Kelkün apetliri déhqan, charwichilargha zor ziyan salmaqta

Tengritéghining jenub shimalida, bir heptidin artuq dawamlashqan kelkün apetliride, adem ölüsh, öy örülüsh, qiyan élishqa oxshash zor apetler yüz bérip, déhqan, charwichilar éghir ziyan tartmaqta. Gerche xitay da'iriliri teshwiqatlirida xelqni apettin waqtida qutquzuwalghanliqini élan qiliwatqan bolsimu, istansimiz muxbirlirining apet rayonlirigha qilghan téléfon ziyaretliridin melum bolushiche, yenila nurghun jaylarda apettiki xelqning yardemsiz qiliwatqanliqi,toxtimay dawamlishiwatqan kelkün apetlirining téximu zor ziyanlirigha, peqet öz küchige tayinip taqabil turushqa mejbur bolmaqta iken.
Muxbirimiz gülchéhre
2010.08.03
qumul-kelkun-305 Sürette qumuldiki kelkün ehwalidin bir körünüsh
AFP Photo

Bir heptidin buyan herqaysi xewer tor betliride, Uyghur éli heqqide bériliwatqan xewerlerning köp qismini kelkün apetliri heqqidiki xewer hem uchurlar igilep keldi.

Uyghur élidiki kelkün apetliri heqqide awghust kirgen mushu bir nechche kün ichide bérilgen xewerlerge asaslan'ghanda, 58 sheher hem nahiyilerde oxshimighan derijidiki kelkün apiti yüz bergen. Qizilsu oblastining aqtu nahiyiside, aqsu wilayitining kucha nahiyiside, qeshqerning maralbéshi, peyziwat nahiyiliride we yene sawen nahiyisi, manas nahiyiliride, bolupmu taghliq rayonlarda we bu rayonlargha yéqin kent - yézilarda apet keltürüp chiqarghan ziyan ehwali bir qeder éghir bolmaqta iken.

Bu yil yaz kirgendin buyan uzun dawamlashqan höl - yéghin sewebidin peyda bolghan kelkün apetliride, tengritéghining jenub shimalida bir milyondin artuq adem biwaste apetke uchrighan. Aqtu nahiyiside yüz bergen kelkünde - 2 awghustqiche 6 adem ölgen, 10din artuq adem yarilan'ghan, kelkün éqitip ketken yene ikki kishining hazirghiche iz - dériki bolmighan.

Kelkün apetliride öylerning örülüshi, étiz - qirlarning weyranchiliqqa uchrishidin kélip chiqqan ziyan bekmu éghir bolup da'iriler dawamliq statistika qilmaqta iken.

Biz bu apetlerning keltürüp chiqarghan omumiy ziyan ehwali heqqide melumat élish üchün aptonom rayonluq kelkündin mudapiyelinish ishxanisigha téléfon qilghan bolsaqmu, ular bu heqtiki uchurlarni ashkariliyalmaydighanliqini bildürdi:

Apette adem ölüsh, yarilinish, öy özülüshke oxshash weyran qilish xaraktérige ige éghir aqiwetler körülgen apet rayonliridin aqtuning taghliq kentlirige téléfon alduq, xitay da'iriliri ilgirikidek apettiki xelqni téz arida qutquzghanliqini élan qilghan idi, halbuki taghliq kenttiki bir qirghiz ayal kelkün apiti dawamlashqan töt kündin buyan héchqandaq yardemge érishelmigenlikini, xelqning qiyin künlerde öz - ara yardemliship apettin öz - özini qutquzuwatqanliqini bildürdi.

Aqtuning melum yézisida olturushluq bir Uyghur déhqan apetning da'irisining xewerlerde éytiliwatqandinmu zor ikenlikini, qeshqerning bezi nahiyiliridimu kelkün apitining éghir bolghanliqini, bolupmu déhqanlarning öyliri hem étizlirining éghir ziyan'gha uchrighanliqini éytti :

Aqsu wilayetlik mehkime torida bérilgen xewerlerge qarighanda, - 28 iyuldin bashlap aqsu wilayet teweside yaqqan qattiq yamghur bilen kucha, bay, onsu, kelpin nahiyiliride oxshimighan derijide yüz bériwatqan kelkün apetliride, tash yol, éléktir sim yolliri, turalghu öyler, étizlar éghir xewpke uchrighan. Mezkur torda yene, kuchaning shimalidiki taghliq rayonda éghir kelkünde qapsilip qalghan 1081 neper kishini aqsuda turushluq xitay qoralliq qisim herbiy rayonning tik ucharliri bilen kélip, yötkep qutquzuwalghanliqini yazghan. Biz kuchadiki kelkün apet ehwalini igilesh üchün kucha nahiyilik hökümetke téléfon qilghinimizda, tik ucharlar bilen qutquzuwélin'ghanlarning köp sandikisining yol yasash qurulushida ishlewatqan xitay ishchilar hem sayahetchiler ikenliki melum boldi:

Bügün melum bolghan uchurlargha qarighanda, Uyghur élining her qaysi jaylirida yüz bériwatqan kelkün apetliri téxi pütünley tizginlinip bolalmighan bolup, nöwette kucha deryasi su yüzi égizliki hem éqim miqdari tarixtin buyanqi eng yuqiri chekke yetken. Bu xil ehwallar kelkün apiti weziyitining yenila jiddiy ikenlikidin shepe bermekte.

Yuqiridiki ulinishtin bu progirammining tepsilatini anglighaysiler.
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.