Сабиқ хитай компартийисиниң рәһбири хуа гофең өлди

Мав зедоң өлгәндин кейин, бир мәзгил униң избасари сүпитидә хитайни идарә қилған хуа гофең 8 - айниң 20 - күни бейҗиңда 87 йешида нәписидин тохтиди. Хитай компартийисиниң йеқинқи 40 йиллиқ тарихидики сирлиқ шәхс һесабланған хуа гофеңниң өлүми тездин дуня мәтбуатлириниң муһим хәвиригә айланди.
Мухбиримиз үмидвар хәвири
2008-08-20
Share

 Хитайниң һөкүмитиниң мәтбуати һесаблинидиған шинхуа агентлиқи хуа гофеңниң өлүми һәққидә наһайити қисқа бир хәвәр елан қилған болуп, хәвәрдә униңға " җуңго компартийисиниң илғар әзаси, узун мәзгил синақтин өткән садиқ коммунизм җәңчиси, пролетарият инқилабчиси, партийә вә дөләтниң муһим рәһбири вәзиписини ақтурған" дегән баһалар берилгән. Бирақ, хәвәрдә униң һаят паалийити вә униңға қандақ дәриҗидә муамилә қилинидиғанлиқи һәм башқилар көрситилмигән. Шинхуаниң бу хәвиридә хуа гофеңға берилгән баһа илгири өлгән хитай компартийисиниң юқири дәриҗилик рәһбири кадирлириниң көпинчисигә берилгән " улуғ коммунизм җәңчиси "дегән баһалардин рошән пәрқлиққә игә.

Дең шавпиң һакимийәткә чиққандин тартип таки һазирғичә исми мәтбуатлардин ғайип болған вә яки кәмдин - кәм тилға елинған хуа гофеңниң тәқдири вә кейинки һаят мусапилири кишиләр үчүн сирлиқ һәм қизиқарлиқ темиға айланған иди.

Хуа гофең ким?

Хуа гофеңниң әсли исми суҗу болуп, 1921 - йили туғулған. У 1938 - йили японға қарши паалийәтләргә қатнашқандин кейин, японға қарши бир тәшкилатниң исмини өзигә исим қилип қоллинип, өзини хуа гофең дәп атиған. Хуа гофең 1949 - йилидин кейин мавзедуңниң юрти хунән өлкисиниң хиаңтиән наһийилик партийә комитетиниң секритарлиқиға тәйинләнгән. Узун өтмәй униң дәриҗиси пәйдин - пәй өсүп, хунән өлкилик парткомниң биринчи секритари, җамаәт хәвпсизлик министирликиниң министири, муавин баш министир һәмдә 1976 - йили җов енләй өлгәндин кейин, баш министирилиқ вәзипилирини ақтурған.

Хуа гофең қандақ избасарлиққа тәйинләнди ?

Хуа гофеңниң бейҗиңға йөткәп келинип, дөләтниң юқири дәриҗилик рәһбәрләр қатлимиға киргүзүлүши һәтта униң избасарлиққа тәйинлинишидә биваситә мавзедуңниң роли барлиқи ейтилиду. 1976 - Йили мав өлүштин илгири уни өзиниң избасарлиқиға қойған болуп, әйни вақиттики хитай компартийисиниң юқири қатлимидики һоқуқ күришини нәзәргә алған мав зедоң хуа гофеңға " сиз иш башқурсиңиз, мән хатирҗәм болимән" дегән икән. Кейин, бу сөз мавниң ахирқи вәсийити сүпитидә мәтбуатларда кәң тәшвиқ қилинип, хуа гофеңниң қануний орниға капаләтлик қилинған иди. Хуа гофең 1976 - йили мав зедоң өлгәндин кейин йе җәнйиң, ли шәннән қатарлиқларниң ярдими билән мав зедоңниң аяли җяңчиң қатарлиқларниң башчилиқидики төт кишилик гуруһ дәп аталған, мавниң өлүмидин кейин пүтүн хитайни идарә қилиш һоқуқини қолға алмақчи болған гуруппини йоқатти һәмдә униң хитайниң мавдин кейинки әң алий рәһбирилик орни тикләнди вә қоғдалди.

Хуа гофең һәққидики учур вә мәлуматларға асасланғанда, у 1981 - йили дең шавпиң башлиқ ислаһатчилар гурупписи тәрипидин һакимийәттин қалдурулған болуп, дөләтниң рәһбәрлик һоқуқи дең шавпиң тәрипидин игиләнди. Хуа гофеңниң мавзедуңниң идийиси, сиясий йөнилишлири вә көрсәтмилиридин янмаслиқ сиясити ислаһатчилар тәрипидин тәнқид қилинған болуп, әйни вақитта униңға " чәктин ашқан солчиллиқ хаталиқи" артилған иди.

Хуа гофең мавниң балисиму?

Хуа гофеңниң келип чиқиши һәм униң аддий бир яш кадирдин шунчә тез өсүп, мав зедоң билән биргә күрәш қилған хитай компартийисиниң башқа рәһбәрлиридин юқири орунға чиқиши вә ахирида дөләтниң алий рәһбиригә айлиниши һәққидә хитай компартийисиниң тарихини тәтқиқ қилғучилар арисида түрлүк гуманий көз қарашлар, қияслар һәм учурлар мәвҗут. Бундақ учурларниң бири ху гофеңни мав зедоңниң той қилмиған аялидин тапқан балиси дәп қараштур. Бундақ учурлар йеқинқи бир қанчә йил ичидә көпийип қалған. Чәтәлләрдә тарқитилидиған хитай тилидики әң чоң тор бәтләрниң бири "Boxun.com" Тор бетидә елан қилинған " хуа гофең мав зедоңниң чоң оғлиму? " мавзулуқ мақалә типикликкә игә. Исми намәлум аптор тәрипидин йезилған бу мақалидә хуа гофеңниң әслидә мав зедоңниң 1920 - 1921 - йили хунәнниң чаңша шәһиридики коммунизмчилар гурупписини қурған вақитлирида яв фамилилик бир қиз билән тонушуп, униңдин тапқан балиси икәнлики, яв фамилилик бу қизниң икки йилдин кейин өлүп кәткәнлики, мавниң изчил түрдә уни өз йеқинлириға һавалә қилип беқиш вә һалидин хәвәр елишқа буйруғанлиқи йезилған.

Мәзкур мақалидә хуа гофеңниң мав зедоңниң балиси икәнликини испатлайдиған бир қатар дәлилләр көрситилгән болуп, мақалидә ейтилишичә, һәтта хуа гофең 1980 - йили мәркизий комитеттин өзиниң мавниң балиси икәнликини муәййәнләштүрүп, мав фамилисини қоллинишни тәләп қилған болсиму, бирақ мәркизий комитет тәрипидин рәт қилинған. У йеқинқи йиллардиму шундақ тәләпни оттуриға қойғанда, охшашла рәт қилинишқа дуч кәлгән болуп, пәқәт униң хунән шаңтйәнгә берип яшиши тәстиқланған икән. Лекин, хуа гофең һәққидики бу учурларниң әмәлийәткә уйғун яки уйғун әмәслики һәққидә испат техи елан қилинғини йоқ.

Хуа гофеңниң мәркизий комитетниң әзалиқ салаһийити сақлинип қалған болуп, униң бу салаһийити 2002 - йили әмәлдин қалдурулған болсиму, бирақ у 2007 - йилидики 17 - қурултайға вәкили сүпитидә қатнашқан. Бу, хуа гофеңниң ахирқи қетим рәсмий сорунда көрүниши болуп қалған иди. Шундақ қилип, хитай компартийисиниң даһийси мав зедоңниң биваситә тәрбийилигән һәм бекиткән шагирти вә из басари, " дана даһий" дәп тәрипләнгән сабиқ хитай алий рәһбири хуа гофең хитайниң мурәккәп сулалиләр тарих бәтлиригә кирип кәтти.


Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт