“куңзи тинчлиқ мукапати” кимгә бәрсә алмайдиған қандақ мукапат?

Хитай бу йил “куңзи мукапати” ни русийә баш министири веладемир путинға бәргән иди, путин уни алмиди. Өткән йили тәйвәндики гоминдаң партийисиниң сабиқ рәиси лйәнҗәнгә бәргәндә, уму алмиған иди.
Мухбиримиз вәли
2011.12.12
KONGZI-305 Хитай түрмисидә йетиватқан өктичи лиу шиавбоға нобел тинчлиқ мукапатиниң берилгәнликидин ғәзәпләңән хитай, коңзи тинчлиқ мукапати дәп атилидиған йеңи бир мукапатни тәсис қилған.
Gulshen

Хитай бу йил “куңзи тинчлиқ мукапати” ни путинға немә үчүн бәргәнлики һәққидә, 12‏-айниң 9‏-күни бейҗиң университетиниң профессори куң чиңдуң америка авазиниң сориған соаллириға җаваб берип, путин русийә хәлқигә бәхт ата қилғанлиқи вә 2011‏-йили язда натониң левийини бомбилишиға қәтий қарши турғанлиқи үчүн униңға куңзи тинчлиқ мукапати берилди, дегән.

Өзини куңзиниң 73-әвлади дәп ативалған бу әрбаб йәнә, русийидә хәлқ путинниң сайлам алдамчилиқиға қарши туруп намайиш қиливатқанлиқиға болған өчмәнликини ипадиләп вә уруш қозғаш үчүн питнә қилип, куңзи мукапати америкидин ибарәт дуня тинчлиқини бузидиған лүкчәк дөләт билән күрәш қилишниң еһтияҗи үчүн тәсис қилинған мукапат, дуня тинчлиқи уруш арқилиқ бәрпа қилиниду, әгәр хитай корийигә ярдәм берип америкиға қарши уруш қилмиған болса, шималий вә җәнубий корийә, һәтта японийиләрдә бүгүнкидәк тинчлиқ болмайтти. Тинчлиқ дегән йиғлап әрз қилғанға кәлмәйду, путиндәк адәм қоғдиғанда қолға келиду, дегән.

Шветсарийидә чиқидиған “йеңи зайтуң гезити” (нәуә зурчир зәитоң) хитайниң бу йил “куңзи тинчлиқ мукапати” ни русийә баш министири веладемир путинға бәргәнлики, әмма путин уни алмиғанлиқини, өткән йили тәйвәндики гоминдаң партийисиниң сабиқ рәиси лйәнҗәнгә бәргәндә, уму алмиғанлиқини әсләп өткәндин кейин, хитайниң кимгә бәрсә шу алмайдиған бу “куңзи мукапати” зади қандақ мукапат икәнлики тоғрисида мутәхәссисләр оттуриға қойған көз қарашларни елан қилди.

Франсийә пәйласопи андрие глуксманниң қаришичә, хитай “куңзи тинчлиқ мукапати” ни нобел тинчлиқ мукапатиға тақабил туруш үчүн тәсис қилған. Куңзи мукапатини нобел мукапатиниң әхлақиға қарши туридиған хитай коммунист партийиси лайиһилигән. Хитай бу йилқи “куңзи тинчлиқ мукапати” ни б д т ниң лүкчәк дөләтләрни җазалаш қарарлирини рәт қилип келиватқан, демократик дөләтләрниң казафийдәк мустәбитләргә һәрикәт қоллинишиға қаттиқ қаршилиқ көрсәткән, иран вә шималий корийә мустәбитлириниң тәрбийичиси, кавказ районида аран бир милйон нопуси бар чечәнләрниң 200 миңини қирип ташлиған қатил путинға бәрди. Әмма бу куңзи мукапати һазир, худди путин “бир тейингә әрзимәйдиған нәрсә” дәп тәсвирлигәндәк қәдирсиз нәрсигә айланди.

Франсийә пәйласопи андрие глуксманниң қаришичә, франсийә, германийә қатарлиқ демократик дөләтләрму чәтәлликләргә өз тилини өгитиду, әмма бу, хитайниң куңзи институтлири чәтәлликләргә хитай тилини өгитиши билән пүтүнләй охшимайду. Куңзи институтлириниң дәрсликлиридә қәдимки мәдәнийәт йоқ, бәлки кәлгүсидә әтраптики башқа милләтләрни йоқ қилишни нишанлиған коммунист идеологийиси бар.

Андрие глуксманниң қаришичә, куңзичилиқ бир мәдәнийәт яки дин әмәс, куңзиниң чүшәнчилиридин изчил бир миллий етиқад асасидики мәдәнийәт уқумлири чиқмайду, у пәқәт адәмләрниң шәхс, аилә вә дөләт мунасивитидә мустәбитлик шараитида шәкилләнгән алийлиқ вә пәслик дәриҗилирини өзгәртмәй сақлап қелиш тәшәббуси, очуқини ейтқанда, куңзичилиқ-падиша вә әмәлдарларни алий дәп билип хушамәт қилип, авам хәлқни һамақәт дәп билип уларға тәкәббурлуқ қилип яшаш дегәнликтур. Хитай тарихида падишаһқа куңзичилиқ керәк болғанда уни йолға қойған, путликашаң болғанда уни сөккән. Мав зедуңму шундақ қилған. Әмма һазир, коммунист хитай рәһбәрлиригә куңзичилиқ керәк болуп қалған.

Германийә хитайшунаси ройтсниң қаришичә, куңзичилиқ чүшәнчилириниң қәдимий хитайдики иптидаий дин чүшәнчилири билән һечқандақ бағлиниши йоқ, куңзичилиқни хитай мәдәнийити яки хитай диний дегән сәпсәтигә ишәнмәслик керәк.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.