Җиддә шәһиридә өткүзүлгән енергийә йиғини енергийә мәсилисини һәл қиламду?

Енергийә баһасиниң хәлқара миқясида тез сүрәттә өсүп кетиши дуня иқтисадиға җиддий тәсир көрситиватқан мәсилигә айланмақта. Май баһасиниң тез сүрәттә көтүрүлүши америка, әнгилийә, франсийә, японийә, хитай, һиндистан қатарлиқ явропа һәм асиядики нефит импорт қилидиған дөләтләрниң нөвәттә һәл қилишқа тегишлик муһим мәсилилириниң биригә айланған болуп, мәзкур нефит истемалчи дөләтләр нефит ишләп чиқиридиған мәмликәтләрниң нефит ишләпчиқириш миқдарини ашурушни тәләп қилмақта.
Мухбиримиз үмидвар хәвири
2008-06-23
Share

 Йәкшәнбә күни сәуди әрәбистанниң җиддә шәһиридә нефит енергийә йиғини өткүзүлди

Нефит баһасиниң тез өсүп кетишидин келип чиққан енергийә мәсилисини һәл қилиш үчүн сәуди әрәбистанниң җиддә шәһиридә өткүзүлгән енергийә йиғинида енергийә саһәсидики бир қатар мәсилиләр музакирә қилинған.

Себастиян абботниң бирләшмә агентлиқи тәрипидин елан қилған бу һәқтики мақалисидә көрситилишичә, дуня бойичә әң көп нефит експорт қилидиған сәуди әрәбистан һөкүмити йиғинниң саһибхани сүпитидә нефит баһасини тәңшәш үчүн пайдилиқ дәп һесаблап, нефит ишләпчиқириш миқдарини ашуруп, күнлүк ишләпчиқиришни йәнә 200 миң туң көпәйтиш арқилиқ күнлүк ишләпчиқириш миқдарини 9милйон 500 туңға йәткүзидиғанлиқини,бу пиланни 7 - айдин башлайдиғанлиқини җакарлиған.

Америкиниң " с - спаин" телевизийә қанилиниң нәқ мәйдандин көрситишичә, сәуди әрәбистан падишаһи абдулла нефит ишләпчиқириш күнлүк миқдарини ашуруштин башқа йәнә нефит експорт қилғучи дөләтләр тәшкилатиниң дуня банкиси намида бир милярд доллар мәбләғ аҗритип, башқа кәмбәғәл дөләтләрниң күнсайин өсүватқан енергийә қийинчилиқини һәл қилишқа ярдәм бериш тәшәббусини оттуриға қойған шуниңдәк йәнә сәуди һөкүмити өзи бәш йүз милйон доллар аҗритип, уни енергийә пиланлирини тәрәққи қилдуруш үчүн ишлитидиғанлиқини елан қилған.

Нефит баһасиниң өсүп кетишидики сәвәб немә?

Нефитниң хәлқара базардики һәр бир туңиниң баһаси бу йилниң бешида 100 доллар әтрапида болуп, қисқиғина 4 - 5 ай ичидә 140 долларға йәтти. Өткән йили болса 70 - 80 доллар әтрапида болуп, бу йил бир қатлиди.

Нөвәттә, нефит баһасиниң йәнә давамлиқ өсүш еһтималлиқи барлиқи пәрәз қилинмақта. Ундақта, буниңдики сәвәб немә? бу һәқтә қарашлар һәр хил болуп, америка, әнгилийә қатарлиқ бир қисим ғәрб нефит истемалчи дөләтлири буни нефит ишләпчиқарғучи дөләтләрниң нефит ишләпчиқириш миқдарини ашурмаслиқ билән бағлиған болуп, улар мәзкур дөләтләрни нефит ишләпчиқириш миқдарини ашуруш арқилиқ нефит баһасиниң өсүшни пәсәйтиш керәк дәп һесаблайду. Әмма, сәуди әрәбистан қатарлиқ нефит ишләпчиқарғучи дөләтләр болса, нефит баһасиниң өсүп кетишидики амилни базар талишиш һәм истемалчи дөләтләрниң юқири енергийә беҗи билән бағлайду.

Америка билән хитай дунядики әң көп нефит импорт қилидиған дөләтләрниң бири болуп, мәзкур мәсилә америка һөкүмити вә дөләт мәҗлисиидиму давамлиқ музакирә қилинмақта. Нефит баһасиниң өсүшигә нисбәтән хитай енергийә саһәсиму түрлүк мулаһизиләрни елип бармақта. Хитайниң "кктв" программисида енергийә мәсилиси һәққидә тохталған икки нәпәр профессор нефит баһасиниң өсүп кетишидики амиллар һәққидә пикир оттуриға қоюп, буниң сәвәбини асаслиқи америка қатарлиқ ғәрб истемалчи дөләтлириниң сияситигә бағлиди. Уларниң қаришичә, туюқсиз пәйда болған әһваллар һәмдә ишләпчиқириш иқтидариниң йетәрсиз болуши вә кимниң май өсүштә пайда алғанлиқи мәсилиниң түгүнлиридин бири. Улар бу қетимқи йиғиндин чоң үмид күтүш мумкин әмәсликини тәкитләшти.

Аһалиларниң аптомобил ишлитиш нисбити әң юқири һәмдә дуняда әң көп нефит импорт қилидиған мәмликәт һесаблинидиған америкида май баһасиниң тез өсүши иқтисадқа җүмлидин пуқраларниң турмушиға еғир тәсир көрситидиған мәсилигә айланған болуп, өткән һәптидә президент буш америкиниң бәзи деңиз бойлиридики 80 - йилларда дөләт мәҗлиси ечишни чәкливәткән нефит мәнбәлирини ечиш арқилиқ америкиниң енергийә еһтияҗини һәл қилишқа ярдәм көрситиш пиланини оттуриға қойған болсиму, бирақ америка дөләт мәҗлисидики демократик партийидин келип чиққан әзаларниң қаршилиқиға учриған һәмдә бу тәшәббус өтмигән. Америка авазиниң хәвәр қилишичә, дөләт мәҗлисиниң демократик вә җумһурийәтчиләр партийисидин болған әзалар арисидиму буниңға нисбәтән охшимиған пикирләр мәвҗут.

Җиддә йиғини һәқиқәтән енергийә мәсилисини һәл қилаламду?

30 Нәччә дөләтниң енергийә башлиқлири қатнашқан җиддә йиғинида сәуди әрәбистан һөкүмити мәсилини һәл қилиш үчүн бәзи тиришчанлиқларни көрсәтсиму, бирақ, мәсилиләрниң һәл болиши унчә асанға чүшмәйдиғанлиқи оттуриға қоюлмақта. Б б с агентлиқиниң ейтишичә, йиғин хуласиси сүпитидә мәсилини һәл қилидиған һечқандақ бир қарар қобул қилинмиған.

Бирақ, һазир америкида бир галлон майниң оттуричә баһаси 4 доллар әтрапида болуп, әмма, америкиниң "лундберг тәтқиқат гурупписи" дәп аталған нефит мәсилисини тәтқиқ қилидиған бир орун йәттә миңдин артуқ май қачилаш орнини тәкшүрүш арқилиқ май баһасиниң буниңдин кейин чүшидиғанлиқини пәрәз қилған. Бу тәтқиқат орниниң мәсули лундберг сәуди әрәбистанниң май ишләпчиқириш миқдарини көпәйтиши 7 - айда май баһасиниң чүшүшни кәлтүрүп чиқириши мумкин дәп һөкүм қилған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт