi boluwatqanliqini tilgha éliwatqan bir chaghda, Uyghur aptonom rayonluq namratlarni yölesh - tereqqiy qildurush ishxanisining mudiri jaw goming, yene on yilghiche namratlarni yöleshke ajritilghan mebleghning aran 130 milyon yüen ikenlikini jakarlap, xitay hökümitining saxtipezlikini ashkarilimaqta.

Tengritagh torining 3 - awghust küni shinjyang gézitidin köchürüp élan qilghan bu xewirini körgen kishide, „namratlarni yöleshke ajritilghan pul 130 milyon yüen bolsa, 2020 - yiligha barghanda 2 milyon 270 ming namrattin 1 milyoni qutulsa, yene 1 milyon 270 ming namrat qachan qutulidu?. Xitaydiki 17 ölkining Uyghur wetinige séliwatqan milyardlarche meblighining ghayisi zadi néme?" dégen so'al peyda bolidu.

Yawrupada yashawatqan Uyghur ziyaliysi erkinay xanim, xitay hökümitining Uyghur wetinige séliwatqan bu mebleghlirining Uyghurlarni namratliq qutuldurushni meqset qilmighanliqini, buni mundaq üch nuqtidin chüshinishke bolidighanliqini otturigha qoydi. Uning qarishiche, buning biri, xitayning Uyghur wetinige séliwatqan meblighi Uyghur wetinining bayliqlirini téximu köp we keng kölemde talan - taraj qilishni tizlitish iken. Ikkinchi nuqta, qosh tilliq ma'aripqa téximu köp meblegh sélip, assimiliyatsiyini tizlitishtin ibaret iken. Bu heqte erkinay xanim köz qarashlirini mundaq bayan qildi.

Erkinay xanimning éytishiche, téximu muhim bir nuqta, xitayning „shinjyangning halqima tereqqiyati" shu'ari astida xitay aqqunlirini Uyghur wetinige yenimu köplep köchürüp kélip, Uyghur - xitay otturisidiki nopus tengpungliqini buzush, xitay nopusini mutleq üstün haletke ekilip, Uyghurlarni menggü bash kötürelmeydighan qiliwétish iken.

Xitay axbaratidiki melumatlarda, qosh tilliq ma'aripqa séliniwatqan mebleghlerning barghansiri artip bériwatqanliqi, qosh tilliq yesli, qosh tilliq mekteplerning sanining üzlüksiz köpeytilidighanliqi tilgha élinmaqta. Shuning bilen birge, Uyghur wetinining bayliqlirini qézishni tizlitish, bayliq miqdarini zor derijide östürüsh shu'arliri körülmekte. Xitaydin Uyghur wetinige xitay ishchilar hem memuri xadimlarni yötkesh, jelip qilish teshwiqatlirining qanat yéyiwatqanliqi közge chéliqmaqta. Bu xil hadisiler, Uyghur wetinide yashawatqan Uyghurlarda wehime peyda qilipla qalmay, chet'ellerde yashawatqan Uyghurlarningmu jiddiy diqqet - itibarini qozghimaqta.

5 - Iyul qanliq qirghinchiliqidin kéyin yolgha qoyuluwatqan „shinjyangning halqima tereqqiyati" toghrisidiki xitay siyasitige qarita, chet'eldiki Uyghur teshkilatliri we siyasiy analizchiliri herxil gumanlirini otturigha qoyup keldi. Xitayning Uyghurlargha qarita bir tereptin qattiq rijim siyasitini yürgüzse, yene bir tereptin iqtisadiy ehwalini yaxshilashni tekitlishining mentiqige uyghun kelmeydighan bir aldamchiliq ikenlikini, eger xitayning Uyghurlargha insaniy bir siyaset bilen mu'amile qilghusi bolsa, aldi bilen türmilerdiki qanche minglighan siyasiy mehbuslarni azad qilishi we Uyghurlargha démokratiye bérishi kéreklikini ilgiri sürdi. Emma yalghuz Uyghurlar emes, xelq'ara jem'iyetning neziridimu, xitayning Uyghurlargha qarita siyasiti barghansiri mustebitliship barmaqta.

Yuqiridiki ulinishtin bu progirammining tepsilatini anglighaysiler.
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.