Хитайниң интернет қамали дуняни биарам қилмақта

Уйғур дияридин бивастә алған мәлуматлиримизға асасланғанда, хитайниң уйғурларға қарита йолға қойиватқан интернет қамали юқири чәккә йәткән. Уйғур вәтинидики торханилар даим дегүдәк сақчиларниң чарлаш мәйданиға айлинип қалған.
Мухбиримиз әкрәм
2009-03-31
Share
Xitaydiki-torxanilar-305 Хитайнидики мәлум интернет мулазимәт торханисидин бир көрүнүш.
AFP Photo

Торханиларда сақчиларниң кимлик тәкшүрүшини ювашлиқ билән қобул қилиш, сориған соаллириға мулайим вә әтраплиқ җаваб бериш уйғурлар үчүн мутләқ баш тартип болмайдиған мәҗбурийәткә айланған. Сәлла наразилиқ билдүргүчиләр тутуп кетилидиған вәзийәт шәкилләнгән .

Күчийиватқан тәһдитләр

Исмини ашкарилашни халимиған бир кишиниң вәтәндин йоллиған мәлуматида көрситилишичә, "уйғурбиз" тор бети тақалған болсиму, үрүмчидә бу тор бетини зиярәт қилғучилар вә тор бетигә пикир қатнаштурғучилар сүрүштүрүлгән.

Бәзи идарә - органлардики әркин асия радиоси хәвирини интернет арқилиқ оғурлуқчә аңлиғанлар ишчи - хизмәтчиләр ичидә қаттиқ тәнқитлинип, дәсләпки қәдәмдә агаһландуруш җазалири берилгән. Тәкрарланса, қанун органлириға йоллап берилидиғанлиқ тоғрисида тәһдитләр селинған.

Демократийидин чөчүш

Германийә долқунлири радиосиниң 30 - марттики "алвасти тори йүзлигән дөләтләрниң компиютерлириға қол созди, макани: хитай" намлиқ хәвиригә асасланғанда, хитай һөкүмитиниң ялғуз интернет қолланғучи уйғурларни күчлүк реҗим астиға елипла қалмай, пүткүл хитайда бу хилдики қамални күчәйтиватқанлиқи мәлум.

Йотубә тор бетиниң тақилиши, уйғурбиз тор бетиниң тақилиши вә сәлла демократик еқимға аит пикирләр йәр алған йүзлигән хитай тор бәтлириниң тақилиши, хитайниң демократик еқимдин йәнила қаттиқ чөчиватқанлиқини испатлайдикән.

"Алвасти тори" ниң һуҗуми

Хәвәрдә көрситилишичә, "алвасти тори" ниң макани хитай болуп, бу тор дунядики 103 дөләтниң 1295 данә компиютериға "еликтиронлуқ оғри" ни орунлаштуруп болған. Бу оғурлуқни торонто университетиниң бир тәтқиқатчиси байқиған.

Әслидә, тибәт сәргәрдан һөкүметиниң даримсаладики мәркизидә хизмәт қиливатқан далай ламаниң бир хизмәтчиси, өткән йилила торонто университидики икки нәпәр кәспий хадимдин өзлириниң компиютериниң нормал әмәсликини, хитай тәрәпниң тибәтликләргә аит мәхпийәтликни оғурлаватқан болиши мүмкинликини билдүрүп, компиютерини тәкшүрүп беқиш тәливини қойған.

Торонтодики тәтқиқатчилар бу вәзипини орунлаватқан вақтида, тосаттин "еликтиронлуқ оғри"ни байқап қалған вә униң хитайдин кәлгәнликини җәзимләштүргән.

Һуҗум нишаниниң бири: тибәтликләр

Хәвәрдә ашкарилинишичә, хитай тәрәпниң бу "електронлуқ оғри" лири, ялғуз хитайға қарши күчләрниң компиютерлириға йошурунуп мәлумат игиләш биләнла қалмай, бәзи дөләтләрниң иқтисади торлириғиму ува селивалған.

Диққәтни тартқини, далай ламаға мунасивәтлик бәзи муһим мәхпийәтликләр мушу "оғри юмшақ детал" арқилиқ ашкарилинип қалған. Хитайниң ниюйорк консулханисиниң сөзчиси болса, бу хил "електронлуқ оғри"ниң қилмишлири билән хитай тәрәпниң алақиси йоқлиқини оттуриға қойған.

Дуняниң диққити "алвасти тори" да

Алдинқи йиллири германийә һөкүмити хитай тәрәпни тироя ети намлиқ електронлуқ оғри детал билән германийә министирлар мәһкимисиниң компиютерлириға һуҗум қилғанлиқи үчүн әйиблигән иди.

Бу мәзгилдә әнгилийә вә америка һөкүмәтлириму хитайниң електронлуқ оғрилириниң һөкүмәт компютерлириға чеқилғанлиқини ашкарилап, хитайни агаһландурған. Бу қетим, хитайниң 103 дөләтниң 1295 компиютериға чеқилғанлиқи дуня җамаитиниң йәнә бир қетим җиддий диққитини тартмақта.

Уйғурларму һуҗум нишани

Чәтәлдики уйғурларниң инкаслириға асасланғанда, хитайға қарши сиясий паалийәтләр билән шуғуллиниватқан уйғурларниң компиютерлири даим хитай тәрәпниң вирус һуҗумиға учрап келиватқан болуп, уларниң компиютерлириға електронлуқ оғри деталниң орунлаштурулған яки орунлаштурулмиғанлиқи һазирчә мәлум әмәс.

Әнгилийидики бәзи тәтқиқатчиларниң билдүришичә, хитай тәрәп бу хил еликтиронлуқ оғрини пәқәт әлхәт арқилиқла йәрләштүрәлиши мумкин икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт