Кесәлләрни йоқлаштики әдәп - әхлақ қаидилири

Кесәлләрни йоқлаш кишилик мунасивәттики алақиларниң қоюқлишишиға, иттипақлиқни техиму илгири сүрүшкә вә өз‏ - ара достлуқни күчәйтишкә түрткә болидиған муһим бир амил. Кесәлләрни йоқлашниң пәзилити ач қалғанларға тамақ бериш, йетимләрниң башлирини силаштәк саваблиқ вә яхши иштур. Бир һәдистә:" ач қалғанларға тамақ бериңлар, кесәлләрни йоқлаңлар"дәп кәлгән.
Мухбиримиз өмәрҗан тохти хәвири
2008-07-15
Share

 Инсан һәр хил кесәлликләргә дучар болуп туриду. Бәзи кесәлләр азғина сәвәбләрни қилиш билән шипасини тапиду, бәзи кесәлләр уйәр, бу йәрләргә елип берип көп миқдарда иқтисад сәрп қилип давалитиш биләнму шипа тапалмай бу аләмдин айрилиду. Шуңа инсан кесәлләрни йоқлап барғанда, у кесәл болған кишиниң наһайити аҗиз һалитини өзиниң сақ - саламәт һалитигә селиштуруш арқилиқ тән сақлиқниң һәқиқәтән чоң немәт икәнликини тонуп, униң қәдригә йетип, тени сақ вақтида хәлқигә вә вәтинигә пайдилиқ болған яхши ишларни көпрәк қиливелишқа алдириши лазим.

Муһәммәд нияз һаҗим билән сөһбәт

Сәуди әрәбистаниниң мәдинә мунәввәрә шәһиридә турушлуқ алим муһәммәд нияз һаҗим кесәлләрни йоқлаштики әдәп - әхлақлар һәққидә тохтулуп мундақ деди:" кесәлләрни йоқлашқа совға елип беришни шәрт қиливелиш яки кесәл болғучи адәм бир нәрсә алмай кәлгән адәмдин рәнҗип қелиш яхши иш әмәс. Чүнки һәқиқий яхши адәм қериндиши билән очуқ чирай учрашқанниң өзиниму катта шәрәп дәп билиду. Шуңа бир һәдистә:" қериндишиң билән очуқ чирай учришишиңдәк иш болсиму, яхшилиқтин һеч нәрсини кичик санима"дейилгән. Бу һәдисниң мәзмунидин кесәлләрни совға - һәдийә алмай йоқлап барсиму, униң билән очуқ чирай учришип, роһий җәһәттин тәсәлли бәргән адәмни қәтий төвән көрүшкә болмайдиғанлиқи аян болиду. Чүнки кесәлни қанчики көп адәм йоқлап турса, роһсиз ятқан кесәлгә нисбәтән роһий озуқ болуп, униң көңлидә хурсәнлик пәйда болуп, тетиклишип қалиду вә өзини қәвм - қериндашлири ичидә алаһидә һөрмәтлик һес қилиду - дә, шуниң билән уруқ - туғқанлири, дост - яранлири вә қовм - қериндашлириға болған муһәббити күндин - күнгә ешип бариду. Кесәлни йоқлап барғанда униң йенида узун олтуруштин вә тола сөзләп кесәлни бизар қилиштин һәзәр қилиш керәк. Бәлки униң көңли хурсән болуп, роһий тәсәлли тапидиған сөзләрни қилиш лазим."

Мусулман әмәс кисәлләрниму йоқлаш саваблиқтур

Муһәммәд нияз һаҗим йәнә мундақ деди:" башқа динда болған уруқ - туғқан, хулум - хошна вә яр - бурадәрләрдин кесәл болуп йетип қалғанлар болса, уларни башқа динда дәп қарап ташливәтмәстин йоқлаш яхши иш болуп санилиду. Муһәммәд әләйһиссаламниң бир йәһудий динидики балиниң кесилини йоқлап барғанлиқи ривайәт қилиниду. Кесәл болуп йетип қалған хошнини гәрчә у башқа динда болсиму йоқлаш толиму муһимдур. Чүнки мусулманниң үстидә мусулман хошнисиға өтәшкә тегишлик икки һәқ бар болуп, уларниң бири, мусулманлиқ һәққи, йәнә бири хошнидарлиқ һәққидур. Башқа диндики хошнисиға өтәшкә тегишлик бир һәқ болуп, у болсиму хошнидарлиқ һәққидур. Хошнидарлиқ һәққи наһайити муһим вә чоң һәқтур. Уни ада қилиш муһимдур. Башқа динда болған кесәл хошнини йоқлашму хошна һәққиниң бир қисмидур."

Кесәл йоқлашта сақлинишқа тегишлик ишлар

Муһәммәд нияз һаҗимниң ейтишичә, кесәлләрни йоқлап киргән адәм кесәл кишиниң қандақ кесәлгә гириптар болғанлиқини соримаслиқи лазим. Чүнки мундақ қилиш кесәл кишиниң роһини техиму чүшүрүшкә сәвәб болиду. Бәзи кишиләр наданлиқтин кесәл болғучиниң қандақ кесәлгә гириптар болуп қалғанлиқини сорайду. Кесәл болғучи кесилини ейтип бәрсә, улар:" палани адәм мушундақ кесәл билән узун йетип қелип, ахири сақиялмай өлүп кәткән" дегәндәк азаблиқ сөзләрни кесәлниң йүзигә селип, униңға роһий азаб болидиған ишларға сәвәб болиду. Шундақла, кесәл адәмниң йенида мусибәтлик хәвәрләрни вә ечинишлиқ паҗиәләрниң хәвәрлирини ейтмаслиқ лазим. Чүнки мундақ қилиш кесәл кишиниң көңлини азаблайду.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт