Karl gérshman: erkinlik héchkim béreleydighan sowghat emes

Tunista partlap, köpligen ereb ellirige yamrighan "Yasimen inqilabi" xitaynimu biseremjan qilghan idi.
Muxbirimiz jüme
2011-03-22
Share
yasimen-police-van-beijing-305.jpg Xitay memliketlik siyasiy kéngeshi béyjingda chong yighin échiwatqan mezgilde saqchi mashinisi tyen'enmén meydanida charlash élip bardi. 2011-Yili 3-mart.
AFP

Bash shtabi amérikining paytexti washin'gton'gha jaylashqan démokratiyini ilgiri sürüsh fondi jem'iyiti prézidénti karl gérshman bu heqte maqale élan qilip, xitayning dunya miqyasida démokratiyini ilgiri sürüshtiki halqiliq dölet ikenlikini ilgiri sürdi.

Karl gérshman "Washin'gton pochtisi" gézitide élan qilghan "Démokratiyige qarshi inkaslar" namliq maqaliside xitayning "Yasimen inqilabi" chaqiriqidin kéyin, basturush herikitini téximu kücheytkenlikini tekitligen.

Bu heqte toxtalghan karl gérshman ependi mundaq dédi: xitayni közetküchilerning hemmisi, xitay yéqindin buyan kücheytken basturush herikitining ilgirikidin qattiq élip bériliwatqanliqini hés qilalaydu. Elwette "Yasimen inqilabi" din kéyin xitayda kontrolluq téximu kücheytildi.

Karl gérshman ependining qarishiche, xitayda bu xildiki basturush 2010-yilliq nobél tinchliq mukapati tarqitish murasimi mezgilidimu élip bérilghan. Halbuki, xitayda "Yasimen inqilabi" chaqiriqi chiqirilghandin kéyin, bu xil basturush téximu éghirlashqan.

Karl gérshman maqaliside nöwettiki diktatorlarning "Yasimen inqilabi" din qorquwatqanliqini bildürüp: "Bir erwah-yeni 'yasimen inqilabi' erwahi dunyada éship qalghan diktatorlargha chaplashti", dep yazghan.

Karl gérshman maqaliside, tunis we misirdiki hökümetke qarshi namayishtin kéyin, zambiye, iran, ezerbeyjan, bérma, shimaliy koriye we xitay qatarliq döletlerning öz döletliride bash kötürüwatqan yaki kötürgüsi démokratiye qarashlirini herxil shekilde basturghanliqini otturigha qoyghan.

U maqaliside, 2010-yilliq nobél tinchliq mukapati sahibi lyu shyawboning éytqanliridin neqil élip "Xitay bashqa diktator döletlerge qan bérish mashinisi" dep yazghan we dunyada démokratiyini ilgiri sürüshte, xitayning achquchluq dölet ikenlikini otturigha qoyghan.

Xitayning, bérma, shimaliy koriye we kuba qatarliq diktator döletlerni qollaydighanliqini körsetken karl gérshman bu heqte toxtilip mundaq dédi: eger xitay démokratiye yoligha qarap qedem alsa, xitayning u xildiki döletlerni qollash xahishida özgirish bolidu-de bu, ashu diktatoriliq tüzümidiki réjimlarning basturush siyasitini dawamlashturush iqtidarigha tesir körsitidu.

Karl gérshman ottura sherqte yüz bergen démokratiye namayishliridin yiraq sherqtiki xitayning némishqa bundaq ensirep kétishidiki seweblerni chüshendürüp, tunis qatarliq ereb elliride yüz bergen namayishlarni keltürüp chiqarghan seweblerning xitaydimu éghir derijide mewjut ikenlikini bildürdi.

Karl gérshman ependi tunista partlighan namayishning sewebliri heqqide toxtilip, hökümet byurokratlirining xorlishigha uchrap, barliq yashash imkanliridin mehrum qaldurulghan baqqal muhemmed bow'ezizining öz nalisini anglaydighan yer tapalmighandin kéyin, özige ot qoyup naraziliqini ipadiligenliki, buning tunista 23 yil hakimiyet sürgen bin éli diktatoriliqining aghdurulushini keltürüp chiqarghanliqini bildürdi.

Karl gérshman mundaq dédi: bundaq ishlar, söz-ipade erkinliki bolmighan, yaki naraziliq ipadileydighan bashqa qanallar bolmighan herqandaq bir yerde yüz bérishi tamamen mumkin. Démokratik bolmighan döletler؛ sewrchan bolmaydu. Shunga, bundaq döletlerde partlash xaraktérlik weqeler asan yüz béridu. Tunistimu shundaq boldi. Menche xitay hökümitining ensirishimu shu sewebtin.

Muhemmed bow'ezizi 2010-yili 17-dékabir bir yerlik hökümet binasi aldida özige ot qoyup naraziliqini ipadiligen. Muhemmed bow'ezizi 2011-yili 4-yanwar qaza qilghan bolup, u hazir tunis xelqining milliy qehrimanigha aylan'ghan.

Karl gérshman axirida ottura sherqte ghelibige érishken démokratik inqilab bashqa rayonlargha tarqitidighan signal heqqide toxtilip, bu inqilabni peqet ottura sherq xelqning özi qilghanliqini, inqilabni amérika yaki yawropaning ular üchün qilip bermigenlikini bildürdi we mundaq dédi: bu inqilabni peqet özining yashash muhitidin razi bolmighan xelq qildi. Ularning özide bundaq küch bar idi. Ular héchkimning kélip, bu inqilabni özi üchün qilip bérishini kütmidi. Erkinlik héchkim béreleydighan sowghat emes. U, her adem özi küresh qilip érishidighan nerse.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet