Hej yaki ömre sepirige atlan'ghuchilar qilidighan muhim ishlar

Melumki, hej ibaditi küchi yetken kishige ömür ichide bir qétimla qilish buyrulghan ibadettur. Ömür ichide birla qétim nesib bolidighan bu chong ibadetni orundash üchün kelgüchiler mekke mukerreme we medine munewwerege kélish yolida köpligen qiyinchiliqlargha uchraydu we köp pul xerj qilidu. Tapqan ‏- tergenlirini bu yolgha ataydu. Musulmanlar bu ulugh seper üchün héchnersisini ayimaydu.
Muxbirimiz ömerjan toxti
2010-11-10
Share
Hej-paaliyiti-2009-305.jpg Süret, mekkidiki hej pa'aliyitidin bir körünüsh.
www.english.globalarabnetwork.com Din élindi.

Lékin köpligen musulmanlar hej sepirige atlinishtin burun orundashqa tégishlik bolghan muhim ishlarni anche bilip ketmeydu. Shunga ulargha hej yaki ömre sepirige atlinishtin ilgiri yurtida qilishqa tégishlik muhim ishlarni qisqiche xatirilitish paydiliq ishtur.

Muhemmed niyaz hajim bilen söhbet

Töwende se'udi erebistanining medine munewwere shehiridiki islam uniwérsitétining talibi muhemmed niyaz hajim bilen  bu heqte élip barghan söhbitimizni diqqitinglargha sunimiz:

Muhemmed  hajim mundaq dédi: "hej yaki ömre sepirige atlanmaqchi bolghan kishi üchün töwendikilerni orunlash tewsiye qilinidu: aldi bilen hej yaki ömre qilmaqchi bolghan her qandaq bir ademning bu ibadetler bilen peqet allah ta'alaning raziliqigha érishishni meqset we ghaye qilishi sherttur. Bu dunyada "haji" dégen ataqni élish yaki dunyaliq menpe'et körüshni niyet qilip bu seperge atlan'ghanlar özliri meqset qilghan ghayisige yétishtin bashqa héchnersige érishelmeydu. Allah ta'ala qur'an kerimde mundaq dégen: "(qilghan yaxshi emelliri bilen peqet) hayatiy dunyani we uning zibu zinnitini (yeni dunyaning németlirini) közleydighan kishilerge ularning emellirining ejrini bu dunyadila toluq bérimiz, dunyada ularning ejridin héch nerse kémeytilmeydu. Bundaq kishilerge axirette dozaxtin bashqa nerse yoqtur, ularning qilghan ishliri yoqqa chiqirilidu, qilghan (yaxshi) emelliri hésabqa élinmaydu". Bala - chaqilirigha sheri'et ehkamlirigha ri'aye qilish, allah ta'ala buyrighanlarni toluq orunlash we tosqanlirini terk étish heqqide wesiyet qilish. Üstide töleshke tégishlik qerzler bolsa tölesh, bala - chaqiliri we uruq - tughqanliri bilen razilishish. Bashqilardin élishi bolsa bala - chaqilirigha yézip we guwahchilarni guwah qilip qaldurush, wesiyetliri bolsa qiliwélish."

Hajilarning hej qilish qa'idilirini öginish zörüriyiti

Muhemmed  niyaz hajim yene mundaq dédi: "hej we ömre qilishning qa'ide - tertiplirini yaxshi öginish, hej qollanmisidin birni pütün sepiri boyiche özige hemrah qilish, bilmigenlirini bilgenlerdin sorap öginish, pütün gunahliri we xataliqliri üchün tewbe qilish, heremge bérip kelgüchilik barliq chiqimlar üchün halal pul ishlitish. Chünki hej we ömre sepiri bashtin ‏- axir ibadettur. Ibadetke halal maldin bashqisi yarimaydu. Peyghember eleyhissalam mundaq dégen:" biraw hej qilish üchün halal maldin xerj qilip yolgha chiqip " lebbeykellahumme lebbeyke" yeni (i allah! séning emringni orunlashqa hazirmen)ni bashlighinida, asmandin bir perishte nida qilip ' xush keldingiz, bextlik boldingiz, bu seper üchün atighanliringiz halaldin, chiqim qilghanliringiz halaldin, sizning qilghan hejjingiz qobul bolidu' deydu. Biraw haramdin tapqan maldin xerj qilip yolgha chiqip ﴿lebbeykellahumme lebbeyke﴾ yeni (i allah! séning emringni orunlashqa hazirmen)ni bashlighinida, asmandin bir perishte nida qilip ' xush kelmiding, bextlik bolmiding, tapqanliring haramdin, bu yolgha chiqim qilghanliring haramdin, séning qilghan hejjing qobul emesdeydu."

Taziliqqa, pakizliqqa zor ehmiyet bérish. Ömür ichide birla qétim nesib bolidighan bu ulugh seperge kiyim - kécheklerning eng ésillirini kiyip chiqish, kiyim kona bolsimu yuyup pakiz qilip kiyish, xushbuy nersilerni özige we kiyimlirige chéchip turush. Peyghember eleyhissalam bir hediside: "allah ta'ala paktur, pakliqni yaqturidu. U pakizdur, pakizliqni yaqturidu" dégen. Hej yaki ömre sepiride "ölüma, teqwadar, exlaqliq kishiler bilen hemseper bolush. Pasiq, exlaqsiz kishilerdin yiraq turush kérek we bashqilar."

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet